Vader Hulk nu kindervriend

Superhelden als Spider-Man, de Hulk en vele anderen: strip- schrijver Stan Lee bedacht ze. Nu gaat hij zich op kleine kinderen richten, met vriendelijke strips.

De nieuwe figuren uit de kinderstrips van Stan Lee: geen geweld, maar vrolijke avonturen met ondermeer de vegetarische krokodil Reggie the Veggie Crocodile, tweede van rechts. Illustraties Stan Lee’s Kids Universe

Hij kreeg vorig jaar een pacemaker maar is nog altijd niet te stoppen. De 90-jarige striplegende Stan Lee, bekend als bedenker van stripsuperhelden als Spider-Man en de Hulk, begint een nieuwe uitgeverij. Op 2 februari aanstaande presenteert hij in Los Angeles de officiëel Stan Lee’s Kids Universe, dat zowel graphic novels en plaatjesboeken als e-books en games zal uitgeven. Kindvriendelijke strips voor de kleintjes wel te verstaan. Dus niet de schietende, alles kapot beukende en de-wereld-reddende superhelden waarmee hij bekend werd, en die tegenwoordig de basis vormen voor talloze actiefilms uit Hollywood.

Nee, zei Lee in een persverklaring over zijn nieuwste activteit: „Het hele idee is om [kinderen] verhalen te geven die ze niet eerder lazen, die ze makkelijk kunnen lezen en waarmee ze zich kunnen identificeren.” Lee ontwikkelde de kindvriendelijke figuurtjes zoals Reggie the Veggie Crocodile (een vegetarische krokodil die alleen broccoli lust) en een pluizige politiehondengroep, samen met onder meer Terry Dougas van de Amerikaanse stripuitgeverij 1821 Comics. Die zei tegen persbureau AP: „We zijn niet met een kruistocht bezig, we hadden gewoon het gevoel dat er niet genoeg strips waren voor jonge kinderen.”

Het initiatief komt op een moment dat de uitgevers van superheldenstrips als Batman en Superman (DC Comics) en Spider-Man en de Hulk (Marvel Comics) kampen met teruglopende verkopen van hun strips voor tieners en volwassen publiek. En weer is het Stan Lee, een grote naam in de stripwereld, die erbij betrokken is, om de nieuwe, jongere markt van striplezers aan te boren – op een manier die ouders niet afschrikt.

Stripbaantje via tante

Lee, geboren op 28 december 1922 als Stanley Martin Lieber, is een levende legende. Met niet-perfecte superhelden wist hij in de jaren zestig het genre te vernieuwen, en leidde hij stripuitgeverij Marvel tot grote successen.

In 1940 kreeg Lieber via via een baantje als assistent bij Timely Comics, zoals Marvel toen nog heette; zijn tante was getrouwd met de eigenaar van de uitgeverij, Martin Goodman. Al snel schreef hij zijn eerste script voor een avontuur van Captain America, een held die met toverdrank de Amerikaanse soldaten in de oorlog ging helpen, onder het pseudoniem Stan Lee. Lee had toen nog de ambitie om journalist of serieus schrijver te worden, en hij wilde niet dat zijn echte naam boven de weggooistrips stond. Captain America was een van zijn eerste hits; er zijn meer dan 200 miljoen Captain America-strips verkocht wereldwijd, en sinds 2011 zijn er ook speelfilms van gemaakt.

In 1961 zag Goodman dat de serie ‘Justice League’ van een concurrerende uitgeverij erg populair was. Hij vroeg Stan Lee of die niet ook iets over een superheldengroep kon verzinnen. Lee maakte zijn team net even wat anders dan lezers gewend waren. De helden uit Fantastic Four hadden menselijke zwaktes en maakten soms ruzie met elkaar. Toen de serie in 1962 een succes bleek te zijn, mocht Lee helemaal los en schudde hij held na held uit zijn mouw. Spider-Man, Iron Man, Thor, Hulk, Daredevil, Silver Surfer. Geen van deze nu legendarische superhelden zou hebben bestaan zonder Stan Lee. Ook ontstonden toen de superheldenteams X-Men (mutanten) en Avengers (de verschillende helden van Marvel als Captain America en Spider-Man bij elkaar). Allen hadden ze, anders dan bijvoorbeeld de perfecte Superman, menselijke gebreken. Onder het masker van Spider-Man zat een onzekere tiener die zich zorgen maakte over zijn zieke tante. De Hulk is een superheld, maar ziet eruit als een monster.

Lee bedacht de figuren, maar de tekenaar gaf ze vorm. Dus Lee was in die zin medeschepper. Meestal schreef Stan Lee de plot en vulde hij de teksten in nadat een tekenaar de pagina’s had gemaakt. Toen er steeds meer series bij kwamen, zei Lee steeds vaker alleen nog maar tegen de tekenaar: „Ik wil graag een verhaal waarin Spider-Man met de Sandman vecht.” Over wie nu precies welk personage heeft bedacht, is jarenlang gesteggeld.

Conflicten met tekenaars

Doorgaans wordt Stan Lee beschouwd als bedenker van de Marvel-helden; een beeld dat Lee zelf niet zo nodig wenste bij te stellen. Maar de tekenaars vonden dat een idee voor een personage niet meer is dan een idee: pas na het tekenen wordt het een creatie. Mensen als Jack Kirby, die de tekeningen deed van onder meer Fantastic Four en X-Men en Steve Ditko, die Amazing Spider-Man tekende, hebben zich lang ondergewaardeerd gevoeld. Conflicten over het auteurschap van de superhelden met tekenaars hebben weinig afgedaan aan Lees populariteit: er is een Stan Lee-action figure uitgebracht en hordes fans komen af op de stripbeurzen waar Lee komt signeren. Stan Lee is nog altijd hét gezicht van Marvel Comics.

Dat begon al in de jaren zestig, toen Lee in Marvel-stripbladen een maandelijkse column getiteld ‘Stan’s soapbox’ publiceerde. De stripverhalen werden aangekondigd met „Stan Lee presenteert”.

Hoewel bijvoorbeeld de X-Men pas echt populair werden toen in de jaren zeventig de schrijver Chris Claremont een nieuwe groep helden aan het team toevoegde, zijn de meeste personages die Lee met de tekenaars in de eerste helft van de jaren zestig bedacht nog altijd de figuren die het meest populair zijn bij huidige lezers. Ook de superschurken die in de hedendaagse Hollywoodfilms over de superhelden figureren stammen allemaal uit die periode. In de meeste Marvel-films krijgt Lee een klein rolletje: ook in Iron Man 3, die in april in première gaat, heeft hij een cameo. Iron Man is ook een schepping van Lee.

Het is dan ook niet gek dat Lee nog regelmatig wordt geïnterviewd. Dat heeft wel enige mythevorming tot gevolg gehad, schrijven zijn biografen Jordan Raphael en Tom Spurgeon. „Lee is misschien geen opzettelijke leugenaar, maar hij staat er wel om bekend dat hij af en toe de waarheid manipuleert”, schrijven zij in Stan Lee and the Rise and Fall of the American Comic Book (2003). Lee komt met veel van zijn leugentjes weg, omdat het een aimabele figuur is die niet terugschikt voor zelfspot. En hoewel hij het creatieve succes van de jaren zestig nooit meer heeft kunnen evenaren, is hij nooit opgehouden met innoveren. Via Twitter verstuurt hij als ‘de echte Stan Lee’ @therealstanlee meerdere berichten per dag naar ruim 470.000 volgers.

Hij is een van de personen die (mede) schepper was van stripfiguren die inmiddels een belangrijk onderdeel van de populaire cultuur vormen. En de mede-uitgevers van de nieuwe kindvriendelijke stripfiguren hebben Lee ook mede daarom benaderd, zei Terry Dougas: Lee is een belangrijk uithangbord.