Even triest als fascinerend

Televisie // Is je Facebook-liefde wie hij zegt dat hij is? In Catfish zoekt MTV het uit Voor naïeve meisjes – en een enkele football-ster

‘It could all be true...”, merkt maker Nev Schulman op in de eerste aflevering van het nieuwe MTV-programma Catfish. Maar hij weet net als de kijker, dat dit waarschijnlijk niet het geval is. De enige die nog gelooft dat Sunny’s vriend Jamison een mannelijk model uit LA is die een online studie anesthesie doet en bijverdient als tekstschrijver bij een landelijke talkshow terwijl hij rouwt om zijn drie zussen die recent (alledrie) zijn omgekomen bij een auto-ongeluk: Sunny zelf.

Sunny, peroxideblond en zongebruind, is begin 20. Ze heeft al acht maanden een relatie met Jamison, die ze op Facebook aansprak nadat ze zijn profielfoto voorbij zag komen op de tijdlijn van haar zusje. Ze hebben ‘een diepe connectie’, maar ontmoet hebben ze elkaar nog niet. Sunny vindt dat niet vreemd – Jamison is model, dus hij reist veel – maar nieuwsgierig is ze wel. Daarom staat ze Schulman, cameraman Max Jospeh en een crew van MTV toe hem voor haar te traceren.

Het zal geen grote verrassing zijn dat de persoon die ze vinden niet de Jamison is die Sunny verwacht. Daarbij wordt dit in de eerste minuut van het nieuwste real life-programma van MTV al weggegeven met beelden van Sunny’s geschokte gezicht na de ontmoeting. Waarop ze zo heftig reageert, blijft tot de tweede helft geheim, maar de teaser komt om de zoveel minuten opnieuw voorbij. Het programma volgt de geijkte MTV-formule van teasen en spanning opbouwen. Dat neemt niet weg dat de zender wederom met fascinerende wegkijk-tv komt.

Hoe kan het dat de ‘Sunny’s’ in Catfish niet eerder doorhebben dat er iets niet in de haak is? Waarom hebben ze hun partner niet even grondig door Google gegooid – een methode die Schulman en Joseph elke aflevering toepassen en die standaard heel andere gegevens oplevert dan wat de partners zelf prijsgeven. En waarom valt het Sunny niet op dat haar Jamison aan de telefoon klinkt als een 14-jarig jochie met een beugel? Fascinerend.

Catfish is een spin-off van de gelijknamige documentaire uit 2010 waarin Schulman, als jonge fotograaf uit New York, wordt gevolgd door zijn broer en een vriend terwijl hij zijn internetvriendin in de echte wereld gaat zoeken. Na een thrillerachtige zoektocht blijkt Schulmans ‘Megan’, met wie hij al maanden een relatie heeft, een huisvrouw van veertig en niet de jonge vrouw van de foto’s. De documentaire was één van de meest besproken films van het Sundance filmfestival en kreeg lovende kritieken, al is de echtheid ervan sindsdien regelmatig in twijfel getrokken – een aanklacht waar de makers nooit direct op hebben gereageerd.

Schulman komt in zijn televisieshow een stuk intelligenter over dan de mensen die hij helpt. De kans dat hij een maandenlange internetrelatie had zonder vermoedens dat het nep was, lijkt klein. Het is aannemelijker dat hij en zijn collega’s gewoon een goed onderwerp voor een documentaire herkenden toen het zich aandiende.

De zoektochtformule werkt ook in veertig minuten, blijkt uit het bescheiden succes van de serie in de VS. Al is dat succes ook te danken aan een recent schandaal in de sportwereld: in januari namen de kijkcijfers een enorme vlucht toen Manti Te’o, een speler van het footballteam van de Notre Dame Universiteit in Indiana, ook slachtoffer bleek van een ‘catfish’.

Te’o was de sportheld van 2012, nadat hij kort na het overlijden van zijn oma én zijn internetvriendin zijn team naar de overwinning had geholpen. Vorige maand onthulde website Deadspin echter dat die vriendin nooit had bestaan, en zeker niet was overleden aan leukemie zoals Te’o beweerde. Het verhaal explodeerde en bij de berichtgeving werd standaard de term ‘catfish’ gebruikt en naar de serie verwezen. Betere pr had MTV niet kunnen wensen. De catfish van Te’o, een mannelijke kennis van de football-ster, bekende uiteindelijk in eeninterview met Dr. Phil romantische gevoelens voor hem te hebben. Hij was „in de war”.

Dat zijn de catfish uit de MTV-serie ook. Want vaak is de sixpack die in werkelijkheid een bierbuik blijkt te zijn niet de enige leugen die zij hun internetliefdes hebben verteld. Allemaal hebben ze een reden om zich anders voor te doen dan ze zijn. Ze zitten met zichzelf, hun lichaam of hun identiteit in de knoop. Dat Sunny niet wil twijfelen aan de echtheid van haar knappe modellenvriend, is met ouderwetse ijdelheid te verklaren. De drijfveer die de persoon achter ‘Jamison’ blijkt te hebben om maandenlang de leugen geheim én in leven te houden, is complexer – en triester. En dat maakt Catfish tot het einde toe fascinerend.

Catfish is vanaf 17 februari iedere zondag om 19.10 uur te zien op MTV