Opinie

    • Jan Kuitenbrouwer

De kroonprins was er niet alleen, hij zei iets

Is al vaak vastgesteld: een monarchie en een meritocratie, het gaat niet samen. Je zag het bij dat zomerhuis van Willem-Alexander en Máxima. Ondernéémt die man eens iets – ook niet goed. Alles strikt legaal hoor, daar niet van – het was gewoon niet naar onze smaak, en dan zetten wij ons koningshuis met plezier even de voet dwars, zo zijn we ook wel weer. Want wij kunnen niet kiezen, we willen het allebei, en we hebben het ook: een monarchie achter een meritocratisch masker. In zekere zin is ergewoon gesolliciteerd voor de opvolging van Beatrix, en de winnaar was Máxima.

Het nieuws was het startsein van een voxpop-orgie, tientallen verslaggevers gingen de straat op en hielden honderden voorbijgangers aan, maar de eerste spreker met een ondubbelzinnig republikeins commentaar moet ik nog zien. Blijven die binnen op dit soort dagen, of liggen hun bijdragen op de vloer van de montagekamer?

Pauw en Witteman trokken extra stoelen bij om dit monumentale nieuwsfeit voor ons bevattelijk te maken, maar iemand die bereid was tot principiële kanttekeningen, konden ze kennelijk niet vinden. Zoals een theelepeltje niet veilig is als Uri Geller op bezoek komt, gebeuren er in het krachtenveld van een monarch vreemde dingen met de taal. Eén stamboom verderop en iemand als Willem-Alexander heet een uitkeringstrekker met een importbruid.

Leden van koninklijke families leven in een andere luchtdruk, op hun schouders drukt een andere zwaartekracht dan op de onze. Hun verdiensten, hoe gering ook, worden vanzelf opgewaardeerd tot het kaliber dat voor gewone mensen vereist is om op hoge posities te komen. Als heliumballon stijgen ze op naar het niveau dat wij luchtballonnen slechts met hard werk bereiken. Als Pieter van Vollenhoven prinses Margriet nooit ontmoet had, zou hij het dan tot nationale veiligheidstsaar geschopt hebben? Dat hij als pianist nooit Carré zou hebben uitverkocht, staat wel vast.

Britten die prins Charles ontmoet hebben, doen of er in hem een humorist van wereldniveau schuilt, maar waarschijnlijk is dat vooral omdat ze zelf heel hard hebben staan lachen om alles wat hij zei, geestig of niet.

Na de dood van prins Claus getuigden mensen die met hem gewerkt hadden van zijn buitengewone kwaliteiten. Hij kon bijvoorbeeld gewoon vergaderen. Ja, je verwacht het niet, maar hij deed het! En tot het einde hè? Een normaal mens loopt halverwege gillend weg of begint vliegtuigjes te vouwen van de notulen, maar Claus niet. Nee, die kón dat. Knap hoor.

Over Beatrix, Willem-Alexander en Máxima hoor je nu ook dat soort opmerkingen. Ze doen iets, en dan weten ze ook echt waar het over gaat! Of zo’n rondleiding, die volgen ze met belangstelling. Ze kunnen stukken lezen, maar bijvoorbeeld ook keuvelen, zo na afloop, bij een drankje. Echt geweldig. Iemand op televisie vertelde hoe hij werd voorgesteld aan Willem-Alexander in New York, en de kroonprins zei gewoon iets! Of Beatrix, had iemand anders ontdekt, die doet gewoon leuk met haar kleinkinderen! Ze schopt ze niet, ze scheldt ze niet uit, wat je zou verwachten, nee, ze gedraagt zich gewoon als hun lieve oma! En dat alles, laten wij dat niet vergeten, terwijl zij ook nog persoonlijk leed te verwerken hebben. Gewone mensen komen dat soort tegenslag niet te boven, dat is bekend, maar de Oranjes, het is fenomenaal, die leven gewoon door. Ik geef het je te doen.

Je vraagt je af of de koninklijke halfgoden in kwestie dat soort uitzendingen zelf zien. En hoe dat moet zijn, om zo de hemel in te worden geprezen voor elementaire vaardigheden. Alsof je dus juist niet geweldig bent, maar ernstig gehandicapt.

- Beatrix is ook altijd héél goed voorbereid en weet van de hoed en de rand.

- Ja, hallo! Ik ben toch zeker geen randdebiel!

- Ach Mam, laat gaan. Laatst zei iemand dat hij het zo goed vond dat ik kan autorijden.

- Nou, Lex, daar hebben wij in het begin ook wel even aan getwijfeld, hoor.

- Ha! Die is goed Ma, die is goed!

Jan Kuitenbrouwer is journalist, schrijver en directeur van de Taalkliniek.

    • Jan Kuitenbrouwer