Buurlanden gastvrijer voor Russen dan Westen

Russische opposanten die naar het buitenland uitwijken, hebben meer kans op verblijf of asiel in oude Sovjetsatellietstaten dan in West-Europa.

Moskou. - Toen Aleksandr Dolmatov (35) naar Nederland vluchtte, ging zijn mede-activist Anastasia Rybatsjenko (21) naar Duitsland. Voor vakantie. Daar hoorde ze dat de politie was binnengevallen bij haar ouders, net als bij Dolmatov, en dat de universiteit haar had geschorst.

Dolmatov vroeg in Nederland vergeefs asiel aan. Hij stierf twee weken geleden in het uitzetcentrum van Rotterdam. Gisteren werd hij in de Russische orthodoxe kerk in Amsterdam herdacht met een dienst.

Rybatsjenko overwoog na de huiszoeking ook asiel aan te vragen in Duitsland, maar reisde uiteindelijk naar Estland. Daar studeert ze nu.

Ook vleermuisspecialist Soeren Gazarjan (38) vluchtte onlangs naar Estland. Hij werd veroordeeld voor graffiti op de schutting van de datsja van de gouverneur van Krasnodar. Gazarjan had documenten opgespoord waaruit zou blijken dat deze en andere datsja’s illegaal zijn gebouwd in natuurgebied. Voor zijn ‘hooliganisme’ kreeg Gazarjan drie jaar voorwaardelijk, die echte celstraf zou worden toen hij opnieuw actie voerde. Hij wachtte het niet af en ging ook naar de Estse hoofdstad Tallinn.

Met Syriërs en Afghanen vroegen Russen de afgelopen twee jaar volgens het statistische bureau Eurostat het vaakst asiel aan in de Europese Unie. In 2011 ging het om 18.300 asielaanvragen. Een verblijfstatus krijgen ze lang niet altijd.

Veel Russische politiek activisten doken de laatste maanden op in Estland en Oekraïne, landen uit de voormalige Sovjet-Unie, die repressie vanuit Moskou aan den lijve hebben ondervonden. Ook Polen neemt vooral burgers uit voormalige Sovjetstaten op: de grootste groepen asielzoekers zijn Russen (370), Armenen (35) en Wit-Russen (25). Nederland gaf 45 Russen een definitieve verblijfsvergunning en 25 Russen een tijdelijke.

Oekraïense cijfers zijn onbekend. Enkele namen niet. Aleksej Devjatkin van Een Ander Rusland, de radicale beweging waar Dolmatov ook lid van was, vroeg asiel aan in Kiev met zijn vrouw, journaliste Jenny Koerpen. De activist Michail Maglov, lid van Solidariteit, deed dat ook.

Zij hopen op een ander lot dan dat van Leonid Razvozzjajev, lid van het neocommunistische Links Front. Razvozzjajev week ook uit naar Kiev, maar dook na enkele dagen weer op in Moskou, als verdachte bij de rechtbank. Razvozzjajev zegt in Kiev in een busje gesleurd te zijn en teruggereden naar Moskou. Zijn schuldbekentenis schreef hij naar eigen zeggen, omdat zijn ontvoerders hem martelden en dreigden zijn vrouw en kinderen te vermoorden.

Razvozzjajev werd kort daarna naar Irkoetsk in Siberië gedeporteerd, in verband met zijn vermeende rol bij een gewelddadige roof van een videocamera en vijfhonderd bontmutsen in Angarsk in 1997. Die zaak is inmiddels verjaard verklaard.

    • Thalia Verkade