Die speelgoedrenbaan had Journaal niet moeten doen

Gaan serieuze kranten en tv-journaals te ver in het toegankelijk maken van het nieuws? Jongeren bereiken ze er niet mee, bleek bij een debat.

RTL en NOS hebben geen idee hoe zij meer jongeren moeten trekken met hun nieuwsrubrieken. Dat stelden de hoofdredacteuren van RTL Nieuws en het NOS Journaal gisteravond tijdens een debat over ‘opleuken’ van het nieuws.

„Er kijken te weinig jongeren”, zei Harm Taselaar van RTL. „Daar maak ik mij zorgen over.” Marcel Gelauff (NOS) onthulde dat de nieuwe vormgeving van het Journaal – presentator loopt door decor – nog niet meer jonge kijkers heeft opgeleverd. „Maar je kan ook zeggen dat we zonder die nieuwe vormgeving verder zouden zijn vergrijsd.”

Plat ‘opleuken’ van het nieuws is geen optie om meer jongeren te trekken, bleek tijdens het debat over de toekomst van de kwaliteitsjournalistiek in Hilversum. Gelauff en Taselaar gingen in discussie met hun collega’s van de Volkskrant en NRC Handelsblad, Philippe Remarque en Peter Vandermeersch. Centrale vraag: heeft de pers te weinig aandacht voor feiten en onderzoek en leukt zij het nieuws op, zoals sommige consumenten ‘de’ media verwijten?

Waarom, vroeg een toeschouwer bijvoorbeeld aan Taselaar en Gelauff, toont u al die voxpopjes? De voxpop, van het Latijnse vox populi, stem van het volk, laat de ‘gewone man’ kort aan het woord. „Ik hoef niet te weten wat meneer Jansen in een tankstation vindt van het aftreden van Beatrix”, aldus de man. Taselaar antwoordde dat de voxpop een item soms treffend kan neerzetten, maar dat nieuwsrubrieken wel moeten doseren. Andere vraag: leukt RTL een verkiezingsdebat op met een decor als een spelshow? „Nee”, zegt Taselaar. „Wij proberen politici slechts uit hun comfort zone te halen.”

Een andere deelnemer hekelde de pogingen van de NOS om nieuws laagdrempelig te brengen. Gelauff wilde best toegeven dat een speelgoedrenbaan met een ezel en een olifant minder geslaagd is om de race tussen de Republikeinen en de Democraten om het Witte Huis te verbeelden. „Dat hadden we nooit moeten doen.” Maar verder ging hij niet.

„De NOS heeft een brede opdracht”, aldus Gelauff. „Wij moeten alle lagen van de bevolking bedienen: hoog- en laagopgeleid, oud en jong. Dat is ons grootste probleem. Daar stonden we vroeger minder bij stil.” Meer jongeren bereiken is een van de speerpunten in het NOS-beleid van dit jaar, zei directeur Jan de Jong vorige week. Ook RTL Nieuws wil meer kijkers onder de twintig trekken, aldus Taselaar. Die zijn met name commercieel interessant.

De aanleiding voor de bijeenkomst in Studio 21 op het Mediapark was een column van Bas Heijne in NRC Handelsblad van 24 november vorig jaar. Daarin maakt hij zich zorgen over bepaalde vormen van journalistiek. „Media hebben de neiging een serieus item op te leuken in naam van de toegankelijkheid”, herhaalde Heijne gisteren zijn kritiek. Ze mengen lichte met zware berichten, en serieus nieuws wordt te simpel gebracht. Beelden van James Bond in een item over problemen bij de CIA bijvoorbeeld. ‘Parishiltonisering’, noemde hij dat, naar aanleiding van een opening van het NOS Journaal over societyster Paris Hilton. Gisteren muntte Heijne een actueler variant: ‘rafensylviesering’.

Wat de voxpop is voor de tv, is de grote foto voor de kranten. Of het lossere, ‘vette’ bericht. De grote quotes rechts van deze tekst. Die elementen moeten de lezer in het verhaal trekken. Dat, zeggen sommige lezers, schaadt de berichtgeving in de gehele krant. Peter Vandermeersch ontkent dat. „Onze verhalen over Syrië zijn nog net zo goed, ook al plaatsen we een rijk geïllustreerd Groot Verhaal, of een stuk over Sylvie en Rafael.” Er staan volgens Vandermeersch meer feiten dan meningen in de huidige krant dan die van tien of twintig jaar geleden. Vanuit de zaal kreeg hij bijval van mediaonderzoeker Irene Costera Meijer (VU).

Moet je nieuws over het echtpaar Van der Vaart wel publiceren, vroeg de zaal zich af. Remarque: „Vroeger kon je het je veroorloven nieuws dat je niet belangrijk vond, maar dat wel leefde in de samenleving te negeren. Nu niet meer.” Dat is helemaal niet slecht, vindt hij. „Het is de democratisering van het nieuws.” Remarque wilde gisteren niet mee te gaan in het pessimisme van Vandermeersch die zich grote zorgen maakt over met name regionale (onderzoeks)journalistiek. Jonge lezers denken dat zij de krant niet meer nodig hebben, aldus Vandermeersch. „Het is onze taak het tegendeel te bewijzen.”

    • Jan Benjamin