Gaza, Sandy, Syrië; alles passeert de revue

Michiel Munneke is directeur van World Press Photo. Deze week beoordeelde de jury 10.000 beelden en koos de World Press Photo 2012. „Paul Hansen krijgt een brok in zijn keel als hij beseft dat hij gewonnen heeft.”

Vrijdag 8 februari

Vroeg ontbeten, maar toch haast. Ik zet zoon Tobias in zijn fietsstoeltje en breng met hem samen dochter Annick naar school. Eenmaal bij zijn vriendjes op de crèche is hij mij snel vergeten en spoed ik mij naar het Hilton. Daar neem ik afscheid van een aantal juryleden die de eerste ronde hebben beoordeeld. Ik spreek even met de fotograaf Platon, wiens vlucht naar New York is geannuleerd vanwege de sneeuw daar. Platon mocht het contract van Richard Avedon overnemen bij The New Yorker. Hij fotografeerde de afgelopen jaren veel wereldleiders en kan daar meesterlijk over vertellen. Bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties fotografeerde hij Robert Mugabe. Een volgende wereldleider weigerde op dezelfde stoel plaats te nemen met de woorden: „There is blood on that chair.” Gauw naar kantoor waar we beginnen met een briefing voor de jury die de volgende rondes doet en de winnaars selecteert. 5.666 fotografen, afkomstig uit 124 landen, stuurden 103.481 beelden. De eerste-ronde-jury heeft vakkundig haar werk gedaan en het aantal teruggebracht tot circa 10.000.

Zaterdag

Na drie weken elk weekend te hebben gewerkt nu heerlijk een dag vrij. ’s Middags zwemmen met de kinderen en in de avond met mijn vrouw Marie Luce naar Glitterjurk van Jeroen van Koningsbrugge in de Kleine Komedie. Hilarische voorstelling.

Zondag

De jurering begint om 9.00 uur. De jury heeft inmiddels alle beelden die nog in competitie zijn voor de stories (fotoverhalen) gezien en maakt zich op voor serieuze discussies. Waar liggen de grenzen als het gaat om beeldbewerking? Hoe zit het met de onafhankelijkheid van een embedded journalist? De verwoestende kracht van Orkaan Sandy; de bombardementen op Gaza; de verkiezingen in Egypte, het kapseizen van de Costa Concordia; alles passeert de revue. Maar het is het conflict in Syrië dat de nieuwscategorieën domineert. De beelden emotioneren me en ik denk aan Rémi Ochlik, de 28-jarige Franse fotograaf die vorig jaar bij ons een prijs won maar deze niet in ontvangst heeft kunnen nemen omdat hij in Homs, Syrië, om het leven kwam.

Maandag

Vandaag heeft de jury de taak om voor de stories in elk van de negen categorieën – zoals Algemeen Nieuws, Dagelijks Leven, Sport – prijzen toe te kennen. De juryleden zijn zich zeer bewust van het prestige van de wedstrijd en het belang van een prijs voor de carrière van de fotograaf. Santiago Lyon, in het dagelijks leven de baas van meer dan 300 Associated Press-fotografen, vervult zijn rol als voorzitter uitstekend. Hij geeft elk jurylid volop de ruimte zijn of haar mening te geven voordat er wordt gestemd. De namen van de fotografen zijn bij de juryleden niet bekend. Het stemmen zelf vindt ook anoniem plaats. Deze fase is intens. Juryleden houden prachtige betogen. Maar ondanks zo’n pleidooi kan een serie de volgende ronde niet halen. Dan is de teleurstelling soms erg groot en moet het jurylid zich weer herpakken om zijn of haar oordeel over het volgende verhaal te vellen. Rond 14.30 uur zijn de winnaars in de stories bekend. We geven de jury anderhalf uur de tijd hun hoofd leeg te maken voordat we aan de jurering van de singles (enkele beelden) beginnen.

Dinsdag

De dag begint met een afspraak met een kleine Russische delegatie die het initiatief heeft genomen een boek en een tentoonstelling samen te stellen van alle Russische World Press Photo-winnaars sinds onze oprichting in 1955. In het kader van het Nederland-Ruslandjaar tonen we deze tentoonstelling vanaf eind april in de Amsterdamse Oude Kerk, samen met onze eigen jaartentoonstelling. We verkennen ook de mogelijkheden voor een tentoonstellingstournee door Rusland.

De jureringsdag kent vandaag een harde deadline. Om 18.00 uur worden we verwacht in de ambtswoning van de burgemeester voor een welkom namens de stad Amsterdam. Elk jaar opnieuw zijn onze juryleden onder indruk van de overweldigende decoratie in dit historische grachtenpand. Aansluitend hebben we met de juryleden en relaties een diner aan de overkant van de gracht op het kantoor van Insinger de Beaufort.

Woensdag

Dit is een spannende dag. In alle single categorieën worden nu de prijzen toegekend, zodat de jury op donderdagochtend alleen nog de World Press Photo van het Jaar moet kiezen. Het is ook een spannende dag omdat wij zijn uitgenodigd voor het jaarlijkse Goed Geld Gala van de Nationale Postcode Loterij in het Concertgebouw, met Bill Clinton als speciale gast. In de zaal stelt Caroline Tensen me een paar vragen over het project ‘Reporting Change’ dat wij vorig jaar samen met Human Rights Watch hebben ingediend voor een extra bijdrage. Met dit project steunen we fotojournalisten in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, en doet Human Rights Watch daar onderzoek naar mensenrechtenschendingen. Deze week startte een workshop in Algerije en gisteren werd een van onze deelnemers daar gearresteerd. Gelukkig was hij binnen vier uur weer op vrije voeten.

Donderdag

Dit is de dag waarop de jury de World Press Photo van het Jaar kiest. Op basis van voorgaande jaren verwachten we daar rond een uur of twee vanmiddag mee klaar te zijn. Dit geeft ons voldoende tijd om de persconferentie van morgen voor te bereiden en voor een afscheidsdiner. Dit blijkt al snel te optimistisch ingeschat. Er zijn flinke discussies; waar moet de World Press Photo van het Jaar aan voldoen? Voor sommigen moet het een krachtig, simpel beeld zijn; anderen zijn op zoek naar een gelaagd beeld met meer dimensies. Maar iedereen is het over eens: dat het een gedenkwaardig beeld moet zijn dat wordt opgenomen in ons collectieve geheugen. Om 16.00 uur cancellen we onze restaurantreservering en bestellen we Thais op kantoor. Om 22.00 uur is het zo ver: de jury kiest de foto van de Zweedse fotograaf Paul Hansen. We roepen iedereen die nog op kantoor is naar de jureringskamer en ontkurken een Magnum fles champagne die onze beschermheer Prins Constantijn, die een jurysessie bijwoonde, had meegenomen. Samen met ons Zweedse jurylid en de juryvoorzitter bellen we Paul om 23.30 uur op. Hij rijdt net terug van een partijtje handbal en kan het niet geloven dat hij de prijs heeft gewonnen. Hij heeft het idee dat hij in de maling wordt genomen en nadat het besef doordringt krijgt hij een brok in zijn keel.

Vrijdag

Om tien uur starten we met de persconferentie voor een dertigtal journalisten. Ik leid de sessie in en geef het woord aan de juryvoorzitter. Na deze sessie zijn er individuele interviews met de juryleden en om 11.00 uur laten we het embargo los. Het nieuws verspreidt zich razendsnel, onze website wordt zwaar belast. Voor onze relaties organiseren we vanmiddag nog een presentatie in De Balie, die we afsluiten met een borrel. Om 19.00 uur neem ik afscheid van de juryleden en fiets naar huis. Een uur later zit ik met mijn gezin en schoonmoeder in de auto op weg naar de wintersport.