Het EU-lid Kroatië

Met een ruime meerderheid stemt de Tweede Kamer in met het toelaten van Kroatië tot lid van de Europese Unie. Tijdens een debat over het ratificatieverdrag dat dit mogelijk moet maken, keerden afgelopen dinsdag alleen PVV en SP zich hier tegen.

Het is goed dat er grote parlementaire steun is voor het EU-lidmaatschap van de voormalige deelrepubliek van Joegoslavië, die in 1991 zelfstandig werd. Het betreft hier, na de val van de Muur in 1989, een ereschuld van de ‘oude’ Europese Unie en dus ook Nederland aan dit Balkanland. Bovendien heeft Europa het allergrootste belang bij stabiliteit in dit nog maar twintig jaar geleden door oorlog geteisterde gebied. Het lidmaatschap van de Europese Unie biedt hiervoor een van de beste garanties.

Toch laat ook deze toetredingsprocedure tot de Unie weer een wrange smaak na. Er mocht worden verwacht dat de Unie geleerd had van het debacle rond Roemenië en Bulgarije. Beide landen werden in 2007 lid van de EU, terwijl zij hier nog niet klaar voor waren. De duidelijke regels die de Unie kent voor het toelaten van nieuwe leden, moesten het afleggen tegen politieke overwegingen. Met als gevolg dat zes jaar na hun toetreding Roemenië en Bulgarije nog steeds kampen met een slecht functionerende rechtsstaat waar sprake is van grootschalige corruptie.

Terecht hebben opeenvolgende Nederlandse kabinetten binnen de Europese Unie gepleit voor een zeer strikte naleving van de zogeheten Kopenhagen-criteria, waarin de voorwaarden staan genoemd op grond waarvan nieuwkomers tot de Unie kunnen worden toegelaten. In het geval van Kroatië is zonder meer kritischer geoordeeld en zijn ook de toetsingsprocedures aangescherpt.

Maar tevens moet worden vastgesteld dat Kroatië, amper zes maanden voor de beoogde toetredingsdatum van 1 juli, nog steeds niet alle zaken op orde heeft. Vorig jaar oktober constateerde de Europese Commissie in haar periodieke rapportage nog een tiental verbeterpunten. Het volgende rapport van de Commissie, dat in maart wordt verwacht, zal uitsluitsel moeten geven.

De Tweede Kamer wil dat de regering de ratificatie pas bekrachtigt als dit rapport geen gebreken signaleert. Deze ‘voorwaardelijke’ steun van de Kamer is de verkeerde volgorde. Dan had de Kamer beter kunnen wachten op het rapport.

Vele EU-landen gingen Nederland daarentegen voor met het toelaten van Kroatië. Er is geen weg meer terug, of zoals zo vaak in de EU: de trein kan niet meer gestopt. Maar die voortdenderende trein is nu juist een van de belangrijkste oorzaken van de vertrouwensbreuk tussen de Europese Unie en de burgers van de lidstaten.