Haal de teerzalf uit de kast: teer werkt tegen eczeem

Er is alle reden om de vaak verguisde teerzalf en teershampoo te rehabiliteren als effectieve middelen tegen eczeem en andere huidaandoeningen. Teer blijkt de aanmaak van een gezonde hoornlaag op de huid te stimuleren. Dat schreven onderzoekers van het UMC St Radboud in The Journal of Clinical Investigation.

„Onze hele afdeling is fan van teer”, zegt onderzoeksleider Joost Schalkwijk aan de telefoon. „Het werkt uitstekend en is heel goedkoop. Teerzalf kost per patiënt nog geen 100 euro per jaar”, zegt Schalkwijk. „Zet dat maar eens af tegen de zogeheten biologicals, medicinale antilichamen die per patiënt honderd tot tweehonderd keer zo duur zijn. Daarnaast zijn er ook mensen die helemaal niet op deze middelen reageren. Teer werkt bijna bij iedereen.”

Maar wie wil dat stinkende, donkere goedje op zijn huid smeren en hoe gevaarlijk is dat wel niet? Teer is een mengsel van meer dan 10.000 verschillende chemische stoffen, waaronder ook kankerverwekkende verbindingen.

Maar de angst voor kanker door medicinale teerproducten is niet terecht, zegt Schalkwijk, die verwijst naar een grootschalige studie van zijn Nijmeegse collega’s van drie jaar geleden. „Onder ruim 13.000 patiënten die gemiddeld een half jaar lang teerzalf hadden gebruikt, kwam na twintig jaar niet méér kanker voor dan in de algemene bevolking. Ze zagen ook niet meer huid- en blaaskanker, het soort tumoren dat je zou verwachten bij deze blootstelling.”

In het nieuwe onderzoek hebben laboratoriumproeven van promovendus Ellen van den Bogaard aangetoond hoe teer zo heilzaam uitwerkt op eczeem. Van den Bogaard werkte met stukjes menselijke huid in kweekbakjes, gemaakt met huidcellen van gezonde vrijwilligers of eczeempatiënten. Hierop kon zij onder gecontroleerde omstandigheden achterhalen wat teerzalf doet met de moleculaire biologie van de cel. De koolwaterstoffen in de teer activeren een receptor in de cellen van de opperhuid, waardoor deze meer van het beschermende filaggrine-eiwit gaan maken. Er vormt zich weer een gezonde hoornlaag.

Ook teerzalftherapie bij kinderen die onder de eczeem zitten, mag weer uit de motteballen, vindt Schalkwijk. „Zulke hevig jeukende huidaandoeningen bij baby’s en peuters kunnen een heel gezin ontwrichten, doordat niemand meer voldoende nachtrust krijgt. Maar zodra deze kinderen in de teer worden gezet, verdwijnt de jeuk en kan iedereen weer slapen.”

    • Sander Voormolen