Driemaal levenslang, ondanks fouten

Winst voor het Openbaar Ministerie: ondanks „onmagistratelijk” gedrag aanvaardde de rechtbank een deal met een huurmoordenaar.

Van de elf verdachten waren er maar twee naar de rechtbank gekomen. Rechtbankvoorzitter Frits Lauwaars heette Dino S. en Pinny S. persoonlijk welkom – „goedemorgen meneer, goedemorgen mevrouw” – maar voor een welkom aan de vijftien advocaten en vijf officieren had hij „geen tijd”. Na bijna vier jaar zittingen in het megaproces Passage, over zeven liquidaties en vijf pogingen daartoe in de Amsterdamse onderwereld, was „het debat gevoerd”, zei de rechter. „Nu is de rechtbank aan het woord.”

De rechtbank legde gisteren in de ‘bunker’ in Osdorp zeer lange gevangenisstraffen op voor een serie kille afrekeningen tussen 1993 en 2006. Drie daders kregen levenslang, één dertig jaar. Maar belangrijker misschien dan de veroordeling was de beoordeling van de deal die het OM in dit proces sloot met een huurmoordenaar in ruil voor diens getuigenis. Niet eerder werd een huurmoordenaar als kroongetuige ingezet. In ruil voor zijn verklaringen, halveerde het OM de eis tegen hem: geen zestien jaar voor de moord op Kees Houtman in 2005, maar acht.

De kroongetuige, Peter La S., wilde niet worden opgenomen in een getuigebeschermingsprogramma van de overheid, maar kreeg zelf geld, naar verluidt 1,4 miljoen euro, om een nieuw bestaan op te bouwen.

In grote lijnen keurde de rechtbank de overeenkomst met de huurmoordenaar goed: hij kreeg acht jaar. Maar er was wel forse kritiek op de handelwijze van het Openbaar Ministerie. Dat had zich enkele keren „onmagistratelijk” gedragen. Er waren „onvolledige” en „onjuiste” verklaringen aan het strafdossier toegevoegd, steeds ten nadele van de verdachten. Een fout waarop het OM eerder was gewezen, werd volgens Frits Lauwaars toch in het requisitoir herhaald.

Bij één verdachte, Dino S. leidden fouten van het OM zelfs tot vrijspraak voor opdracht geven tot liquidaties. S., tegen wie levenslang was geëist, kon daarom alleen veroordeeld worden voor het bezit van twee valse paspoorten en het witwassen van 25.000 euro die de politie vond in een dichtgeplakt pak macaroni. Hij kreeg een half jaar cel.

S. ontliep zijn straf omdat een deel van de verklaringen van de kroongetuige door het OM was achtergehouden. Het bestaan van die ‘kluisverklaringen’ lekte pas in een laat stadium van het proces uit. In de verklaringen omschrijft La S. Heineken-ontvoerder Willem Holleeder als opdrachtgever van enkele liquidaties. La S. bedong dat die verklaringen niet gebruikt zouden worden in het proces, uit angst voor Holleeder. Maar nadat het bestaan van de verklaringen alsnog bekend werd, betoogde de advocaat van Dino S. met succes dat zijn cliënt door het achterhouden van de verklaringen over Holleeder was benadeeld.

De rechtbank oordeelde dat S. inderdaad was benadeeld door het achterwege laten van deze verklaringen. Bovendien, zei de rechtbank, heeft het OM bij La S. „ten onrechte de indruk gewekt dat hij onvolledig mocht zijn”. Verklaringen van La S. mochten dus niet meetellen als bewijs in Dino’s zaak.

Overigens vond de rechtbank dat de verklaringen van La S. in alle zaken „behoedzaam” gebruikt moesten worden. De kroongetuige verklaarde weliswaar „in grote lijnen helder, consequent en zelfverzekerd”. Maar tijdens de zittingen was gebleken dat hij net zo goed en „met overtuiging” leugens kon vertellen.

De verklaringen mochten van de rechtbank alleen dienen als bewijs in zaken waarbij ook ander zelfstandig bewijs was. Dat was er in de meeste gevallen wel: belgegevens of een sigaret met dna op de plaats delict.

Na het vonnis omarmde Dino S. zijn advocaat enthousiast. Het OM maakte bekend beroep aan te zullen tekenen tegen de vonnissen voor Dino S. en Ali A. De tot levenslang veroordeelde Jesse R. en Mohammed R. gaan daartegen ook in beroep.

    • Merel Thie