‘SNS nu op één persoon schuiven is onbehoorlijk’

Met zijn zeven commissariaten geldt hij als een van de meest invloedrijke zakenmensen van Nederland. En soms valt hij in voor een zieke topman.

Supercommissaris Antony Burgmans: „UPS en hun advocaten hebben het goedkeuringsproces in Brussel onderschat.”
Supercommissaris Antony Burgmans: „UPS en hun advocaten hebben het goedkeuringsproces in Brussel onderschat.” Foto Bram Budel

Een zieke bestuursvoorzitter bij verfgigant AkzoNobel, de afgeblazen verkoop van TNT Express én geruzie met de topvrouw van deze pakketdienst, de nasleep van de BP-olieramp in de Golf van Mexico, en de aankoop van supermarkt C1000 door Jumbo.

Zelfs voor de doorgewinterde commissaris Antony Burgmans was 2012 een ongebruikelijk druk jaar. Maar op de vraag of hij harder heeft moeten werken dan in de acht jaar toen hij bestuursvoorzitter was van voedingsgigant Unilever, moet hij hard lachen.

„Ik maak nu best vaak lange dagen, van tien uur ’s ochtends tot soms elf uur ’s avonds. Maar in een jaar werk ik acht maanden hard en heb ik vier maanden vrij. Bij Unilever was ik 24 uur per dag, zeven dagen per week, 365 dagen per jaar beschikbaar.”

Burgmans (66) behoort tot de invloedrijkste zakenmensen van het land, met zes commissariaten in Nederland en een in Engeland. Daarnaast ziet hij toe op naleving van de Code Banken en heeft hij bestuursfuncties in de culturele wereld.

En hij is close met Mark Rutte. De VVD-premier maakte carrière als personeelsmanager bij Unilever in de jaren dat Burgmans er topman was. Burgmans heet een informele adviseur van Rutte te zijn. Hij houdt kantoor in een statig pand aan de Haagse Lange Vijverberg – recht tegenover het Torentje.

Hoe vaak loopt u even naar de overkant voor een kopje thee?

„U overschat mijn rol. Ik heb Mark Rutte sinds het aantreden van het huidige kabinet niet meer gesproken. De premier heeft genoeg deskundige adviseurs.”

Burgmans verviel afgelopen najaar weer even in zijn oude rol toen hij als commissaris van AkzoNobel de zieke bestuursvoorzitter Ton Büchner verving. In september legde Büchner zijn werk neer, nadat de diagnose ‘tijdelijke vermoeidheid’ was gesteld – hij was nog geen half jaar in functie. Onder leiding van Burgmans werd een crisisteam geformeerd.

AkzoNobel toonde zich openhartig over de gezondheid van Büchner. Door mediadruk en de mondigheid van aandeelhouders is de roep om transparantie, volgens Burgmans, groter geworden. Gevolg was dat Büchners medisch dossier op de voorpagina’s van zo’n beetje alle kranten belandde. „Het heeft goed uitgepakt”, zegt Burgmans. „In de geest van deze tijd hebben we volledige transparantie betracht zonder de privacy aan te tasten.” Volgens Burgmans heeft het crisisteam „voortreffelijk” gefunctioneerd. Büchners strategie werd in diens afwezigheid gewoon uitgevoerd. „Zo’n constructie werkt niet voor drie jaar, wel voor drie maanden.”

Lag er niet een draaiboek bij AkzoNobel klaar voor als de topman ineens wegvalt?

„Nee dat hadden we niet, maar we hebben meteen een plan-B opgesteld, voor het geval Büchner niet zou terugkeren en voor voorkomende gevallen. Daar zijn de Britten beter in. Die hebben altijd een opvolger klaarstaan.”

Dat scenario hoefde niet uit de la te worden getrokken. Büchner herstelde en keerde begin december terug op z’n post. Commissaris Burgmans kon zich weer volledig concentreren op dat andere grote dossier: TNT Express. Daar is hij president-commissaris sinds het pakketbezorgbedrijf in mei 2011 was afgesplitst van PostNL. Het werd er meteen onrustig: hedgefondsen wilden dat het concern verkocht werd.

Burgmans: „De aandeelhouders bij TNT Express waren, niet geheel ten onrechte, ontevreden met de koersontwikkeling in 2011. Sommigen waren agressief en eisten vrijwel onmiddellijk na de splitsing het vertrek van de raad van bestuur. Dat kan natuurlijk niet, heb ik gezegd. Het management van een bedrijf dat nog geen half jaar op eigen benen staat, moet je de kans geven om een koers uit te stippelen.”

TNT’s voormalige zusterbedrijf PostNL hielp ook niet echt mee.

„Dat was een extra complicatie. Deze aandeelhouder, met 30 procent de grootste, ging zich ineens ook activistisch opstellen door bij voorbaat steun uit te spreken voor een bod, dat er nog niet eens lag. Dat was niet in het belang van álle aandeelhouders.”

Uiteindelijk kwam het Amerikaanse concern UPS met een bod. TNT Express hield eerst de boot af, maar stemde in maart 2012 in met een bod van 5,2 miljard euro. Begin dit jaar trok UPS zijn bod in nadat de Europese Commissie onoverkomelijke voorwaarden had gesteld.

Wat is er in dit lange overnameproces misgegaan?

„UPS en hun advocaten hebben het goedkeuringsproces in Brussel onderschat. Dat is niet alleen een legalistisch proces, maar ook een politiek proces. Dus had ik Scott Davis (topman van UPS, red.) direct geadviseerd om snel naar mededingingscommissaris Almunia te gaan. Dat deed hij pas een half jaar later. De tussentijdse contacten had hij aan zijn tweede man overgelaten. Dat werkt niet: in Brussel is men zeer gesteld op hiërarchie. Op het laatst kwam UPS wel door met concessies maar toen was het too little too late.”

Is het uiteindelijk niet gunstig dat de overname is afgeblazen? U stond er niet om te springen.

„Nee. Toen de deal eenmaal rond was zijn we er vol voor gegaan. We hadden wel een stand alone strategie klaarliggen. TNT Express heeft met name in Europa een bijzonder sterke positie. Er zijn alleen wat problemen in China en Brazilië. Die zijn op te lossen. De veerkracht van het management is uitstekend.”

Dat management had al een klap gekregen toen topvrouw Marie-Christine Lombard plotseling in september opstapte.

„Ja, net als die kapitein op dat Italiaanse schip. Het was tegen de afspraken in: ze zou aanblijven tot een half jaar na de overname. Maar stelde haar eigenbelang boven dat van het bedrijf. Dit soort gedrag hoort niet.”

Een maand later ging ze voor concurrent Geodis werken.

„Dat maakte het er niet beter op. Er loopt nu een bodemprocedure. We eisen dat ze haar baan opzegt en een schadevergoeding betaalt.”

Als commissaris bij ABN Amro was u in 2006 verantwoordelijk voor de verkoop van het Bouwfonds aan SNS Reaal – dit fonds wordt gezien als de kiem voor de ondergang van die bank.

„Voor ABN Amro is het meer geluk dan wijsheid geweest om juist Bouwfonds in dat jaar te verkopen, gelet op de problemen die daarna kwamen bij zowel SNS Reaal als Rabobank. Zonder geluk vaart niemand wel. Maar onze overweging destijds om te verkopen was niet omdat Bouwfonds een slecht bedrijf was – dat was niet zo. We moesten na enkele overnames de balans weer versterken. Bouwfonds zat niet in het hart van de banken en was dus makkelijk verkoopbaar.”

Wat was uw gevoel op 1 februari toen er wéér een Nederlandse bank door de staat gered werd?

„Dat was voor mij geen verrassing. Dit had al een jaar eerder moeten gebeuren. Maar het is natuurlijk over de verkiezingen heen getild, vermoed ik. Een verkeerd besluit.”

Wat zegt het over het Nederlandse bankenlandschap?

„ABN Amro gehad, ING, nu SNS Reaal, Friesland Bank overgenomen en DSB Bank gesneuveld. Achteraf gezien zat het bankwezen niet goed en solide in elkaar. Maar wij zijn daar niet uniek in. In Zwitserland, Verenigd Koninkrijk, Italië, België, Frankrijk, IJsland is precies hetzelfde gebeurd. De les die iedereen nu wel ziet is dat overal de solvabiliteit te laag was en risico’s verkeerd werden ingeschat. Er zijn nu verstandige aanbevelingen om de banken te herkapitaliseren.”

Blijkt uit het debacle rond SNS niet dat bestuurders, commissarissen en toezichthouders weinig hebben geleerd van eerdere bankencrises?

„De situatie bij SNS Reaal is in zekere zin uniek: het bank- en verzekeringsbedrijf zijn gezond. Het probleem zat hem puur bij de vastgoedtak, Bouwfonds. De beslissing van SNS om het Bouwfonds te kopen is destijds wel naar eer en geweten gedaan: en door zowel de commissarissen, de aandeelhouders als De Nederlandsche Bank goedgekeurd. Om dat dan nu op één persoon te schuiven vind ik onbehoorlijk.”

U kent hem, Sjoerd van Keulen?

„Ja. Het is niet leuk wat er met hem gebeurt. Het raakt ook z’n privéleven. Ik sprak ’m kort na 1 februari. Het ging toen prima met hem. Maar kennelijk moet – weer een verschijnsel van deze tijd – de collectieve woede een uitlaatklep hebben, waarbij personen worden gedemoniseerd. Dat is op zich begrijpelijk, maar ik begrijp niet dat de top van de politiek daar aan mee doet. We leven in een rechtstaat. Dit is public hanging!”

Er komt een onderzoek naar de gang van zaken bij SNS...

„Ja, en daar komt uit dat Bouwfonds achteraf gezien beter niet had kunnen worden gekocht, maar dat dat destijds wel zorgvuldig is gedaan.”