Deense politiek volgt Borgen

Het leven volgt de kunst meer dan de kunst het leven, beweerde Oscar Wilde ooit. In deze tijd zouden we zeggen: het leven volgt de televisie meer dan de televisie het leven. Na Sex & The City verschenen bijvoorbeeld advertenties in Het Parool met ‘gezocht: Sex & the City vriendinnen’.

Vreemder wordt het als tv de werkelijkheid voorspelt. Dat gebeurde met de Deense serie Borgen. Een jaar nadat het eerste seizoen van Borgen op de Deense tv was, trad de eerste vrouwelijke premier aan in Denemarken. Helle Thorning-Schmidt leek zelfs op tv-premier Birgitte Nyborg: hetzelfde opgestoken haar en dezelfde beminnelijke glimlach. De premier had er overigens meer last dan plezier van, want volgens de Denen was ze ‘niet Borgen genoeg’.

In Denemarken is seizoen 3 van Borgen begonnen. Daarin willen linkse partijen een alliantie smeden om de Zweedse prostitutiewet over te nemen: hoerenlopers bestraffen, prostituees als slachtoffers beschermen. Birgitte Nyborg bedenkt zich op het nippertje: ze wil prostitutie erkennen als een zelfstandig beroep, waar sommige vrouwen voor kiezen.

Politica Mai Henriksen van de conservatieve Volkspartij diende drie dagen vóór de uitzending van de aflevering een wetsvoorstel in om prostitutie te accepteren als erkend beroep waarmee prostituees ook recht zouden krijgen op ‘daggeld’.

De Denen waren verbaasd. Niet alleen omdat de partij daarmee radicaal van koers veranderde, maar ook omdat het wel heel toevallig was dat Birgitte Nyborg drie dagen later precies hetzelfde standpunt verdedigde. Was de werkelijkheid de fictie dit keer te snel af? Henriksen zei dat zij de serie als hefboom wilde gebruiken om de publieke opinie te mobiliseren. Had zij dan een bevoorrechte positie en het scenario al ter inzage gehad? Dat laatste werd snel opgelost. De serie liep op internet steeds een aflevering voor. Daar is nu een einde aan gekomen.

Ook de twee eerdere Borgen-afleveringen, over antibiotica bij varkens, leidde tot Kamervragen over het overmatig gebruik van antibiotica in de landbouw. Een woedende directeur van een groot voedselbedrijf stelde de tv-scenarist van verantwoordelijk voor het moedwillig misleiden van de Deense bevolking. Adam Price, de scenarist van Borgen, verdedigde zich door te zeggen dat hij grondig research deed. Maar hij stelde ook dat politici niet klakkeloos een rapport uit een fictieve serie moeten overnemen, maar eerst zelf onderzoek zouden moeten doen.

Commentatoren buitelden de afgelopen week over elkaar heen: kunnen mensen fictie en werkelijkheid nog wel onderscheiden? Volgen politici blindelings het politieke menu dat Borgen serveert? Of zijn politici gewoon slim om de populaire tv-serie aan te grijpen om hun agenda er door te krijgen?

Oscar Wildes citaat is dringend aan herziening toe. De politiek volgt de televisie meer dan het echte leven. En televisie? Dat is politiek met andere middelen. En het leven? Dat is televisie met andere middelen.

Ik wacht intussen met smart op een Nederlandse serie waarin de geheime minnaar van Rutte ziek wordt van paardenvlees en de premier de hele Europese landbouwpolitiek ter verantwoording roept – maar die had vorige week uitgezonden moeten worden. Nederlandse scenaristen, zet hem op! De politieke macht is geheel de uwe.

Filosoof en tv-maker Stine Jensen schrijft over media en hypes.