'Trots dat rechter kroongetuigedeal aanvaardt'

Procureur-generaal Marc van Nimwegen is content met de afloop van het Passageproces. Justitie wil nu vaker kroongetuigen inzetten.

Op het hoofdkwartier van het Openbaar Ministerie, de Haagse kantoorvleugel van de vier procureurs-generaal, is de sfeer dinsdagmiddag – twee uur na de uitspraak in het Passageproces – opvallend opgewekt. Toch slingeren nergens lege champagneflessen. „Die hebben we snel weggehaald”, zegt Marc van Nimwegen, de procureur-generaal die belast is met de aanpak van de georganiseerde misdaad. „Het smaakte zoet.”

Samen met de baas van het Openbaar Ministerie (OM), Herman Bolhaar, heeft Van Nimwegen (54) de urenlange uitspraak bijgewoond tegen de elf verdachten die na vier jaar gevonnist werden voor liquidaties in de Amsterdamse onderwereld. En ook al kreeg niet iedereen de geëiste straf, justitie is na 180 zittingsdagen zeer tevreden dat alle verdachten zijn veroordeeld.

„Het is een van de allerbelangrijkste strafzaken die we onder handen hebben. OM en politie hebben een goed resultaat. Toen we met deze zaak begonnen, zaten we midden in een golf van liquidaties in Amsterdam. Er was een sfeer van onaantastbaarheid rond de mensen die in dit criminele milieu actief waren. Er waren wel afzonderlijke onderzoeken gaande, maar toen Peter La S. zich meldde met informatie over afrekeningen en over liquidaties die nog op stapel stonden, zijn we halsoverkop met dit complexe onderzoek begonnen. Het beste wat het OM te bieden heeft, hebben we bij elkaar gebracht. Samen met de kroongetuige die heeft bekend betrokken te zijn geweest bij liquidaties, is een uniek resultaat geboekt.”

Weet het OM wat deze strafzaak heeft gekost?

Van Nimwegen: „Nee. Maar deze zaak heeft het hele bedrijf beheerst. De kosten zijn een oneindige rekensom, maar die maken we bewust niet omdat we ervan overtuigd zijn dat je dit soort onderzoeken altijd zult moeten doen. Dat mag niet het resultaat zijn van een kostenafweging, want het gaat letterlijk over mensenlevens.

„Waar we ontzettend tevreden over zijn, en trots op, is dat de rechtbank de heel ingewikkelde deal met de kroongetuige accepteert. Ook de afspraken die het OM met La S. heeft gemaakt over getuigenbescherming, zijn niet onrechtmatig gebleken. Het geld dat is verstrekt voor zijn bescherming, is niet ontoelaatbaar gevonden. En de verklaringen van de getuige zijn overeind gebleven. Hij heeft consistent verklaard.”

Advocaten hebben kritiek omdat getuige La S. zou zijn gekocht met 1,4 miljoen euro. De rechtbank bepleit onafhankelijke rechterlijke toetsing van de afspraken over getuigenbescherming.

„In principe regelt de overheid bescherming, maar hier was een getuige die zo veel wantrouwen heeft dat hij zelf zijn bescherming wil regelen. Dan moet je financiële afspraken maken, en daar is niks over geregeld. Het OM is het eens met de rechters om afspraken met de getuige te laten toetsen door een onafhankelijk college. Wij willen ook graag transparanter zijn.”

De rechtbank verweet het OM juist gebrek aan transparantie omdat kluisverklaringen over de rol van Willem Holleeder bij liquidaties zijn achtergehouden.

„Wij zijn van mening dat kluisverklaringen in deze zaak niet zonder meer processtukken zijn. De deal met La S. was dat hij niet over Holleeder hoefde te verklaren. Wij vinden dat we die stukken dan ook niet hoeven te overleggen. Op dit punt gaan wij in hoger beroep.”

Is het OM tevreden met de huidige mogelijkheden om deals te sluiten met getuigen?

„We zouden vaker gebruik willen maken van kroongetuigen. Nu mogen we hen alleen gebruiken bij delicten waar minimaal acht jaar cel voor staat. Die grens zou omlaag kunnen. Wij willen bijvoorbeeld ook bij financieel-economische criminaliteit deals kunnen sluiten. We zouden ook ruimere afspraken willen maken, bijvoorbeeld schuldigverklaring zonder straf kunnen eisen.”

Zouden politie en justitie dan meer zaken oplossen?

„Ja. We hebben concrete voorbeelden uit de praktijk – waar ik niet over wil uitweiden – waar we beperkt waren omdat we geen deal mochten sluiten. Maar het is niet zo dat wij nu een batterij kroongetuigen hebben klaarstaan om verklaringen af te leggen tegen de top van crimineel Nederland.”

    • Marcel Haenen