Paleizen vol koningskinderen

In de meeste Europese koningshuizen is abdicatie niet gebruikelijk. Het wordt vaak gezien als plichtsverzuim. Troonpretendenten wachten op het overlijden van hun vader of moeder – met meer of minder geduld.

Spain's Crown Prince Felipe (L) and Princess Letizia leave the Notre-Dame Cathedral after the religious wedding service of Luxembourg's Hereditary Grand Duke Guillaume and his wife Princess Stephanie in Luxembourg October 20, 2012. REUTERS/Vincent Kessler (LUXEMBOURG - Tags: ROYALS SOCIETY ENTERTAINMENT) - RTR39CZI
Spain's Crown Prince Felipe (L) and Princess Letizia leave the Notre-Dame Cathedral after the religious wedding service of Luxembourg's Hereditary Grand Duke Guillaume and his wife Princess Stephanie in Luxembourg October 20, 2012. REUTERS/Vincent Kessler (LUXEMBOURG - Tags: ROYALS SOCIETY ENTERTAINMENT) - RTR39CZI REUTERS

Voor de ongeduldige Charles begint de tijd te dringen

‘Ongeduldig? Ik? Hoe kun je dat nu zeggen! Natuurlijk bent ik ongeduldig. De tijd dringt. Als ik niet oppas, leg ik het loodje.” De Britse prins Charles zei het in november grappend over de tijdrovende restauratie van een landgoed. Maar iedereen vatte zijn woorden op als referentie aan die ene baan waar hij al sinds 1952 op wacht: het koningschap. Charles’ grote angst, zeggen paleisbronnen, is dat zijn regeerperiode te kort zal zijn om een stempel op de monarchie te drukken. Hij is inmiddels 64 jaar, en de langstzittende troonpretendent in de Britse geschiedenis. Naar verluidt weet hij al precies hoe zijn kroning eruit moet komen te zien.

Maar zijn moeder, 86 jaar en zestig jaar op de troon, denkt niet aan abdicatie. Troonsafstand zou voor Elizabeth plichtsverzuim betekenen. Ze ziet haar koningschap als een belofte aan God, en alleen hij kan daar een einde aan maken. Het is een baan voor het leven – zelfs bij lichamelijk of geestelijke problemen zou ze nog eerder Charles als regent benoemen dan afstand doen van de troon. Bovendien heeft Elizabeth van dichtbij meegemaakt in welke crisis haar oom Edward de monarchie stortte toen hij in 1936 afstand deed van de troon om met de gescheiden Wallis Simpson te kunnen trouwen. Ongewild en onvoorbereid werd haar vader George koning.

Charles heeft inmiddels genoeg training gehad. Vorig jaar bijvoorbeeld, reisde hij namens haar naar de verschillende landen waarvan zij staatshoofd is. Hij legde in 2011 670 bezoeken af, waarvan 74 in het buitenland, terwijl zijn moeder ‘slechts’ 325 binnenlandse en 45 buitenlandse bezoekjes afwerkte.

En onofficieel eigent Charles zichzelf ook een rol toe. Uit de dagboeken van Alastair Campbell, de spindoctor van oud-premier Tony Blair, blijkt dat de prins handgeschreven brieven aan de premier stuurt om diens beleid te beïnvloeden over de vossenjacht, hulp aan boeren tijdens de mond- en klauwzeercrisis, en benoemingen in het Hogerhuis.

De afgelopen dagen werd er volop de draak gestoken met Charles’ rol als eeuwige understudy. The Guardian kopte ‘Koningin treedt af, nee niet die’. En The Daily Mail had als kop: ‘Koningin geeft haar troon op voor middelbare zoon’. En daaronder: ‘Rustig Charles, het gaat om de koningin van Nederland’.

Elizabeth is na haar regeringsjubileum van vorig jaar – en de ‘parachutesprong’ met James Bond tijdens de Olympische Spelen – ongekend populair. Zelfs Charles groeit in populariteit; een steeds kleiner wordend percentage Britten meent dat de kroon een generatie moet overslaan, zodat kleinzoon William en diens echtgenote Kate direct de troon kunnen bestijgen. Eerder werd er de afgelopen dagen met verbazing naar Nederland gekeken. Een troonsafstand staat in het Verenigd Koninkrijk symbool voor crisis.

Vier jaar geleden brak Charles het record van zijn overovergrootvader Edward VII, zoon van koningin Victoria, als langstzittende troonpretendent. Die was 59 toen hij de troon besteeg. Na afloop van een kerkdienst, waarbij het koor tot de eeuwige vader had gezongen, zou Edward hebben gemopperd dat hij „een eeuwige moeder” had.

Die kans is ook voor Charles aanwezig. Zijn moeder is 86 jaar en gezond. Zijn oma werd 101.

Met medewerking van Petra de Koning, Paul Luttikhuis en Merijn de Waal.