Opinie

Permanente ondertitels bij het leven en de politiek

De rij voor de kassa van de supermarkt, schreef de Financial Times vrijdag, is van oudsher een belangrijke plek voor impulsaankopen van tijdschriften. Je staat verveeld te wachten, ziet iets vaag intrigerends op een omslag staan, begint te bladeren – en als je aan de beurt bent gooi je het blad maar op de lopende band om thuis verder te lezen.

Maar tot verdriet van de uitgevers van tijdschriften werkt deze gouden fuik de laatste tijd niet meer zo goed, schreef de zakenkrant. Want wat doet een mens tegenwoordig als hij moet wachten, waar dan ook? Dan kijk je op je telefoon om te zien of er nog e-mails zijn, of er nog iets gebeurt of Facebook of op Twitter. Jammer voor de tijdschriften, die stil en statisch staan te wachten. Maar de digitale dynamiek gaat voor.

En niet alleen in de supermarkt. Ga naar een grote internationale conferentie, bijvoorbeeld de jaarlijkse bijeenkomst van politici en defensiedeskundigen in München, en je ziet hoe zeker de helft van de deelnemers zeker de helft van de tijd verwikkeld is in die stille, maar opgewonden wereldwijde conversatie op het internet.

Neem Carl Bildt, al sinds 2006 minister van Buitenlandse Zaken van Zweden, voor die tijd premier en gezant voor de Balkan van de Europese Unie en de Verenigde Naties. Kortom, een veteraan in de internationale politiek, en sinds jaar en dag het beste jongetje van de diplomatieke klas. Bovendien zo’n verwoed twitteraar, dat er zelfs een speciale website is die zijn tweets in spotprenten op de hak neemt.

Voor Bildt is Twitter veel méér dan een interessante blik op de wereld en een aantrekkelijke manier om zijn achterban aan zich te binden. Het is ook een bruikbare aanwinst voor zijn politieke gereedschapskist.

In München was te zien hoe hij er in het machtsspel zijn voordeel mee doet. Op het podium vond een interview plaats met de Israëlische minister van Defensie, Ehud Barak. Toen de zaal aan de beurt was om vragen te stellen, stond Bildt op. Hoe kan het, wilde hij weten, dat voormalige chefs van de Israëlische inlichtingendiensten de dreiging van Iran zo veel lager inschatten dan Barak?

De minister van Defensie redde zich eruit met een nietszeggende diplomatieke formule. De volgende vragensteller was aan de beurt en Bildt ging weer zitten. Maar daarmee was voor hem de kous niet af. Via twitter eigende de Zweed zich toch nog even het laatste woord toe: ‘Israëlische MinDef Barak ontwijkt vraag waarom ex-chefs van geheime dienst openlijk met hem van mening verschillen over Iran’. Zo.

Op die manier voorzag Bildt de helft van de zaal die met een smartphone of iPad op schoot zat meteen van een vinnig commentaar op het tafereeltje dat zich net voor hun ogen had afgespeeld. En tegelijk praatte hij zijn leger van ruim 180.000 (!) twitter-volgers even bij, die misschien wel in de rij bij de kassa van de supermarkt stonden, of waar dan ook, en die een verloren minuutje opvulden met verse informatie van hun schermpjes.

Het is maar één voorbeeld van de parallelle communicatie die steeds meer gebeurtenissen in het leven, en ook de politiek, begeleidt. Bij de Nederlandse en de Amerikaanse verkiezingsdebatten van afgelopen jaar liep via Twitter een soort permanente ondertiteling mee. Sommige twitteraars gaven een getrouwe weergave van wat er werd gezegd, anderen leverden instant commentaar.

Wie zich tijdens die debatten verveelde, en dat kan een mens een enkele keer wel eens overkomen, kon op zijn ‘tweede scherm’ precies volgen hoe toonaangevende commentatoren via Twitter al druk doende waren om te interpreteren wat zich afspeelde op het ‘eerste scherm’, de televisie. Wie de winnaar van het debat was? Wie de verliezer? Voor je ogen zag je de razendsnelle tweets stollen tot de communis opinio van de avond.

Wie aan die parallelle gesprekken op de sociale media niet deelneemt, heeft het nakijken. Wie ze niet volgt mist de helft van de conversatie.