Werken in een 'echt' bedrijf motiveert

Ondernemer Klemann van Tulp Fietsen nam het personeel van de sociale werkplaats over. Ze werken bij hem nu in een ‘echt’ bedrijf en dat versterkt hun eigenwaarde. „De productiviteit is nu tweemaal zo hoog.”

Netherlands, Maastricht, 21.01.2013 Tulpfietsen. Samenwerking tussen MTB (Maastrichtse Toeleverings Bedrijven) een sociale werkvoorzieing, en de Amsterdamse ondernemer Frank Klemann. Via internet kunnen klanten zelf hun fiets samenstellen. Ook levert Tulpfietsen rijwielen op maat voor bedrijven. Monteur Arno Spees met veel tatoeages. foto Chris Keulen

‘Kijk, op die fietsen heb ik vanmorgen stickers met bedrijfsnamen geplakt.” Arno Spees wijst op twee rijen fietsen in allerlei kleuren in de fabriekshal van Tulp Fietsen in Maastricht. „Die twee witte daar zijn voor KPMG. Die zwarte gaan naar de Vriendenloterij. En die blauwe zijn voor een lezersactie van het Eindhovens Dagblad.”

Met een tiental collega’s zet Spees per dag zo’n 25 fietsen in elkaar. Vandaag hangen er zwarte fietsen voor een Britse afnemer aan de haken in de werkplaats. Allemaal worden ze uitgerust met hand- én terugtrapremmen. Wettelijk voorschrift in Groot-Brittannië.

Spees, ruim voorzien van tatoeages, is al vijfentwintig jaar fietsenmaker. Hij zou niet anders willen. „Auto’s boeien me niet.” Lange tijd was hij in dienst van MTB, de sociale werkplaats in Maastricht. Daar maakte hij onder meer fietsen voor Tulp, een internetbedrijf dat in 2009 werd opgericht door Frank Klemann. De fietsen werden per stuk betaald.

In 2010 kreeg Klemann een brief van MTB: de productie was niet langer rendabel en zou worden stopgezet. Het personeel werd ontslagen. Klemann: „Toen hadden we een serieus probleem. Ik heb toen aan MTB voorgesteld om de situatie om te keren. Tegen een vast uurtarief zou ik het personeel overnemen en kon de productie doorgaan.” Tot er een jaar later weer een brief van MTB kwam: de sociale werkvoorziening ging de werkplaats sluiten. Tulp besloot toen om een eigen werkplaats te openen en het personeel daar in te zetten. De werknemers staan voorlopig nog op de loonlijst van MTB, dat ook nog de overheidssubsidie ontvangt.

Overal in Nederland moeten de sociale werkplaatsen bezuinigen. Het kabinet wil deze regeerperiode honderden miljoenen besparen op de sociale werkvoorziening. Vanaf 2014 worden mensen ‘met een afstand tot de arbeidsmarkt’ ondergebracht bij reguliere bedrijven, is de bedoeling.

Frank Klemann van Tulp, die achttien jaar bij Rabobank werkte, maar toen „iets anders” wilde, moest flink investeren toen hij plots een eigen fabriek met eigen werknemers kreeg. „Een flink deel van het personeel is analfabeet. Hen ondersteunen we met cursussen. We hebben ook geïnvesteerd in een goede bedrijfsleider, want deze werknemers moeten goed worden begeleid. Je moet zorgen voor rust en structuur, geen twintig dingen tegelijk doen. Dus eerst een partij Britse fietsen afmaken, dan pas aan de volgende order beginnen. Dat moet niet door elkaar gaan lopen, dan krijgen ze stress.”

Het geeft voldoening, aldus Klemann, om deze mensen werk te kunnen bieden. „Als deze mensen, met hun vaak moeilijke verleden, waren ontslagen, was een deel teruggevallen in verslaving. Ze zijn nu af van het stigma dat ze bij de sociale werkplaats werken, ze werken nu in een ‘echt’ bedrijf en dat versterkt hun eigenwaarde. Het ziekteverzuim is gedaald en de productiviteit is tweemaal zo hoog als toen ze nog bij de sociale werkplaats werkten. De werknemers voelen zich veel verantwoordelijker nu ze hier werken. Ze signaleren problemen, nemen eigen initiatief. Bij de sociale werkplaats wachtten ze tot het probleem werd opgelost. ”

Niet alleen de werknemers, ook de klanten werden overgenomen van de sociale werkvoorziening. Tulp maakt nu fietsen voor particulieren en bedrijven, maar assembleert ook fietsen voor fabrikanten die onderdelen aanleveren en levert zogeheten white label fietsen aan Britse en Duitse afnemers. Alles gebeurt handmatig, een lopende band is er niet bij Tulp. „Dat heeft geen zin”, aldus Klemann. „Elke fiets die door een particulier wordt besteld is anders, omdat klanten op de website hun eigen fiets kunnen samenstellen qua model, kleur, bagagerek, remsysteem, enzovoorts. En ook voor bedrijven die vijf of tien identieke fietsen bestellen, loont het niet de moeite om de productie te automatiseren.”

’s Winters ligt de verkoop aan particulieren nagenoeg stil. Tulp is in dit jaargetijde vooral bezig met de productie van bedrijfsfietsen. Bijvoorbeeld voor zorginstellingen en koeriersbedrijven die hun personeel op de fiets langs cliënten willen sturen. Maar ook voor bedrijven die fietsen inzetten bij marketingacties. En voor hotels en vakantieparken die fietsen bestellen voor de gasten.

In fietsenwinkels zul je geen Tulp-fietsen aantreffen; de verkoop geschiedt uitsluitend via internet. Afgelopen zomer is Tulp begonnen met de verkoop van fietsen in Frankrijk, onder de naam Tulipbikes. Klemann wil ook graag de Duitse markt op, maar de prijzen staan daar onder druk en het aanbod is er groot, „dus dat is nog niet zeker”.

Een productieafdeling van een sociale werkplaats overnemen: Klemann kan het zijn collega-ondernemers van harte aanbevelen, zegt hij. „Een groot voordeel is dat je mensen krijgt met ervaring. Ik vraag me af of het me was gelukt om tien goede fietsenmakers op de reguliere arbeidsmarkt te vinden. Bovendien zijn ze goedkoper. Daar staat tegenover dat de productiviteit wat lager ligt en het ziekteverzuim wat hoger. Er zijn werknemers die soms twee tot drie maanden uit de roulatie zijn, al is dat in de afgelopen drie jaar maar één keer gebeurd. Per saldo vind ik dat de lagere loonkosten de nadelen compenseren.”

En als er morgen weer een brief komt van de sociale werkvoorziening, met de mededeling dat Tulp de werknemers helemaal zelf in dienst moet nemen? „Dan moet je natuurlijk gaan kijken wat de overheid nog subsidieert en de kosten afwegen tegen de productiviteit”, zegt Klemann, „maar ik zou een groot deel van de werknemers aannemen.”