‘In werkelijkheid ben ik wel links’

Eugenio García bedacht de succes- campagne tegen Pinochet. „Ik wil gerechtigheid.”

Eugenio García

In de film NO heet hij René Saavedra, maar zijn werkelijke naam is Eugenio García. Zestig is hij nu, en 35 toen hij de reclamecampagne bedacht waarmee, bij het referendum van 1988, in Chili dictator Augusto Pinochet ten val werd gebracht. Ter gelegenheid van de Nederlandse première van NO bezoekt hij het Rotterdams Filmfestival – een vriendelijke man die tegenwoordig werkzaam is in ‘conceptual design’, in zekere zin de overtreffende trap van reclame, waarbij het gehele ‘corporate image’ onder handen wordt genomen.

Er zijn wel verschillen tussen hem en het personage in de film, vertelt hij. In de film is hij bijvoorbeeld een beetje apolitieke of misschien zelfs rechtse jongeman, die werken voor de ‘nee’-campagne aanvankelijk vooral gewoon als werk ziet. „In werkelijkheid kwam ik uit een linkse familie. Mijn zuster was voor de dictatuur zelfs naar het buitenland gevlucht omdat ze als linkse activiste bekend stond.”

Gedurende 27 dagen kreeg de ‘nee’-campagne vijftien minuten tv-zendtijd op alle zenders, om negen uur ’s avonds met een herhaling de volgende dag om twaalf uur. „Onze uitzendingen sloegen in als een bom: je moet je realiseren dat de oppositie vijftien jaar lang in de openbaarheid geen stem had gehad.”

Chili was vóór 1973 een land met een democratische traditie, dat plots getroffen werd door een rechts-reactionaire, militaire dictatuur. Meer dan drieduizend merendeels linkse tegenstanders werden ter dood gebracht of ‘verdwenen’, tienduizenden werden gemarteld, en honderdduizenden gearresteerd. In 1988 was het nog altijd „alsof er een zwarte schaduw over het land hing”, vertelt García. „Mensen vergeten dat, maar na tien uur ’s avonds waren Chilenen bang de straat op te gaan, want je wist nooit wie je tegenkwam.”

García wist zijn opdrachtgevers ervan te overtuigen, dat de tv-uitzendingen niet te veel moesten ingaan op de wandaden van de dictatuur, maar Chilenen moesten tonen die aanstekelijk vrolijk vertrouwen in de toekomst uitstraalden, een toekomst zonder Pinochet. De gekozen stijl was ongeveer die waarin ook cola aan de man werd gebracht – als een gevoel, meer dan een product.

García vond en vindt dat geen apolitieke benadering: „Het was politiek, want ethisch. We deden geen loze beloften maar leerden de burgers de zaken anders zien, doordat we de taal der emoties spraken. De rede legt alleen maar uit.”

Ook nu nog is García een tegenstander van depolitisering in de Chileense politiek. Hij vindt dat de voormalige dictator en anderen kopstukken van de dictatuur vervolgd en berecht moeten worden. Veel andere Chilenen vinden dat het beter zou zijn voor de binnenlandse vrede om het verleden te laten rusten. García: „Het is natuurlijk frustrerend dat Pinochet er door allerlei procedures wel in slagen zou tot aan zijn dood uit de handen van Chileense rechtbanken te blijven. Maar gelukkig zijn wel vorige maand de ex-officieren opgespoord die in 1973 verantwoordelijk waren voor de dood van de zanger en dichter Victor Jara, en sommigen van hen zijn gearresteerd. Te veel Chilenen hebben onder de dictatuur geleden: dat vraagt om rechtvaardigheid.”

    • Raymond van den Boogaard