Regionaal verzet tegen afspraken met Rijk

Provincies en gemeenten verzetten zich tegen het financieel akkoord waarover het Rijk eerder deze maand met vertegenwoordigers van de lagere overheden een principeafspraak heeft gemaakt. Met het akkoord wordt de financiële vrijheid van regionale overheden ingeperkt. De provincies Noord-Brabant, Gelderland, Limburg en Overijssel hebben zich inmiddels expliciet tegen het akkoord gekeerd.

„Dit tast onze autonomie aan. Het akkoord raakt de kern van het bestaan van provincies”, zegt Theo Rietkerk, gedeputeerde in Overijssel. Provincies, en ook gemeenten, worden volgens het akkoord gedwongen om hun tegoeden bij het Rijk aan te houden. „Wij moeten nu ons geld bij de Staat inleveren. Dat alleen kost Overijssel ruim 10 miljoen euro per jaar”, aldus Rietkerk. Verder vreest hij dat de nieuwe afspraken regionale investeringen belemmeren.

Vanochtend komen de provincies bijeen binnen het Interprovinciaal Overleg (IPO), waarvan Rietkerk (CDA) vicevoorzitter is. Een aantal provincies wil alleen onder voorwaarden akkoord gaan, maar volgens het Rijk moet het akkoord in zijn geheel worden aangenomen.

Ook veel gemeenten hebben zich uitgesproken tegen het akkoord. Ingewijden verwachten dat zeker een derde tegen is. Wethouder Robert Strijk (financiën, D66) van de gemeente Leiden vindt het onlogisch om niet eerst naar de financiële gevolgen van de komende decentralisatie te kijken. Zo worden gemeenten verantwoordelijk voor sociale werkplaatsen en voor zorgtaken voor ouderen. Daar horen ook financiële afspraken bij. „Het ligt veel meer voor de hand om later dit jaar een totaalakkoord te sluiten”, aldus Strijk. Net als provincies worden ook gemeenten verplicht om hun tegoeden bij het Rijk aan te houden.

Net als veel andere gemeenten wil Leiden de mogelijkheid houden om onbeperkt btw terug te kunnen vragen, als zij investeringen doet. Volgens het akkoord wordt het zogeheten btw-compensatiefonds aan een maximum gebonden. Betrokkenen vrezen dat dit zal leiden tot een daling van investeringen. Volgens Strijk heeft het akkoord grote consequenties. „En over zo’n belangrijk akkoord moeten we dan binnen tien dagen beslissen.”

Met medewerking van Ingmar Vriesema

    • Erik van der Walle