De Chinese Fyra gaat met 300 dwars door de sneeuw

Het ‘geavanceerde staal’, de Chinese hsl-trein, is in korte tijd een serieuze concurrent geworden voor de luchtvaart. In acht uur van Bejing naar Guangzhou.

A passenger looks out of the high speed train of the new 2,298-kilometre (1,425-mile) line between Beijing and Guangzhou as it waits to start off in Beijing on December 26, 2012. China started service on December 26 on the world's longest high-speed rail route, the latest milestone in the country's rapid and -- sometimes troubled -- super fast rail network. The opening of this new line means passengers will be whisked from the capital to the southern commercial hub in just eight hours, compared with the 22 hours previously required. CHINA OUT AFP PHOTO
A passenger looks out of the high speed train of the new 2,298-kilometre (1,425-mile) line between Beijing and Guangzhou as it waits to start off in Beijing on December 26, 2012. China started service on December 26 on the world's longest high-speed rail route, the latest milestone in the country's rapid and -- sometimes troubled -- super fast rail network. The opening of this new line means passengers will be whisked from the capital to the southern commercial hub in just eight hours, compared with the 22 hours previously required. CHINA OUT AFP PHOTO AFP

Beijing „Tien seconden te vroeg”, constateren de spoorwegingenieurs uit Brazilië, Colombia, Iran en Maleisië gespeeld kritisch, als de Harmonie Express (G79) zacht zoevend optrekt voor de reis van Beijing naar Guangzhou. De pas geopende lijn van het Chinese hsl-netwerk, het langste traject ter wereld, wordt intensief gebruikt om Chinees hsl-materieel te verkopen aan het buitenland.

Onder aanmoediging van hun gastheer, een hoge Chinese ingenieur, hebben de ingenieurs de stopwatches van hun mobiele telefoons ingesteld. Zij gaan controleren of het Chinese spoor op deze winterse dag de claim kan waarmaken dat de 2.298 kilometer naar de zuidelijke metropool wordt afgelegd in 7 uur en 59 minuten.

Een beter tijdstip hadden ze niet kunnen uitkiezen om het supersnelle spoor te inspecteren. Een miljard Chinezen zijn volgens de krant China Daily op dit moment onderweg om in hun geboortedorpen het Chinese Nieuwjaarsfeest te vieren. Chinezen in de diaspora die terugkeren zijn daarbij ook geteld, net als de rijken die vluchten naar de relatieve rust van Parijs en New York. Tussen eind januari en begin maart zijn volgens de krant 3,5 miljard bus-, trein-, vlieg-, taxi-, auto- en bootreizen gepland.

In de al weken geleden uitverkochte G79, waarmee de reis van Beijing naar zuidelijk China nu dus acht uur duurt in plaats van de vroegere twintig, heerst perfect georganiseerde rust. Nog voordat de zilverwitte trein de kruissnelheid van rond de 300 kilometer per uur heeft bereikt, hebben de buitenlandse gasten vastgesteld dat de badkuipachtige stoelen in de vipsectie uitgeklapt kunnen worden tot comfortabele bedden, dat de tv werkt en dat de wifi traag maar redelijk goed functioneert.

In de eerste klas, als de G79 met een snelheid van 257,3 kilometer per uur een sneeuwstorm doorklieft en er net gratis thee is geserveerd, is het surrealistisch om te lezen over de problemen met de Fyra tussen Amsterdam en Brussel. Misschien moeten Nederlandse en Belgische ingenieurs alsnog eens reizen met het ‘geavanceerde staal’, zoals de hsl in het Chinees heet.

Dat alle plaatsen in de G79 bezet zijn, is een opluchting voor de spoorwegen. Er is veel geklaagd over de prijs van de hsl-kaartjes. Een plaats in de tweede klas van de G79 kost bijna 100 euro, een eersteklasplaats bijna 160 euro voor het hele traject. Een stoel/bed in de vipsectie: 320 euro. Snelheid en comfort zijn blijkbaar toch belangrijker dan de prijs.

Dat geldt zeker voor de kaartende arbeidsmigranten in de tweede klas, sommigen nog met het stof en vuil van de bouwplaatsen op gezicht en kleren. En ook voor de internettende studenten en jonge families die met opa’s en oma’s in hun kielzog naar hun laojia, oude huis, reizen. Voor velen is het duidelijk de eerste keer dat zij in de luxueuze trein reizen: de conductrices moeten vooral de oudere bouwvakkers afleren te spugen en te roken. De vrouwen werken keihard. Om het uur worden de gangpaden gedweild en het vuilnis opgehaald.

De eerste- en vipklassen worden bezet door yuppen, partijfunctionarissen, ambtenaren en zakenlieden. De op lengte, leeftijd en voorkomen geselecteerde conductrices serveren er gratis koffie, thee en water en noteren de bestelling voor de lunch (zes groentes, kip of varken, rijst) van 4,50 euro.

Helemaal voorin het reizigersgedeelte, in een aparte coupé pal achter de cabine met de witgehandschoende machinisten, vergaderen een Chinese bestuursvoorzitter en haar staf. Zij is fan van het ‘geavanceerde staal’, dat comfortabeler en betrouwbaarder is dan vliegen. In korte tijd is de hsl een serieuze concurrent geworden voor de luchtvaartmaatschappijen.

Dat is een verrassende ontwikkeling, gezien de voorgeschiedenis van de Harmonie Express. Na het ongeluk met twee hsl-treinen in de zomer van 2011, waarbij veertig reizigers omkwamen, werd de aanleg van nieuw ‘geavanceerd ijzer’ stilgelegd. Er was felle kritiek op de zelfs voor Chinese begrippen krankzinnig snelle aanleg van het netwerk. In net iets minder dan drie jaar was het 1.100 kilometer lange traject Shanghai-Beijing klaar, het ruim 2,5 maal langere traject Beijing-Guangzhou werd in vier jaar opgeleverd.

Na de botsing bij Wenzhou werd er openlijk aan getwijfeld of de Chinese ingenieurs en machinisten wel konden omgaan met hightechtreinen uit Japan, Duitsland en Canada. Want de technologie komt van Kawasaki, Siemens en Bombardier. Die hebben, onder dreiging van uitsluiting van opdrachten, patenten verkocht aan China. Enige tijd later werd duidelijk dat het ministerie van Spoorwegen (ruim 2 miljoen werknemers) werd geleid als een maffiaorganisatie. Minister Liu Zhijun runde het ministerie samen met zijn broer als een keizer; er was een harem van 41 secretaresses. Liu wordt verdacht van verduistering van ruim 300 miljoen euro. Een groot deel daarvan ‘verdiende’ hij door de contracten voor de lijn Beijing-Guangzhou en Beijing-Shanghai te gunnen aan bedrijven van vrienden en familie.

Na ‘Wenzhou’ werden 1.689 aanbevelingen gedaan, waaronder lagere gemiddelde snelheden. In de loop van 2012 werd de tijdelijke bouwstop opgeheven en besloten de autoriteiten meer geld (96 miljard euro tot en met 2015) naar de hsl te sluizen. Het spoor kampt met 260 miljard euro schuld, waar voor 420 miljard euro aan bezittingen tegenover staan.

Halverwege de reis, als de trein over de nieuwe brug over de Yangtze-rivier dendert, is de doezelende reiziger geneigd kwesties als corruptie en kostenoverschrijdingen af te doen als moralistisch en boekhoudersgezeur. Iedereen slaapt of staart naar buiten.

De ingenieurs in de vipsectie worden wakker als Guangzhou aan de Parelrivier nadert. Ze houden hun stopwatches gereed. Bijna geluidloos schrijdt de G79 het nieuwe station Guangzhou-Zuid binnen, 8 uur, 27 minuten en 35 seconden na vertrek uit Beijing – 28 minuten 25 seconden vertraging, wordt er bewonderend vastgesteld. Oorzaken zijn de sneeuwstorm in het noorden en een probleempje met een ontevreden roker op een van de vijf tussenstops.