Gesloten liveblog

Liveblog: Paus Benedictus XVI treedt op 28 februari af

Paus Benedictus XVI treedt op 28 februari af. Dat heeft de paus in een verklaring medegedeeld. Als gevolg van zijn hoge leeftijd is hij niet meer in staat het ambt te vervullen, zo stelt de Paus. Volg ons liveblog voor al het nieuws en reacties.

Afsluiting liveblog

Nu ook de Nederlandse regering gereageerd heeft op de onverwachte aankondiging van de paus dat hij af zal treden, willen we dit liveblog afsluiten. Lees en bekijk hier de verklaring van de paus terug, hier vind je een overzicht met reacties van buitenlandse leiders. De belangrijkste vraag voor de komende tijd: wie wordt de opvolger van paus Benedictus XVI? We hebben tien kanshebbers op een rijtje gezet.

Bedankt voor het volgen van dit liveblog.

RVD: regering respecteert onverwacht besluit

Volgens de Rijksvoorlichtingsdienst respecteert de Nederlandse regering het onverwachte besluit van de paus om af te treden. In de verklaring staat:

"Paus Benedictus heeft belangrijke bijdragen geleverd aan de katholieke kerk en wordt hiervoor ook door velen in ons land gewaardeerd."

De regering wenst paus Benedictus "alle sterkte met zijn gezondheid".

Vaticaandeskundige Stijn Fens reageert tegenover de NOS op de aankondiging van paus Benedictus XVI dat hij af zal treden. Volgens Fens zal hij herinnerd worden als de paus die van de éne rel naar de andere ging.

"Hij heeft ruzie gehad met homo's, hij heeft ruzie gehad met moslims. Hij heeft natuurlijk dat enorme schandaal van seksueel misbruik gehad. (..) Ik ben bang dat dat schandaal hem voor het grote publiek zal achtervolgen (...) Als paus heeft hij maatregelen genomen, maar hij is in communicatief opzicht tekort geschoten."

Historische foto: paus Johannes Paulus II met Ratzinger

Even tussendoor: een historische foto uit 1979 van paus Johannes Paulus II met zijn toekomstige opvolger kardinaal Joseph Ratzinger in München.

Foto APFoto AP

Cameron

De Britse premier Cameron heeft inmiddels ook gereageerd op het aftreden van de paus:

"Hij heeft onvermoeibaar gewerkt om de betrekkingen tussen Groot-Brittannië en de Heilige Stoel te verbeteren. Zijn bezoek aan Groot-Brittannië in 2010 wordt herdacht met groot respect en genegenheid. Hij zal door miljoenen gemist worden als spirituele leider."

Bisschoppen spreken van "ingrijpend en historisch besluit"

De Nederlandse Bisschoppenconferentie noemt het aftreden van de paus een "ingrijpend en historisch besluit" dat als een "verrassing" kwam.

Paus Benedictus XVI geldt als een van de grootste theologen in de katholieke wereld van de tweede helft van de 20ste en begin 21ste eeuw. Zijn kennis beperkt zich niet alleen tot de dogmatiek, waarin hij in zijn jonge jaren hoogleraar was, maar strekt zich uit tot het hele terrein van de theologie. Dit kwam ook tot uiting in zijn encyclieken, andere brieven en toespraken als bijdrage aan het magisterium van de Kerk. Tevens heeft hij zich een waar herder van de Kerk getoond. Paus Benedictus XVI heeft dan ook een niet te onderschatten rol gespeeld in de Rooms-Katholieke Kerk. Voor zijn pontificaat zijn wij hem uitermate dankbaar.

Wie zijn de belangrijkste kanshebbers om paus op te volgen?

In 2005 kwamen de kardinalen er verrassend snel uit, terwijl er van tevoren geen enkele duidelijke kandidaat leek. Dat is nu opnieuw zo, maar een aantal kanshebbers voor de pauspost kunnen wel worden aangewezen. Internetredacteur Anouk van Kampen zette tien kanshebbers op een rijtje.

De oude paus gaat eruit, wie wordt de nieuwe? Foto uit 2011 van AFP / Thomas KienzleDe oude paus gaat eruit, wie wordt de nieuwe? Foto uit 2011 van AFP / Thomas Kienzle

Hoe wordt de nieuwe paus gekozen?

The Guardian heeft een goed uitlegstuk over hoe de nieuwe paus wordt gekozen.

By the time the conclave begins, there is likely to be at least some consensus over the leading contenders. But Catholics believe that, once behind the shut doors of the Sistine Chapel, the cardinals are guided to their decision by God directly in the guise of the Holy Spirit. Anything becomes possible.

Lees hier het volledige artikel.

Videobeelden van de aankondiging van de paus

Bekijk een video van de NOS waarop de aankondiging van de paus gedeeltelijk te zien is:

108 voorgangers bleven langer in ambt

RTL Nieuws heeft snel een mooie tool gemaakt waarin je kan opzoeken hoelang iedere paus heeft gediend. Van de 266 pausen in de geschiedenis, waren er 108 pausen langer in ambt dan Benedictus XVI.

De laatste paus die vrijwillig voor zijn dood opstapte was Celestinus V in 1294. In 1415 legde Gregorius XII eveneens zijn ambt neer, maar dat gebeurde onder grote externe druk.

Ook de Duitse bondkanselier Angela Merkel heeft gereageerd op "de moeilijke beslissing" van de paus.

"Als de paus zelf, na een uitgebreide reflectie, tot de conclusie is gekomen dat hij de kracht niet meer heeft die nodig zijn voor het uitvoeren van zijn ambt, dan heeft dat mijn grootste respect."

reacties

In Beeld: Paus houdt ermee op

In 2005 werd de Duitse kardinaal Joseph Ratzinger gekozen tot opvolger van Johannes Paulus II. Benedictus was al meteen bij zijn aantreden omstreden vanwege zijn conservatieve standpunten. Een overzicht van zijn carrière in foto's. Klik op de foto voor meer

[inbeeld]/inbeeld/2013/02/11/paus-houdt-ermee-op/[/inbeeld]

De grappen van Twitter

Twitter avatar abdelkabenali Abdelkader Benali De paus treedt af. Hij wil meer tijd gaan besteden aan de kinderen. #paus

Twitter avatar marktraa Mark Traa Kan Jeroen Dijsselbloem het er niet even bij doen? #paus

De Volkskrant is een verzameling begonnen met de grappigste tweets over de aankondiging van de paus. De hele verzameling vind je hier.

Samenvattend

  • Rond tien voor twaalf werd bekend dat paus Benedictus XVI op 28 februari terugtreedt
  • De paus verklaarde dat hij zich, gezien zijn hoge leeftijd (85), niet meer opgewassen acht tegen zijn taken.
  • Hij benadrukte dat hij 'uit vrije wil' afstand doet van de heilige stoel
  • Uit de reacties binnen het Vaticaan blijkt dat maar maar heel weinig mensen op de hoogte waren van de aankondiging
  • De broer van de paus zei tegen persbureau dpa dat zijn broer al maanden overwoog af te treden
  • De kardinalen gaan halverwege maart in conclaaf gaan om een nieuwe kerkvorst te kiezen

Hollande: zeer respectabele stap

De Franse president Hollande heeft het aangekondigde vertrek van Paus Benedictus XVI een "zeer respectabele" stap genoemd:

"Dit is een menselijke beslissing en een beslissing die is verbonden aan een wens die gerespecteerd dient te worden (..) De Republiek verwelkomt de paus die deze beslissing neemt, maar hoeft verder geen commentaar te geven op een kerkelijke aangelegenheid."

reacties

De hele toespraak van Paus Benedictus XVI (in het Nederlands)

Persbureau Novum heeft de hele toespraak die paus Benedictus vandaag hield voor de kardinalen vertaald in het Nederlands:

Waarde broeders,

Ik heb u voor dit consistorie bijeengeroepen, niet alleen voor de drie heiligverklaringen, maar ook om u op de hoogte te stellen van een besluit dat van groot belang is voor het bestaan van de kerk. Nadat ik herhaaldelijk voor God bij mezelf te rade ben gegaan, ben ik tot de stellige overtuiging gekomen dat mijn krachten niet langer toereikend zijn om adequaat het Petrusambt te vervullen. Ik ben me er terdege van bewust dat dit ambt, dat overwegend spiritueel van aard is, niet alleen moet worden uitgevoerd met woorden en daden, maar ook met gebeden en lijden. Echter, in de wereld van vandaag de dag, die onderwerp is van zovele snelle veranderingen en die is opgeschrikt door vragen die van groot belang zijn voor het geloofsleven, is het nodig om een krachtige geest en een krachtig lichaam te hebben om het schip van de Heilige Petrus te besturen en het evangelie te verkondigen. Deze kracht is de laatste paar maanden afgenomen, in zo'n grote mate dat ik moet erkennen dat ik niet meer in staat ben om het ambt dat mij is toevertrouwd te vervullen. Om deze reden, en ik ben mij zeer bewust van de ernst van deze daad, verklaar ik in volledige vrijheid, dat ik op 28 februari om 20.00 uur het ambt neerleg van Bisschop van Rome, opvolger van de Heilige Petrus, aan mij toevertrouwd door de kardinalen op 19 april 2005, en dat op dat moment de Heilige Stoel, de Zetel van de Heilige Petrus, vacant is en er een conclaaf bijeengeroepen moet worden en dat diegenen die daartoe bevoegd zijn een nieuwe kerkvader moeten kiezen.

Waarde broeders, ik dank u oprecht voor alle liefde en het werk waarmee u mij in mijn ambt hebt gesteund en ik vraag u vergiffenis voor al mijn tekortkomingen. En laat ons dan nu de Heilige Kerk toevertrouwen aan de zorg van onze Herder, de Heer Jezus Christus, en de Heilige Moeder Maria smeken dat ze de kardinalen bijstaat bij het kiezen van een nieuwe paus met haar moederlijke raad. Wat mezelf betreft: ik wil ook in de toekomst de Heilige Kerk van God devoot dienen door mijn leven te wijden aan het gebed.

Bookie gokt op Ghanese paus

Wie wordt de nieuwe paus? Die discussie gaat de komende dagen en weken losbarsten, maar zoals zo vaak zijn de Britse bookies er snel bij. Bookmaker Paddy denkt dat Peter Turkson (63) uit Ghana hoge ogen gooit. De verhouding tussen inzet en uitbetaling is 4 tegen 9. Ter vergelijking, als je je geld inzet op Bono krijg je voor iedere pond duizend pond terug - mocht de U2-zanger het worden.

De vijf belangrijkste kanshebbers volgens Paddy:

  1. Kardinaal Peter Turkson 9/4
  2. Kardinaal Marc Ouellet 5/2
  3. Kardinaal Francis Arinze 7/2
  4. Aartsbisschop Angelo Scola 7/1
  5. Kardinaal Oscar Rodriguez Maradiaga 10/1

'Aftreden een teken van grootheid'

Theoloog Max Seckler, oud-collega en vriend van Joseph Ratzinger, noemt het terugtreden van de paus "een teken van grootheid", meldt Der Spiegel.

"Hij versterkt daarmee de opvatting dat een paus moet stoppen als zijn gezondheid dat gebiedt. Hij heeft geleden onder meerdere zaken die dit ambt met zich meebrengt."

Benedictus na het aankondigen van zijn aftreden

Paus Benedictus, vlak nadat hij zijn abdicatie bekendmaakte in een vergadering met de kardinalen.

Reuters / Osservatore RomanoReuters / Osservatore Romano

Al bij aanvang omstreden

Al bij zijn aanvang was paus Benedictus al omstreden vanwege zijn conservatieve standpunten, schrijft NRC Handelsblad vanmiddag op de voorpagina:

"In 2005 werd de Duitse kardinaal Joseph Ratzinger, destijds deken van het college van kardinalen, gekozen tot opvolger van Johannes Paulus II. Benedictus was al meteen bij zijn aantreden omstreden vanwege zijn conservatieve standpunten. In een hoogst ongebruikelijke stap keerde de Duitse bondskanselier Angela Merkel zich in 2009 tegen Benedictus, toen die de omstreden conservatieve Britse bisschop Richard Williamson wilde rehabiliteren, een notoire loochenaar van de Holocaust. De laatste jaren werd de kerk geplaagd door onrust over kindermisbruik."

Kardinaal Eijk beslist mee over nieuwe paus

De enige Nederlander die stemrecht heeft bij het kiezen van de opvolger van paus Benedictus XVI is kardinaal Wim Eijk. De aartsbisschop van Utrecht werd vorig jaar met 21 anderen door de paus tot kardinaal gecreëerd.

De kardinalen komen enkele keren per jaar in het Vaticaan samen met de paus om zich over belangrijke thema's te buigen. Ze worden ook wel de senaat van de paus genoemd. Het college van kardinalen heeft nog een Nederlands lid, de 81-jarige Ad Simonis, onder meer voormalig aartsbisschop van Utrecht. Kardinalen die ouder zijn dan 80 hebben echter geen stemrecht meer bij de verkiezing van een nieuwe paus.

De voorpagina van NRC Handelsblad

Om 11.47 kwam het nieuws via het Italiaanse persbureau ANSA binnen. Net op tijd voor de deadline (12.00 uur) van NRC Handelsblad.

De voorpagina van NRC vandaag.De voorpagina van NRC vandaag.

Italië-redacteur Marc Leijendekker over de persconferentie die een woordvoerder van het Vaticaan zojuist gaf:

"Het canoniek (kerkelijk) recht voorziet in de mogelijkheid tot aftreden van een paus. De paus hoeft daar geen toestemming voor te vragen. Uitgangspunt is wel dat hij vrijwillig aftreedt. De woordvoerder van de paus begon de persconferentie door te zeggen: de paus heeft ons een beetje verrast. Ook zei hij dat paus Benedictus niet vreesde voor een schisma in de Katholieke Kerk als gevolg van zijn aftreden."

Hier gaat de paus straks wonen

Na zijn aftreden verhuist de paus tijdelijk naar zijn pauselijke zomerresidentie in het stadje Castel Gandolfo. Later zal hij verhuizen naar een klooster in de buurt van het Vaticaan.


Grotere kaart weergeven

'Mijn broer overwoog aftreden al maanden'

Persbureau DPA heeft de broer van de paus gesproken, Georg Ratzinger. Hij zegt dat zijn broer al maanden overweegt om af te treden. Doktoren hebben hem geadviseerd om niet langer grote reizen te maken en paus Benedictus zou steeds meer moeite hebben met lopen.

"Zijn leeftijd begint te tellen. Op deze leeftijd wil hij meer rust."

Duitse regering: geroerd en intens geraakt

Inmiddels stromen de reacties op de aankondiging van het aftreden binnen. De Duitse regering zegt "geroerd en intens geraakt" te zijn door de onverwachte aankondiging. Een woordvoerder zegt tegenover persbureau Reuters:

"De Duitse regering heeft de hoogste waardering voor de Heiliger Vader, voor wat hij gedaan heeft en voor zijn bijdragen aan de Katholieke kerk tijdens zijn leven. Hij heeft als denker en herder een stempel kunnen zetten als hoofd van de Katholieke kerk. Ongeacht de redenen van zijn beslissing, dient deze gerespecteerd te worden."

Benedictus werd geboren in het Duitse Marktl am Inn.

reacties
Het Vaticaan heeft zojuist een foto vrijgegeven van de Paus vandaag bij het consistorie. De Italiaanse krant Corriere della Sera meldde eerder dat de Paus tijdens deze vergadering met de kardinalen zijn besluit in het Latijn bekendmaakte.

Foto AFP / Osservatore RomanoFoto AFP / Osservatore Romano

Reuters heeft een woordvoerder van het Vaticaan gesproken. Die spreekt van een 'verrassing', volgens het persbureau een teken dat er maar heel weinig mensen wisten van deze verrassende aankondiging.

Op zijn twitterkanaal is het nog stil. Zijn laatste tweet stuurde de paus gisteren:

Twitter avatar Pontifex Benedict XVI We must trust in the mighty power of God’s mercy. We are all sinners, but His grace transforms us and makes us new.

Een foto van Josep Ratzinger op 19 april 2005, de dag dat hij Johannes Paulus II opvolgde.

Foto Reuters / Patrick HertzogFoto Reuters / Patrick Hertzog

Persconferentie verwacht

Het Vaticaan geeft zo een persconferentie. Kijk hier live mee met de uitzending van Rai, de Italiaanse publieke omroep.

Nog onwetende toeristen op het Sint-Pietersplein in Rome, enkele minuten nadat bekend is geworden dat de paus terugtreedt. (via AFP)

AFP / Andreas SolaroAFP / Andreas Solaro

Moet een Paus kunnen aftreden?

Dit komt als donderslag bij heldere hemel, reageert Italië-redacteur Marc Leijendekker vanuit Pompeii. In de recente kerkelijke geschiedenis is het de eerste keer dat dit gebeurt. Wel deed een discussie over aftreden zich voor ten tijde van paus Johannes Paulus II. Leijendekker:

"Paus Johannes Paulus leed aan de ziekte van Parkinson en liet destijds doorschemeren dat het zijn persoonlijke voorkeur had om zijn laatste dagen in een Pools klooster door te brengen. Hoge kerkelijken, onder wie oud-bisschop Tiny Muskens, zeiden dat het mogelijk moet zijn dat een paus op een zekere leeftijd kan aftreden. Johannes Paulus heeft dat uiteindelijk niet gedaan. Hij vond het kennelijk een stap te ver."

Hoe nu verder?

Na 28 februari gaat de Sede Vacante in, de periode dat de Heilige Stoel onbezet is. Het college van kardinalen van het bestuur van de katholieke kerk en Vaticaanstad nemen in die periode waar. De pauselijke macht gaat niet op het college over, maar is tijdelijk `in ruste'.

De kardinalen gaan in de Sixtijnse Kapel in conclaaf om een opvolger te kiezen. Deze verkiezing kan meerdere dagen duren. Dagelijks wordt vier keer gestemd, een nieuwe paus is gekozen als iemand tweederde van de stemmen heeft gekregen. Dan zal er witte rook uit de schoorsteen van de Kapel komen.

De paus treedt al over 17 dagen af, op 28 februari om 20.00. Volgens persbureau AP is het de bedoeling dat er voor het einde van maart een nieuwe paus is gekozen.

'Donderslag bij heldere hemel'

De aankondiging werd door de Paus bekendgemaakt in het Latijn tijdens het consistorie voor de heiligverklaring van de martelaren van Otranto, meldt de Italiaanse krant Corriere della Sera. De decaan van het College van Kardinalen, kardinaal Angelo Sodano, spreekt tegen persbureau AP van 'een donderslag bij heldere hemel'.

In de verklaring stelt de Paus dat hij de laatste maanden steeds minder kracht heeft. Kracht van de geest is volgens Benedictus XVI niet voldoende:

"I am well aware that this ministry, due to its essential spiritual nature, must be carried out not only with words and deeds, but no less with prayer and suffering. However, in today’s world, subject to so many rapid changes and shaken by questions of deep relevance for the life of faith, in order to govern the bark of Saint Peter and proclaim the Gospel, both strength of mind and body are necessary, strength which in the last few months, has deteriorated in me to the extent that I have had to recognize my incapacity to adequately fulfill the ministry entrusted to me."

Paus Benedictus XVI treedt op 28 februari af. Dat heeft de paus in een verklaring medegedeeld. Als gevolg van zijn hoge leeftijd is hij niet meer in staat het ambt te vervullen, zo stelt de Paus.

“After having repeatedly examined my conscience before God, I have come to the certainty that my strengths, due to an advanced age, are no longer suited to an adequate exercise of the Petrine ministry.”

Paus Benedictus XVI, geboren Joseph Ratzinger, is sinds 19 april 2005 paus. De laatste paus die vrijwillig voor zijn dood opstapte was Celestinus V in 1294. In 1415 legde Gregorius XII eveneens zijn ambt neer, maar dat gebeurde onder grote externe druk.