‘Wij moeten de schurken pakken’

Wada-voorzitter John Fahey erkent dat doping niet is uit te bannen. „Maar laat Armstrong Usada de volledige waarheid vertellen.”

Het zijn opwindende tijden voor John Fahey, voorzitter van het wereldantidopingbureau Wada. De 68-jarige Australiër constateert tot zijn genoegen dat veel wielrenners, onder wie de grote vis Lance Armstrong, dopegebruik bekennen en dat de Spaanse justitie dopingarts Eufemiano Fuentes poogt te ontmaskeren. Maar in hoeverre is Wada in gebreke gebleven?

Fahey pleit, telefonisch vanuit Sydney, zijn organisatie niet vrij. Maar hij weerlegt de kritiek dat de beerputten niet dankzij maar ondanks Wada worden geopend. „Binnen de Wada-regels worden best veel sporters gepakt.” En de bekentenis van Lance Armstrong bestempelt Fahey als slap, zo lang die geen hardere feiten openbaart. Zo lang ‘Fuentes’ onder de rechter is, wil Fahey over die zaak niets kwijt.

Wat vindt u van de bekentenis van Armstrong?

„Hij had weinig nieuws te melden. Ja, hij bekende dopinggebruik, meer niet. Maar dat wisten we al uit onderzoek van de Amerikaanse antidopingorganisatie Usada. Ik vind het kwalijk dat hij koos voor een bekentenis via de showbusiness [in interview met Oprah Winfrey]. Dat had hij tegenover Usada moeten doen. Ik heb hem het woord ‘sorry’ niet horen uitspreken. Hij heeft veel mensen bedrogen, geflikt, beledigd, vernederd, bedreigd en vals beschuldigd. Hij was tegenover Oprah ook selectief met zijn informatie. Op sommige punten loog hij. Volgens Armstrong had hij bij zijn afscheid in 2005 geld [totaal 125.000 dollar] aan de internationale wielerunie UCI gedoneerd. Dat is niet waar. Hij deed dat gedurende zijn carrière in 2002. Hij zei verder na zijn zevende Tourzege in 2005 geen doping meer te hebben gebruikt. Maar het Usada-rapport meldt andere feiten. Zijn bloedwaarden na 2005 schommelden dusdanig dat hij in die periode vrijwel zeker doping heeft gebruikt, inclusief tijdens de Tour de France van 2009 waarin hij zijn comeback maakte en derde werd. Waarom geen openlijke bekentenis? De bewijzen die oud-ploeggenoten, coaches en dokters tegenover Usada hebben aangedragen zijn hard genoeg. Erken de feiten. Maar nee, dat deed Armstrong niet. Hij koos voor de showbusiness. Maar de deuren zijn nog niet gesloten. Laat hem de telefoon nemen en Usada alsnog de volledige waarheid vertellen.”

Pas na onderzoek van Usada kon Armstrong ontmaskerd worden. Wat mankeert er aan het systeem van opsporing?

„Dat systeem is zo slecht niet, maar optimaal wordt het nooit. Er zijn middelen die kort sporen in het lichaam achterlaten. We werken aan minimalisering. Maar binnen de regels pakken we best veel sporters. En vergeet niet dat we meer doen dan dopingtesten uitvoeren. Wada richt zich ook op de fabricatie van en de handel in verboden middelen. Daarvoor werken we nauw samen met de farmaceutische industrie en Interpol. Maar het is een illusie te denken dat je iedereen kunt pakken. Ook in het verkeer rijden nog steeds mensen met te veel alcohol op.”

Maar kunt u uitleggen hoe het kan dat Armstrong en zijn ploeggenoten honderden keren zijn getest en nooit zijn betrapt?

„Omdat zij slimmer waren dan de dopingcontroleurs. Of door goede dokters zijn begeleid. Of geluk hebben gehad. Met de invoering van de whereabouts is de pakkans aanzienlijk vergroot. Maar dit systeem functioneert pas de laatste jaren.”

Wat vindt u van de onthulling over dopinggebruik bij de Raboploeg?

„Ik juich dat toe. Ik weet dat Thomas Dekker openheid van zaken wil geven. Ik hoop dat hij vooral vertelt wie hem de middelen verschafte en in hoeverre de ploegleiding, ploeggenoten, sponsors en (corrupte) officials op de hoogte waren. Het zou prachtig zijn als Dekker ons inzicht in dat systeem kan geven.”

Wat vindt u van de rol van de UCI als het om doping gaat?

Die moet zich verbeteren. De headlines over doping zijn in overgrote meerderheid gelinkt aan de wielersport. Om die reden is Wada zo gefocust op wielrennen. Het bedrog in de Tour de France is structureel. Zie welke winnaars de laatste jaren zijn betrapt. Als de UCI zo met zijn sport begaan is, waarom heeft zij doping dan niet harder aangepakt? De tijd is aangebroken dat de UCI die vraag eens beantwoordt.”

Wordt het ook niet tijd dat de slechte relatie tussen Wada en de UCI verbetert?

„Wat mij betreft zeker. Maar zodra wij commentaar leveren op bedrog in de wielersport, krijgen we advocaten van de UCI op ons dak. Die houding moet veranderen. In wielrennen heerst een dopingcultuur. Daar blijven wij tegen fulmineren, wat de UCI er ook van vindt. UCI-voorzitter Pat McQuaid maakte tot voor kort deel uit van de foundation board van Wada. Hij had daar alle gelegenheid zaken in te brengen, maar heeft dat nooit gedaan.”

Voormalig voorzitter Hein Verbruggen heeft verteld dat de UCI wielrenners inlichtte over verdachte bloedwaarden. Wat vindt u daarvan?

„Ik was geschokt. De UCI wekt daarmee de indruk niet geïnteresseerd te zijn om gedopete wielrenners op te sporen. Dat is toch ridicuul; in geen andere sport gebeurt zoiets. De UCI moet renners pakken, niet bijpraten. Zo wordt een dopingprogramma nooit effectief.”

Waarom weigert Wada zitting te nemen in de UCI-commissie die onderzoek doet naar de zaak Armstrong?

„Omdat die commissie niet onafhankelijk is. Later werd gesproken van een waarheidscommissie waarvan Wada deel zou uitmaken. Maar dat zal niet gebeuren zo lang de UCI zich arrogant optelt en niet tegemoet komt aan onze eisen. Wij willen onder andere dat klokkenluiders strafvermindering of amnestie kunnen krijgen. En we verlangen transparantie. Aan geen van onze eisen is voldaan. Sterker, die werden zonder discussie van tafel geveegd.”

Ben Johnson, Marion Jones, Lance Armstrong en vele anderen. Houdt het nooit op met doping in de sport?

„Helaas niet. Het is ook niet realistisch. Met Adam en Eva is het kwaad de mensheid binnengedrongen. Bedriegers hou je altijd. Gelukkig is een overweldigende meerderheid van de sporters eerlijk. Tegenover hen heeft Wada de plicht zo veel mogelijk schurken te pakken. Wij zullen daarom nooit onze energie en betrokkenheid verliezen.”