Paus Benedictus XVI treedt af - ‘donderslag bij heldere hemel’

Paus Benedictus XVI treedt op 28 februari af. Dat heeft de paus in een verklaring medegedeeld. Als gevolg van zijn hoge leeftijd is hij niet meer in staat het ambt te vervullen, zo stelt de Paus.

Paus Benedictus XVI eerder dit jaar tijdens een zegening in de St. Pieter. Foto AFP / Vicenzo Pinto

Paus Benedictus XVI (85) treedt op 28 februari af. Hij meldde dit persoonlijk, in het Latijn, in een vergadering met kardinalen vanochtend naar aanleiding van een heiligverklaring.

In een verklaring stelt de paus dat hij de laatste maanden steeds minder kracht heeft. Kracht van de geest is volgens Benedictus XVI niet voldoende. Hij zegt zich “volledig bewust” te zijn van de ernst van zijn besluit:

“Ik ben me er terdege van bewust dat dit ambt, dat overwegend spiritueel van aard is, niet alleen moet worden uitgevoerd met woorden en daden, maar ook met gebeden en lijden. Echter, in de wereld van vandaag de dag, die onderwerp is van zovele snelle veranderingen en die is opgeschrikt door vragen die van groot belang zijn voor het geloofsleven, is het nodig om een krachtige geest en een krachtig lichaam te hebben om het schip van de Heilige Petrus te besturen en het evangelie te verkondigen. Deze kracht is de laatste paar maanden afgenomen, in zo’n grote mate dat ik moet erkennen dat ik niet meer in staat ben om het ambt dat mij is toevertrouwd te vervullen.”

Lees hier de volledige verklaring van de paus.

In het canoniek recht is bepaald dat pausen kunnen aftreden. Op voorwaarde dat “het afstand doen uit vrije wil geschiedt.” De vorige paus die voortijdig aftrad was paus Gregorius XII, die regeerde van 1406 tot 1415.

Volgens persbureau AP is het de bedoeling dat er voor het einde van maart een nieuwe paus is gekozen.

Aankondiging komt als ‘donderslag bij heldere hemel’

De aankondiging van de paus komt als donderslag bij heldere hemel, zo reageert Italië-redacteur Marc Leijendekker van NRC vanuit Pompeii:

“Paus Johannes Paulus II, die leed aan de ziekte van Parkinson, liet destijds ook doorschemeren dat het zijn persoonlijke voorkeur had om zijn laatste dagen in een Pools klooster door te brengen. Hoge kerkelijken, onder wie oud-bisschop Tiny Muskens, zeiden dat het mogelijk moet zijn dat een paus op een zekere leeftijd kan aftreden. Johannes Paulus heeft dat uiteindelijk niet gedaan. Hij vond het kennelijk een stap te ver. Dit is de eerste keer dat dit gebeurt in de recente kerkelijke geschiedenis.”

Duitse kardinaal Ratzinger in 2005 gekozen tot paus

In 2005 werd de Duitse kardinaal Joseph Ratzinger, destijds deken van het college van kardinalen, gekozen tot opvolger van Johannes Paulus II. Benedictus was al meteen bij zijn aantreden omstreden vanwege zijn conservatieve standpunten. In een hoogst ongebruikelijke stap keerde de Duitse bondskanselier Angela Merkel zich in 2009 tegen Benedictus, toen die de omstreden conservatieve Britse bisschop Richard Williamson wilde rehabiliteren, een notoire loochenaar van de Holocaust. De laatste jaren werd de kerk geplaagd door onrust over kindermisbruik.

Onder Johannes Paulus II, die in 2005 overleed, begon al een discussie over de vraag of een paus wegens zwakke gezondheid moet kunnen aftreden. Een aantal katholieke leiders was voor, maar de toenmalige Poolse paus, die aan Parkinson leed en vaak niet meer te verstaan was, wilde die stap nog niet zetten.

Hoe nu verder?

Na 28 februari gaat de Sede Vacante in, de periode dat de Heilige Stoel onbezet is. Het college van kardinalen van het bestuur van de katholieke kerk en Vaticaanstad nemen in die periode waar. De pauselijke macht gaat niet op het college over, maar is tijdelijk ‘in ruste’.

De kardinalen gaan in de Sixtijnse Kapel in conclaaf om een opvolger voor Benedictus XVI te kiezen. Deze verkiezing kan meerdere dagen duren. Dagelijks wordt vier keer gestemd, een nieuwe paus is gekozen als iemand tweederde van de stemmen heeft gekregen. Dan zal er witte rook uit de schoorsteen van de Kapel komen.

Volg hier ons liveblog.