Oude meesters in het vliegtuig

Nina Katchadourian zet zichzelf op de foto in de vliegtuig-wc. Met een iPhone. In de spiegel zag ze een oud-Vlaamse versie van zichzelf.

Het weinig flatterende licht in de vliegtuig-wc’s bleek een hulp, vertelt kunstenares Nina Katchadourian. De tl-verlichting geeft, in combinatie met een jetlag en „een beetje acteertalent”, haar gezicht op foto’s een contemplatieve, wat melancholische uitdrukking. „Ideaal als je portretten uit de 15de en 16de eeuw wil imiteren”, vertelt Katchadourian.

De Amerikaanse maakte sinds 2010 met haar telefoon tientallen zelfportretten in vliegtuig-wc’s „in de stijl van de Vlaamse primitieven”. De Amerikaanse gaat verder dan fotograaf Hendrik Kerstens die met huis-tuin-en-keukenattributen en make-up associaties oproept met Hollandse meesters als Vermeer en Rembrandt. Katchadourian maakt alleen gebruik van voorwerpen die voorhanden zijn in vliegtuigen: servetjes, U-vormige opblaaskussentjes, plastic bekertjes.

De fotoreeks Lavatory Self-Portraits in the Flemish Style maakt deel uit van een groter project getiteld Seat assignment waarin Katchadourian ‘kunst maakt in het vliegtuig’. „Ik vond het frustrerend dat ik zoveel tijd ‘verspilde’ in het vliegtuig”, zegt ze. Tijdens de zoveelste langeafstandsvlucht gaf ze zichzelf de opdracht vlieguren te beschouwen als werkuren en te experimenten, net als in haar werkstudio. Als extra uitdaging verplichtte ze zichzelf alleen gebruik te maken van de spulletjes in het vliegtuig en in haar handbagage. Katchadourian begon met haar iPhone foto’s te maken van weerspiegelingen in de gesp van haar vliegtuigriem, van torentjes die ze bouwde met crackers.

Tijdens een urenlange vlucht naar Nieuw-Zeeland ging Katchadourian de wc binnen en legde wat tissues op haar hoofd. „Plots zag ik in de spiegel een oud-Vlaamse versie van mezelf. Ik houd erg van de schilderijen van Van der Weyden en zijn tijdgenoten. Ik ben echter een conceptueel kunstenaar. Ik was dus erg verrast dat deze werken het project binnenslopen.”

Sindsdien brengt Katchadourian elke vlucht even in de wc door. „Ik werk snel. Het is niet de bedoeling dat mijn medepassagiers merken dat ik aan het werk ben.” Intussen heeft ze al meer dan 3.500 vliegtuigfoto’s.

De Amerikaanse vertelt dat ze in de voorbije jaren geen enkele keer ‘vals heeft gespeeld’, ofwel: bewust iets extra’s in haar handbagage heeft gestoken. „Ik wil niet dat de foto’s eruitzien als kunst. Ze moeten eruitzien als iets wat iedereen zou kunnen maken.” Op die manier wil Katchadourian tonen dat je zelfs op de meest alledaagse, schijnbare nutteloze momenten, iets interessants kunt doen.

    • Sabeth Snijders