Bang landje

Of het Trix’ verdienste is weet ik niet, maar het blijft opmerkelijk dat we in die drieëndertig jaar waanzinnig conservatief zijn geworden. In 1980 steunden de VARA, de Volkskrant en Vrij Nederland de krakersprotesten (‘geen woning, geen kroning’). Nu vallen de VARA-talkshowtafels voltallig in katzwijm voor de Oranjes. Alsof Beatrix al dood is, zo unisono klinken de lofzangen van links tot rechts. Zelfs de PVV playbackt mee.

De republikeinen roeren zich amper. Ze willen het feestje niet verstoren. Niemand wil nog feestjes verstoren. Daarom is Nederland zoveel conventioneler en saaier dan drieëndertig jaar terug. Van uiterst links tot uiterst rechts dragen politici hetzelfde pak met stropdas. Zelfs wie tegen de idiotie van erfopvolging en verkwisting is, juicht mee. Sober natuurlijk, zoals past bij deze financiële tijden. Naast het conservatisme is ook het calvinisme weer terug.

Ooit gold Nederland als een progressief land bij uitstek. Zelfs de Britten zijn nu vooruitstrevender. Die durven tenminste een referendum uit te schrijven over EU-deelname. Bij ons krijgt zo’n volksraadpleging alleen steun bij de PVV. Ironisch en pijnlijk: wie de democratie serieus neemt, kan alleen nog maar bij dat autocratisch georganiseerde knokploegje terecht. Juist in dat verdomhoekje is nog een zweem te vinden van die oude progressieve en bij uitstek democratische mentaliteit: laat het volk gewoon kiezen.

Dat kan op één papiertje, simpeler dan een Citotoets. Wilt u in de EU blijven Ja/Nee? Wilt u Willem-Alexander aan het hoofd van de regering Ja/Nee? In het huidige conservatief-koningsgezinde klimaat klinken die doodnormale vragen al als een provocatie. Maar wat heb je aan EU-deelname als je je burgers niet eens van het belang ervan kan overtuigen? Wat kan een koning zonder volkssteun?

Ooit was Nederland progressief. Zelfs voor wiet en hoeren kun je inmiddels beter bij de buurlanden terecht.

Je kunt ook zeggen: we zijn een bang landje geworden. Bang voor de stem van de eurofobe burger, bang voor de toorn van het Oranjelegioen, bang voor de gunsten van Brussel. Dus houden we ons maar krampachtig in de plooi. We juichen beleefd op Koningsdag, zonder één wanklank.

    • Christiaan Weijts