Tweede Kamer stemt in met invoering raadgevend referendum

In 2005 werd in Nederland een raadplegend referendum gehouden over de Europese Grondwet. Hier brengt toenmalig premier Balkenende zijn stem uit. Foto ANP / Robert Vos

De Tweede Kamer heeft vandaag ingestemd met de invoering van een raadgevend referendum. Als minstens driehonderdduizend mensen een referendum willen over een onderwerp, komt dat er. Dat meldt persbureau Novum.

Een meerderheid van PvdA, SP, D66, PVV, GroenLinks, 50Plus en de Partij voor de Dieren stemde in met het voorstel, dat afkomstig was van PvdA, D66 en GroenLinks. Het voorstel is ingediend in 2005, maar de behandeling in de Tweede Kamer heeft enkele jaren stilgelegen.

Met het raadgevend referendum kunnen burgers alleen een negatief advies geven over een wet die door zowel de Eerste als Tweede Kamer is aangenomen. Voordat de Koning een handtekening onder de wet zet, hebben burgers acht weken de tijd om tienduizend handtekeningen te verzamelen voor het verzoek. Om de volksraadpleging daadwerkelijk af te dwingen zijn vervolgens driehonderdduizend handtekeningen nodig. De uitkomst van het referendum is slechts een advies, de regering kan de uitkomst dus naast zich neerleggen.

Referendum EU niet dichterbij

PVV-leider Geert Wilders blies het wetsvoorstel onlangs nieuw leven in, in navolging van de Britse premier Cameron die de Britten voor 2017 een referendum over de Europese Unie in het vooruitzicht heeft gesteld. Met de wet komt zo’n referendum in Nederland niet dichterbij, zei mede-indiener van het wetsvoorstel Gerard Schouw (D66) onlangs tegen Dagblad Trouw:

“Als Wilders denkt met ons wetsvoorstel een referendum over Europa te kunnen organiseren, heeft hij de tekst niet goed gelezen. Het initiatief voor een raadgevend referendum ligt in ons voorstel bij burgers en is dus geen speeltje voor politici. Daar komt bij dat een referendum moet gaan over iets waar de Eerste en Tweede Kamer nog over besluiten. Een handrem voor burgers, waar ze aan kunnen trekken als het parlement een wet dreigt aan te nemen. Het is niet zo dat je met ons voorstel in de hand zomaar een bestaande wet uit de kast kunt trekken.”

Een referendum kan wel worden georganiseerd over verdragswijzigingen in Europa, aangezien die de goedkeuring vereisen van nationale parlementen. Zulke wijzigingen zijn echter niet aan de orde tot na de Europese Parlementsverkiezingen volgend jaar.

Ook wetsvoorstel voor correctief referendum

Naast het raadgevend referendum, heeft D66 ook een initiatiefwetsvoorstel voor een correctief referendum klaarliggen. Hiermee wordt het mogelijk om een bestaande wet terug te draaien. Voor invoering van deze referendumwet is een wijziging van de grondwet noodzakelijk en moet het voorstel tweemaal door zowel de Tweede Kamer als de Eerste worden behandeld. Tussentijds moeten er verkiezingen zijn geweest.

In 2005 is in Nederland een raadplegend referendum gehouden over de Europese Grondwet. De opkomst bedroeg toen 63,3 procent. Van de mensen die kwamen stemmen, sprak 61,5 procent zich uit tegen het voorgelegde plan.