Zou jij bij hem instappen?

Flight is moreel ambigu, een film zonder good guys of bad guys. Een risico in Hollywood, want dat is ongemakkelijk. De regisseur en acteurs aan het woord.

Een beschonken piloot die nog even een lijntje cocaïne snuift voordat hij in de cockpit stapt. Dat hoort natuurlijk niet, sterker nog, het is een nachtmerriescenario voor wie binnenkort een verre reis maakt. Maar wat nou als dat vliegtuig het vervolgens begeeft wegens technische mankementen, en diezelfde piloot 96 mensenlevens redt omdat hij de bravoure heeft ondersteboven te vliegen om zo tijd te winnen voor een noodlanding?

„Die dubbelzinnige moraal sprak me meteen aan in het script van Flight”, vertelt regisseur Robert Zemeckis tijdens een ontmoeting met de pers in een Parijs’ hotel. Naast hem zitten de hoofdrolspelers Denzel Washington en Kelly Reilly. Zemeckis, die blockbusters als Back to the Future, Forrest Gump en Cast Away op zijn naam heeft staan, vindt een film alleen interessant als het verhaal vragen oproept en tot nadenken dwingt. „Dát maakt een film pas echt onderhoudend.”

„Nooit eerder heb ik zo’n complex personage gespeeld”, beaamt acteur Denzel Washington, die voor zijn rol als de drinkende en snuivende piloot Whip Whitaker in Flight is genomineerd voor een Oscar. In de film krijgt Washington een relatie met de heroïnejunk Nicole Maggen (Kelly Reilly).

„Ook Nicole is geen stereotiepe kille drugsverslaafde”, vertelt Reilly. „Ze kent mededogen en heeft een zachte kant.” Ter voorbereiding op haar rol leerde ze van een ex-heroïneverslaafde hoe je een naald in je arm steekt, maar vooral ook hoe gemakkelijk het is om in de goot te belanden. De scène waarin Nicole verklaart dat ze met drugs haar ware gevoelens wil verdoven komt rechtstreeks van hem. Reilly: „Het lijkt misschien alsof we onszelf allemaal onder controle hebben, maar het leven van een verslaafde of dakloze staat veel minder ver van ons af dan we denken.”

Dat soort ongemakkelijke waarheden zien we niet graag onder ogen, aldus Zemeckis. Zo willen we ook niet weten dat een piloot bij wie je in het vliegtuig stapt, of een chirurg die op het punt staat om te opereren, een mens is met zwakheden en tekortkomingen zoals iedereen.

Zemeckis: „Uit zelfbescherming doen we net alsof mensen met verantwoordelijke beroepen boven het dagelijks leven uitstijgen en nooit een slechte dag kunnen hebben. Flight is een film zonder ‘bad guys’ of ‘good guys’. Niemand is zwart of wit, iedereen is grijs.” De rol van de advocaten in de film die Whip Whitaker verdedigen, vindt Zemeckis misschien nog wel het meest fascinerend. „Zij proberen de onschuld van Whip kundig aan te tonen, maar regelen ook cocaïne voor hem zodat hij tijdens de hoorzitting zo scherp mogelijk zal liegen over zijn verslaving.”

Het belangrijkste van Flight vindt hij dat kijkers achterblijven met morele dilemma’s: is het goed als Whip gestraft wordt voor zijn gedrag? Is hij een held of een onverantwoordelijke schurk? Die vraag moet iedereen voor zichzelf beantwoorden, vindt hij.

Steeds minder films zetten aan tot denken, klaagt Zemeckis. „Vroeger waren het de televisieseries die plat entertainment brachten, nu zie je dat films platter en televisieseries juist intelligenter zijn geworden.” Dat heeft volgens de regisseur te maken met de enorme bedragen die in films worden geïnvesteerd. „Als een film 300 miljoen dollar kost, moet die 600 miljoen dollar opleveren. Dat betekent dat haast iedereen ter wereld naar die film moet. En als iedereen de film leuk moet vinden, kan het per definitie niet ergens over gaan.”

In Hollywood draait alles alleen nog maar om statistieken, marketing en winst. Reden voor Zemeckis om met Flight voor een relatief laag budget te kiezen van 31 miljoen dollar. Dat lukte onder meer door Denzel Washington en zichzelf geen loon te betalen (zij delen wel in de eventuele winst die de film zal opbrengen). Zemeckis: „Daardoor heb ik meer vrijheid om de film precies zo te maken als ik wil.”

    • Adinda Akkermans