RVD voerde strakke nieuwsregie om chaos van 1980 te voorkomen

In 1980 wist de RVD tot zijn schaamte vooraf niets van de aanstaande troonsafstand van koningin Juliana. Deze keer liet de voorlichtingsdienst weinig aan het toeval over.

NOVUM130:BEATRIX KONDIGT TROONAFSTAND AAN :AMSTERDAM;28JAN2013-Koningin Beatrix doet op 30 april afstand van de troon. Dat heeft Beatrix maandagavond gezegd in een televisietoespraak. Beatrix wees erop dat ze over enkele dagen 75 jaar wordt en dat het koninkrijk dit jaar tweehonderd jaar bestaat.foto.live verslag vanaf de Dam op de achtergrond het Paleis op de Dam. Novum/pvdm/str.Piet van der Meer Novum PIET VAN DER MEER

„Blij” en „opgelucht” is de Rijksvoorlichtingsdienst over het verloop van de aankondiging dat koningin Beatrix afstand doet van de troon. Chaotische toestanden als in 1980, toen het nieuws van de troonswisseling voortijdig uitlekte en de RVD van niets wist, zijn voorkomen.

De RVD had de regie strak in handen.En de afgelopen twee dagen viel er veel waardering te beluisteren voor de manier waarop de vorstin via de televisie haar troonsafstand had aangekondigd.

Om de nieuwsvoorziening in eigen hand te houden, had de RVD de NOS uit het script geschrapt. De omroep mocht de historische abdicatietoespraak niet filmen, zoals in 1980 wel gebeurde. Die eer viel te beurt aan Rudolf Spoor (74), een oude, getrouwe, inmiddels gepensioneerde NOS-regisseur. Spoor, regisseur van bijvoorbeeld het huwelijk van Willem-Alexander en Máxima in 2002, was degene die voor een geruisloze afhandeling ten paleize moest zorgen. Helemaal zeker dat dit zou lukken was de RVD overigens niet. De registratie door dezelfde Spoor van de openbare beëdiging van de ministers, november vorig jaar, was niet vlekkeloos verlopen, al was dat grotendeels niet zijn schuld. Die registratie moest toen over.

In de loop van afgelopen maandag nam Spoor met enkele technici de toespraak op, die maandagavond werd uitgezonden. De NOS kwam op het tweede plan. Die mocht, samen met RTL, om vijf uur op het kantoor van de RVD een schijfje in ontvangst nemen met daarop de toespraak van de koningin. Wel moesten de omroepen een verklaring tot geheimhouding ondertekenen.

In de avond gaf de RVD gestaag nieuwsfeitjes vrij, bedoeld om de aandacht van het publiek vast te houden. De koning gaat Willem-Alexander heten. Hij blijft voorlopig in Wassenaar wonen. Zijn verjaardag, 27 april, wordt de nieuwe Koningsdag.

Enig smetje was dat de Rijksvoorlichtingsdienst aanvankelijk de indruk had gewekt dat de eerste Koningsdag volgend jaar op 27 april zou zijn. Maar omdat die op een zondag valt, zoals een verslaggever constateerde, werd later meegedeeld dat de eerste Koningsdag zaterdag 26 april 2014 zal worden.

Historica Dorine Hermans doet in een van haar boeken de chaotische toestanden uit 1980 uit de doeken die de RVD dit jaar coûte que coûte wilde voorkomen. „Op de ochtend van 31 januari werd de nietsvermoedende RVD-directeur Willem van den Berge belaagd door journalisten, die hadden opgevangen dat er een satellietverbinding werd opgesteld bij Soestdijk. De RVD-directeur zei uiteindelijk boos dat hij niet meer gestoord wilde worden bij zijn borrelnootjes.”

Juliana bleek de RVD in het ongewisse te hebben gelaten over haar aankondiging.

Om kwart over vijf ’s middags kwam RVD-directeur Van den Berge premier van Agt tegen, op de gang van het ministerie van Algemene Zaken, zo schrijft Dorine Hermans in haar boek. „En meneer Van den Berge, nog iets bijzonders vandaag?”, vroeg Van Agt. „Ja alle journalisten zijn gek geworden”, antwoordde Van den Berge. Even later zei Van Agt: „Het spijt mij , maar mijn mond is gesloten. Ik mag het zelfs mijn vrouw niet vertellen.”

Tien minuten later was voor RVD-directeur Van den Berge de vernedering compleet: persbureau Reuters meldde dat Juliana die avond om acht uur een toespraak over haar toekomst zou houden.