Opinie

Hee, de bond zet zich in voor het kapitaal

Salarisnijd is het al gaan heten, het afgeven op topsalarissen in het openbaar bestuur, het bedrijfsleven en de banken. Nu begint de discussie zich uit te strekken tot een hele sector. Gisteren zei minister en bankeigenaar Dijsselbloem van Financiën dat het personeel van banken best wat salaris kan inleveren.

Zoals verwacht was het huis te klein. FNV Bondgenoten en De Unie riepen om het hardst dat het allemaal best meevalt en er de afgelopen jaren al is gematigd.

De uitgangspositie is bekend, sinds economen de zogenoemde Arbeidsrekeningen van het Centraal Bureau voor de Statistiek hebben herontdekt. Daarin wordt de ontwikkeling van lonen en loonkosten per sector bijgehouden. Eind 2011 werd hier al gewag gemaakt van de enorme stijging die de beloningen in de banksector sinds 1987 hebben doorgemaakt. Volgens de laatste gegevens, nu over heel 2011, verdubbelde de totale beloning (inclusief werkgeverslasten) sinds 1987 tot 51.900 euro per jaar voor de gemiddelde werknemer. Voor de werknemers van een bank verdrievoudigde zij tot 91.900 euro. Dat is best veel.

Nu zou er al flink zijn gematigd, volgens de bonden. Maar lonen, beloningen en cao’s zijn complex en dus al snel het onderwerp van spin: je kunt even goed beweren dat er al gematigd is of wordt, als dat er niets is veranderd. Uit de harde statistiek van het CBS blijkt vooral het laatste.

Sinds kredietcrisis van september 2008 tot en met december 2012 zijn de cao-lonen in Nederland gemiddeld met 6,5 procent gestegen. Bij de banken was dat 7 procent. En dan de laatste gegevens: van januari vorig jaar tot en met vorige maand, de meest recente data dus, stegen de cao-lonen in Nederland met 1,8 procent. Die bij banken met 3,1 procent! Matiging? Welke matiging?

Er zijn drie overwegingen om de lonen bij banken terug te brengen. De eerste: er is hier sprake van een sector die door uitbundigheid aan concurrentiekracht heeft verloren en door de gemeenschap gered moest worden. Dat lijkt op de eurocrisis, maar dan sectoraal. Waarom zou de positie van bankpersoneel in dit opzicht anders moeten zijn dan die van een Griek, van wie we allemaal vinden dat hij goedkoper moet worden?

De tweede: Van der Hoop of DSB Bank werden niet gered. Hun personeel moest op zoek naar een andere baan. De nationalisatie van SNS Reaal is een zegen voor de werknemers. Zij krijgen nu in wezen een werkloosheidsuitkering van 100 procent plus emolumenten, en dat voor onbepaalde tijd. Dat de val hun schuld niet is, is waar. Maar het bankroet van Fokker of van DAF was ook de schuld niet van de constructeurs en de technici.

En ten derde, en het belangrijkst: banken moeten rendabeler worden, meer vermogen opzij kunnen zetten en weer gaan uitlenen. Waarom zou een reductie van de personeelskosten daar geen integraal deel van uitmaken? Dat kun je met ontslagen doen, maar ook met soberder arbeidsvoorwaarden.

Maar het mag allemaal niet van de bonden. Die protesteren in wezen nu ten behoeve van het Finanzkapital, terwijl de FNV als ex-aandeelhouder ook nog in beroep gaat tegen de nationalisatie. Domela Nieuwenhuis, iemand? O nee, die bleek na zijn dood stiekem ook al in goeden doen geweest te zijn.

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.