Staat nationaliseert SNS Reaal - kosten 3,7 miljard

De Staat nationaliseert de bank-verzekeraar SNS Reaal. Dat heeft het ministerie van Financiën vanochtend bekend gemaakt. De onderhandelingen met de Engelse durfinvesteerder CVC over een private redding van de bank zijn afgeketst. Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem bevestigde de nationalisatie zojuist in een persconferentie.

Foto ANP / Jeroen Jumelet
Foto ANP / Jeroen Jumelet

De Staat nationaliseert de bank-verzekeraar SNS Reaal. Dat heeft het ministerie van Financiën vanochtend bekend gemaakt. De onderhandelingen met de Engelse durfinvesteerder CVC over een private redding van de bank zijn afgeketst omdat de Staat nog te veel risico zou lopen. Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem bevestigde de nationalisatie zojuist in een persconferentie.

De Staat neemt alle aandelen in SNS Reaal en SNS Bank over. Door de overname neemt het begrotingstekort over 2013 toe met 0,6 procentpunt tot 3,3 procent. Daarmee gaat het over de norm van 3 procent. Dijsselbloem noemt de nationalisatie onvermijdelijk:

“SNS is volledig in handen gekomen van de Staat. Zonder ingrijpen zou SNS onherroepelijk failliet zijn gegaan.”

In een persbericht verklaart het ministerie van Financiën ook:

“Het spaargeld van klanten is veilig en de dienstverlening van SNS REAAL is gewaarborgd. Met de ingreep zijn grote problemen voor de financiële stabiliteit en de economie voorkomen.”

SNS kwam niet voor zes uur gisteravond met oplossing

Het ministerie stelt dat de kapitaalbuffers van de bank eind vorig jaar waren geslonken tot 7,67 procent. Volgens nieuwe strengere internationale regels moet dat minimaal tien procent zijn. Jan Sijbrand van De Nederlandsche Bank (DNB) voegde daar later in de persconferentie aan toe dat er eigenlijk helemaal geen buffers meer waren, omdat de problemen bij de vastgoedtak zo groot waren. “Eigenlijk zat er helemaal geen kapitaal meer in SNS. En een bank zonder kapitaal, dat kan niet”, stelde Sijbrand.

SNS Reaal had tot zes uur gisteravond om met een oplossing te komen volgens een ultimatum van DNB. De SNS heeft Dijsselbloem toen laten weten geen oplossing te hebben. DNB adviseerde de minister daarop actie te ondernemen, aldus de directeur toezicht van de bank tijdens de persconferentie. Daarom heeft de minister het uiterste redmiddel ingezet om een ondergang van de bank te voorkomen: nationalisatie.

Kosten zijn 3,7 miljard euro

De kosten voor de Staat zijn 3,7 miljard euro. De problematische vastgoedtak wordt afgescheiden van SNS Reaal. Het kost zevenhonderd miljoen om de leningen van vastgoedontwikkelaars af te schrijven. De Staat krijgt het geld dat tijdens de kredietcrisis in de bank is gestopt niet terug. Dat kost achthonderd miljoen euro. De Staat stopt nog eens 2,2 miljard euro nieuw geld in de bank om de kapitaalbuffers te versterken. Daarnaast geeft de Staat een overbruggingskrediet van 1,1 miljard euro en verschaft de Staat voor vijf miljard euro aan garanties aan SNS.

Het ministerie van Financiën onteigent de investeerders die achtergestelde leningen hebben gegeven aan SNS Reaal. Dat scheelt de schatkist volgens Dijsselbloem een miljard euro. De Nederlandse banken moeten ook bijdragen aan de overname. Ze krijgen in 2014 een heffing van in totaal een miljard euro. In ruil daarvoor hoeven zij pas later een reservepotje te gaan vullen om de Nederlandse deposito’s van rekeninghouders te garanderen. Dat scheelt de komende twee jaar 740 miljoen euro, maakte Dijsselbloem vrijdagochtend tijdens een persconferentie bekend.

ING schat zelf dat de heffing ongeveer 300 tot 350 miljoen euro gaat kosten, meldt de bank volgens persbureau Novum vandaag in een verklaring. De bank verwacht niet dat de kapitaalbuffer daardoor veel wordt aangetast. ING stelt de beslissing tot nationalisatie te verwelkomen “in het licht van de stabiliteit van de Nederlandse financiële sector”. Rabobank denkt dertig procent van de heffing te betalen, ABN AMRO 250 tot 300 miljoen euro. Rabobank spreekt van een “goed besluit”. ABN AMRO stelt het besluit van de minister “te begrijpen”. ING is de enige van de drie grote Nederlandse banken die op de beurs genoteerd staat. ABN AMRO is in handen van de Staat, Rabobank is een coöperatieve bank.

Door zo veel geld in SNS te stoppen, hoopt de minister dat er later geen extra geld meer in de bank en verzekeraar hoeft te worden gestoken. “Maar zekerheid is er niet”, stelde Dijsselbloem daarbij.

Spaargeld is veilig

Klanten kunnen nog gewoon bij hun geld, zei de minister. Ook directeur toezicht van DNB Sijbrand zei dit. De belangen van spaarders zijn volgens DNB veiliggesteld. Bij SNS Reaal zijn 1,6 miljoen spaarrekeningen en een miljoen betaalrekeningen.

Sinds de problemen van SNS Reaal in de media veel aandacht kregen, is vanaf 16 januari al 1,4 miljard euro aan spaargeld van de bank gehaald. Halverwege vorig jaar had de bank nog 32,6 miljard euro aan geld op de bankrekeningen staan.

Ook dit is aangekondigd in navolging van de nationalisatie:

  • Naast de 3,7 miljard die de Staat bijdraagt, staat de overheid garant voor 5 miljard en komt er een overbruggingskrediet van 1,1 miljard
  • Door de overname neemt het begrotingstekort over 2013 toe met 0,6 procentpunt, waardoor het begrotingstekort op 3,3 zou uitkomen. De minister wilde niet ingaan op de vraag of dat tot extra bezuinigingen gaat leiden. In maart beslist het kabinet over eventuele nieuwe bezuinigingen
  • De staatsschuld neemt 1,6 procent toe
  • Een deel van de kosten wil Dijsselbloem terughalen door een bankenheffing van 1 miljard euro op de banken
  • AFM legt de handel stil in SNS Reaal N.V. en haar dochterondernemingen. Daarmee is SNS van de beurs gehaald, wat een logisch gevolg is op de nationalisatie
  • De private sector betaalt ook. Aandeelhouders en de achtergestelde crediteuren worden onteigend - dit scheelt de Staat 1 miljard aan kosten

Interventiewet wordt voor het eerst ingezet

De nationalisatie vindt plaats op basis van de interventiewet, die nu voor het eerst wordt ingezet. Volgens deze wet kan een minister van Financiën ingrijpen bij een financiële onderneming in Nederland, indien hij dat nodig acht. Nationalisatie op basis van de interventiewet is nodig omdat SNS REAAL in acute nood is gekomen door problemen met de vastgoedportefeuille, zegt het ministerie. Dijsselbloem:

“Ik heb alle alternatieve oplossingen met marktpartijen in detail bekeken. Maar gisteravond heb ik geconstateerd dat er geen acceptabele totaaloplossing is geboden. Daarom heb ik het uiterste middel van de nationalisatie moeten inzetten. Zo wordt de financiële stabiliteit gewaarborgd en grote schade aan de economie voorkomen. Ik kan mij goed verplaatsen in de weerstand die velen zullen voelen omdat er opnieuw een groot bedrag aan publiek geld nodig is. Daarom wil ik de private sector voor een zo groot mogelijk deel laten meebetalen aan de redding van SNS REAAL.”

Het ingrijpen is een terugslag op de Nederlandse financiële sector om weer op eigen benen te kunnen staan. De minister wil dit soort ingrijpen in de toekomst voorkomen. Chef Economie van NRC Handelsblad Jan Meeus zegt over de nationalisatie:

“De gevolgen voor de Nederlandse economie zijn niet zo groot. SNS blijft doordraaien, maar onder andere leiding. Mensen raken hun geld niet kwijt. Voor aandeelhouders is dat wel een ander verhaal: die zijn onteigend en hebben dus niets meer.”

“Het meest opvallend is dat een financiële groep die sinds 2008 onder versterkt toezicht stond, alsnog van een faillissement gered moet worden.”

Kijk hier de hele persconferentie terug:

‘Raad van Bestuur treedt af’

De hele Raad van Bestuur van SNS treedt af. Bestuursvoorzitter van SNS Reaal Ronald Latenstein en financieel topman Ference Lamp zijn per direct opgestapt. Dat doen zij omdat zij geen verantwoordelijkheid willen dragen voor de nationalisatie van de bank-verzekeraar. NRC-redacteur economie Jeroen Wester tweet:

Twitter avatar Jeroen_Wester Jeroen Wester Breek: Hele top #SNS Reaal weg want ze staan niet achter gekozen oplossing van nationalisatie

Achmea-topman Gerard van Olphen gaat SNS nu leiden:

Twitter avatar Jeroen_Wester Jeroen Wester Breek: Achmea-topman Gerard van Olphen gaat #SNS leiden, vertrekt per direct bij #Achmea

Het nieuwe management heeft de opdracht om zodra het bedrijf is gestabiliseerd en de markt het toelaat onderdelen weer in private handen te brengen, zegt het ministerie. De nieuwe top van SNS Reaal krijgt aanzienlijk minder betaald dan het oude bestuur, kondigde Dijsselbloem aan. Ook bonussen zijn niet aan de orde. Van het genationaliseerde SNS Reaal wordt daarnaast verwacht de lonen te matigen.

VERSCHILLENDE PARTIJEN HaddEN INTERESSE GETOOND

De laatste weken kwamen meerdere scenario’s voor de redding van de bank naar buiten. Gisteren meldde het FD dat de Engelse durfinvesteerder CVC en staatsverzekeraar ASR in beeld waren om SNS Reaal te redden. Ook pensioenuitvoerder PGGM zou aan tafel zitten. Het consortium van investeerders zou bereid zijn geweest om 1,8 miljard op tafel te leggen voor SNS Reaal.

De onderhandelingen met CVC zijn dus afgeketst, zei Dijsselbloem. De Staat zou daarbij nog te veel risico lopen. Tot gisteravond laat werd nog met de investeringsmaatschappij onderhandeld over een private redding van SNS, en deze oplossing had de voorkeur van Dijsselbloem. Als het scenario met CVC echter was doorgezet was er te weinig kapitaal in SNS Reaal gestopt, zei Dijsselbloem. Als er dan na de private redding toch nog geld nodig was, was dat volledig op de schouders terechtgekomen van de belastingbetaler. Dat vond hij niet verantwoord. Ook was de Staat dan alleen verantwoordelijk geweest voor de vastgoedportefeuille.

De drie andere grootbanken – ING, ABN AMRO en Rabobank – zouden in geval van slagen bereid zijn geweest hun noodlijdende concurrent te ondersteunen met 400 miljoen euro aan achtergestelde leningen. Een andere optie die werd genoemd, was nationalisatie. Dat gebeurt nu dus.

SNS REAAL KREEG IN 2008 STAATSSTEUN

SNS kreeg in crisisjaar 2008 staatssteun en een groot gedeelte daarvan – 848 miljoen – is nog niet terugbetaald. Financiële problemen met de vastgoedtak maken dat momenteel onmogelijk. De drie andere grote Nederlandse banken mochten SNS volgens de Europese Commissie niet helpen omdat ze zelf ook staatssteun ontvingen en nog niet helemaal op eigen benen staan. De kans leek daarom steeds groter te worden dat de regering moest ingrijpen. Er zou 2 tot 2,5 miljard nodig zijn om in rustiger vaarwater te geraken.