Uitleg moet, maar meer accent op nieuws komt de krant ten goede

Tekenen van innovatie en voorzichtig optimisme waren deze week te bespeuren in de dagbladjournalistiek. Een welkome verandering van gevoelstemperatuur. Het is ook anno 2013 niet waar dat iedereen het nieuws ‘toch al kent’ The New York Times baarde opzien met het zakelijke succes van zijn digitale ‘betaalmuur’, een zege in de strijd tegen het curieuze

Tekenen van innovatie en voorzichtig optimisme waren deze week te bespeuren in de dagbladjournalistiek. Een welkome verandering van gevoelstemperatuur.

Het is ook anno 2013 niet waar dat iedereen het nieuws ‘toch al kent’

The New York Times baarde opzien met het zakelijke succes van zijn digitale ‘betaalmuur’, een zege in de strijd tegen het curieuze idee dat journalistiek op internet gratis moet zijn. NRC Handelsblad zet ook stappen in die richting.

Deze krant vernieuwde meer: er werd een app gelanceerd, NRC Reader, waarmee je, tegen betaling, een gevarieerde selectie krijgt van de beste stukken van die dag. En het uiterlijk en de indeling van nrc.next werden globaal herzien.

Daarbij geldt de slogan ‘navigatie is communicatie’: een journalistiek product dat onhandig of onoverzichtelijk is, of het nu een krant is of een app, wordt niet gelezen.

De app die NRC Media lanceerde, heeft lovende recensies gehad – naast veel klachten dat alleen Appleklanten er gebruik van kunnen maken. Het verweer van de krant: je moet ergens beginnen. Andere tablets komen dan hopelijk later.

Kortom, er is weer van alles in beweging in de journalistieke struggle for survival.

Maar de beste innovatie van de laatste maanden bij de klassieke papieren krant is ook een restauratie: de terugkeer van het nieuws.

NRC Handelsblad bracht onlangs onthullende nieuwsverhalen over doping in de wielersport, brandonveilige internaten in Rotterdamse moskeeën, het vastgoeddebacle van SNS Reaal, de teloorgang van advocaat Bram Moszkowicz, en meer.

Die stukken stonden ook weer ‘gewoon’ als nieuws op de voorpagina, die een tijdje werd beheerst door vaak tamelijk wollige ‘nieuwsanalyses’, die je soms ook niet goed begreep als je de avond tevoren het Journaal had gemist.

Dat hernieuwde accent op nieuws is een keuze van de hoofdredactie, die daarmee – wat mij betreft: gelukkig – afstand neemt van het adagium dat nieuws niet meer de primaire taak van een krant is, omdat iedereen dat ‘toch al kent’.

Als je daarmee bedoelt dat goede journalistiek dieper moet graven dan het eenregelige spervuur van Twitter of Teletekst, is het natuurlijk waar, zelfs een open deur. Uiteraard moet een krant verdieping bieden. Maar nieuws blijft primair.

Trouwens, wat is ‘nieuws’ (iets wat we nog niet wisten) eigenlijk anders dan verdieping van onze kennis? Het gaat in de journalistiek tenslotte om waarheidsvinding. Dat is ook het verschil met hypes, die meestal iets betreffen wat je eigenlijk helemaal niet wilt weten.

Dat accent op nieuws, mits relevant natuurlijk, betaalt zich uit voor de lezer. Het komt de urgentie van de krant ten goede. Het lijkt me trouwens ook logisch voor journalisten, die toch worden gedreven door: nieuwsgierigheid.

Maar met navigatie en communicatie valt nog wel veel te winnen. Vooral als het gaat om extra bijlagen van de krant op het snijvlak van journalistiek en marketing (zie eerder Bijlagen in steeds meer soorten, maar niet altijd duidelijk, 5 januari).

Kranten experimenteren met tal van nieuwe vormen, ook met sponsored content (bijlages die worden bedacht of betaald door een adverteerder) en samenwerking tussen redactie en marketing. Cruciaal is dan dat het voor de lezer duidelijk is of een bijlage NRC-journalistiek is en dus onder de redactionele verantwoordelijkheid valt.

Mij was dat in elk geval niet meteen duidelijk bij de special die afgelopen zaterdag bij de krant zat, over Slimmer zoeken op internet.

Dat was een bijlage naar aanleiding van een interessant KNAW-rapport over digitale geletterdheid van de schooljeugd (Digitale geletterdheid in het voortgezet onderwijs). Volgens dat rapport is het van groot belang scholieren meer kennis en vaardigheden bij te brengen over het omgaan met digitale media.

Goed onderwerp dus. En de bijlage opende ook met een goed stuk van Ewoud Sanders, medewerker van de krant, over dat rapport.

Journalistiek, denk je dan.

Maar daarna kwamen ook vier pagina’s met tips uit een gelijknamige gids van Ewoud Sanders (Slimmer zoeken op internet, verkrijgbaar voor lezers voor 8,95 euro), een prijsvraag (prijs: een cursus bij Sanders of een laptop ter waarde van 269 euro) en een paginagrote advertentie van de KB voor een workshop van: Ewoud Sanders.

Dan denk je weer: reclame.

Uitleg: Sanders is al langer bezig met een eigen, vooral ideëel project voor digitale geletterdheid, en de krant wilde daar een keer iets mee doen. Zoals bijvoorbeeld ook wel wordt samengewerkt voor een Wetenschapsquiz. Waarom ook niet? Het is een mooi project en zoiets past goed bij NRC Handelsblad, dat de publieke zaak en modern burgerschap wil bevorderen.

Alleen, die uitleg stond wel in een ‘Vooraf’ in de bijlage, maar vrij summier en niet ondertekend.

Bovendien, de koppeling aan het KNAW-rapport bleek nogal dun. Het katern noemde ‘slimmer zoeken’ nadrukkelijk de „eerste essentiële stap” naar de digitale geletterdheid waar de KNAW voor pleit.

Maar in het rapport van de KNAW, dat vele praktische, maatschappelijke en morele aspecten van digitale geletterdheid aan de orde stelt, vond ik één verwijzing naar zoekmachines (pagina 35).

De nieuwspagina’s maakten overigens helemaal geen melding van dat rapport. Dus hoe belangrijk vindt de krant het eigenlijk?

De bijlage was zeker handig en voorziet in een behoefte: ik ga die tips van Sanders ook gebruiken. Met dank. Maar toch, de dunne koppeling aan het KNAW-rapport en de vele reclame voor het project van de auteur maakten het karakter ervan wel onduidelijk: journalistiek project of advertorial?

Navigatie is communicatie. Maar andersom, meer communiceren, helpt een lezer soms ook.