‘Liken’ wellicht Hollandse vondst

Niet Mark Zuckerberg van Facebook maar een wetenschapper uit Nederland zou de basis voor het sociale web gelegd hebben. Een claim.

Facebook heeft ‘liken’ bekend gemaakt. Maar is alles zelf bedacht?
Facebook heeft ‘liken’ bekend gemaakt. Maar is alles zelf bedacht? Screenshot van Google Afbeeldingen.

Een opmerkelijke claim: sociaal netwerk Facebook is aangeklaagd wegens de schending van een patent van een Nederlandse softwareontwikkelaar. Niet Facebook-oprichter Mark Zuckerberg maar de overleden computerwetenschapper Jos van der Meer zou de grondlegger van sociale media zijn.

Dat is in ieder geval de kerngedachte van een aanklacht die vorige week is ingediend bij een Amerikaanse rechter in de staat Virginia. Facebook is als bekend techbedrijf het mikpunt van tientallen patentenclaims.

In deze Nederlandse zaak – waar Facebook nog niet op heeft gereageerd – is geen schadebedrag genoemd, maar het gaat om twee uitvindingen die Jos van der Meer in 1998, in de begindagen van internet, patenteerde in de VS. Het patent beschrijft een ‘persoonlijk webdagboek’, een gebruiksvriendelijke manier om webinhoud van derden te rangschikken op een eigen pagina.

De technologie lijkt volgens de aanklagers sterk op de manier waarop meer dan een miljard Facebook-gebruikers die elkaars berichten en foto’s liken – ‘vind ik leuk’ op z’n Nederlands. Ook de manier waarop Facebook online reclame toont zou te herleiden zijn tot het patent. Van der Meer, die in 2004 op 44-jarige leeftijd overleed, legde ook het webdomein ‘surfbook.com’ vast.

Jos van der Meer werkte in de jaren negentig bij het kleine Nederlandse softwarebedrijf Aduna, samen met zijn broer Wil van der Meer. „Jos was gefascineerd door de snelle groei van het web”, vertelt zijn nu 66-jarige broer. „Hij zag de hoeveelheid data exponentieel toenemen en wilde dat fenomeen onderzoeken.”

Jos begon een eigen bedrijfje in Amersfoort, Aidministrator, en werkte samen met onder de Amsterdamse hoogleraar computerwetenschap Frank van Harmelen aan een methode om gegevens met vrienden te delen, met privacyinstellingen.

„We hebben eind jaren negentig samen geprobeerd om de uitvinding van Jos onder de aandacht te brengen bij Nederlandse uitgevers, zoals VNU en De Telegraaf Tijdschriftengroep. Maar zij zagen er niets in.” Ook de Amerikaanse provider America Online wees het idee van Van der Meer af, zegt zijn broer nu.

Wil van der Meer schakelde in mei vorig jaar – het moment van de beursgang – het Amerikaanse patentenbureau Rembrandt IP in. Zij laten zich weer vertegenwoordigen door advocatenkantoor Fish & Richardson, gespecialiseerd in patentrecht. In hun aanklacht beschrijven ze Van der Meer als de grondlegger van het sociale web. Facebook zou zelf al referenties naar het Van der Meer-patent gemaakt hebben. Behalve Facebook klagen ze ook het Amerikaanse softwarebedrijf Add-this aan.

Wil van der Meer zegt niet te weten waarom Rembrandt IP Facebook aanklaagt en niet andere sociale netwerken zoals Friendster, MySpace of het Nederlandse Hyves. En waarom wachtte hij zo lang met het indienen van de claim? „Toen Jos plotseling overleed waren we daar compleet kapot van en hebben we het aanvankelijk laten liggen. De afgelopen jaren kreeg ik telkens e-mails van Amerikaanse patentenbedrijven die vroegen wat we met de uitvinding gingen doen.”

Mocht de eis worden toegewezen dan kan zou Facebook een schadevergoeding moeten betalen. Wil van der Meer zegt dat het hem gaat om „erkenning, niet om geld”. Hij zou geen indicatie hebben gekregen van een mogelijk schadebedrag.

Softwarepatenten zijn ongrijpbaar als het gaat om algemene ideeën. Ze zijn inzet van slepende rechtszaken, zoals de laatste jaren tussen technologiebedrijven Apple en Samsung. Zij proberen elkaars marktaandeel in smartphones terug te dringen. Daarnaast zijn er bureaus als Rembrandt IP, die patenten opkopen en vervolgens met rechtszaken te gelde te maken. Rembrandt IP regelde onder meer dat een Taiwanees echtpaar een schadevergoeding van 47 miljoen dollar (35 miljoen euro) kreeg omdat ze een vinding voor contactlenzen gepatenteerd hadden die door anderen was overgenomen.

Facebook, begonnen in 2004, is niet het eerste, laat staan het enige, sociale netwerk. Maar als bekend webbedrijf wordt het vaak beschuldigd van het schenden van patenten, zeker sinds de beursgang. Daarbij wordt meestal – tevergeefs – een forse schadevergoeding geëist.

De bekendste klacht is die van de Winkelvoss-tweeling, studiegenoten van Zuckerberg. Zij beschuldigen hem ervan hun idee gestolen te hebben. Facebook betaalde de broers uiteindelijk 65 miljoen dollar.

De aanklacht wegens mogelijke schending van de Nederlandse patenten wordt binnen enkele weken behandeld.