'Deze toets is echt té belangrijk geworden'

Het is het gesprek van de dag op het schoolplein, de diefstal van de Cito-toets. „Ik vond het al zo spannend, nu is het nog spannender.”

Nederland, Assen (DR), 10-feb. -2004 Emmaschool, groep 8 geconcentreerd aan het werk op de Citotoets. Foto: Sake Elzinga

Op elk schoolplein is de diefstal hét gesprek deze ochtend. In ieder geval onder achtstegroepers. En hun ouders. Het gaat over de vragen uit de Cito-toets van 2013. Die zijn gestolen en bleken gisteren op internet 450 euro waard. Komende dinsdag moeten 165.000 scholieren in Nederland aan de driedaagse toets beginnen.

Leraren van de Nieuwe Park Rozenburgschool in Rotterdam hebben er gistermiddag over gesproken tijdens een reguliere vergadering. Ze lazen het nieuws op hun telefoons en vonden het ‘bizar’. Wie doet zoiets? De toets bestaat al zo lang en dit is nog nooit gebeurd, zegt het Cito.

Erkan Akdemir, leraar van groep acht van de school ging er vanochtend over praten met zijn klas. „Als ik er niets over zou zeggen, maak ik het alleen maar groter. Dan is het alsof ik iets wil verbergen.” Hij gaat hen de vraag voorleggen: Wie bedrieg je nou eigenlijk als je de Cito-vragen via Marktplaats zou aanschaffen?

Lara en Maria, leerlingen van groep acht, schrokken gisteren wel toen ze het nieuws hoorden. Maria: „Mijn moeder ook. Haar mond viel open.” Ze doet even voor hoe haar moeder er toen uitzag.

Lara: „Ik vond het al zo spannend, nu is het nog spannender.” Maria: „De toets gaat door. Dat zeiden ze gisteren op de televisie. Ik ben zenuwachtig maar ik ga gewoon mijn best doen.”

De Cito-toets is de afgelopen jaren steeds belangrijker geworden. Populaire middelbare scholen eisen een bepaalde minimumscore voor nieuwe leerlingen. Ouders proberen de score op te krikken door hun kinderen naar Cito-trainingen te sturen. Scholen geven kinderen briefjes mee naar huis met aanwijzingen voor de Cito-toets: vroeg naar bed, goed ontbijt en druivensuiker mee voor tijdens de toets.

„Als je de Cito-toets zo belangrijk maakt, dan wordt het vanzelf een gewild item voor dieven”, dacht Jan Trommel, directeur van basisschool De Notenkraker in Rotterdam toen hij van de diefstal hoorde. „De toets is té belangrijk geworden. Het moest een keer gebeuren.”

De opgaven stelen hoeft niet eens zo lastig te zijn. De toetsen worden weken van te voren gewoon met de post verstuurd naar de ongeveer 7.000 basisscholen in Nederland. Jan Trommel struikelde een paar weken geleden over een paar kartonnen dozen in de schoolbibliotheek. „Het bleken de toetsen te zijn. Iemand had de dozen aangenomen van de bezorger en ze daar neergezet. Alles zat dicht en ik heb ze meteen in de kluis gezet. Maar zo gaat dat dus. Als je wilt frauderen, is het reuze makkelijk.”

Niet alleen de kinderen, ook de scholen worden op de resultaten van de Cito-toets afgerekend. Ouders kijken bij de keuze voor een school naar de gemiddelde Cito-score. Die is openbaar. Jan Trommel: „Als je als school te laag scoort, heb je meteen de Onderwijsinspectie op je dak. Dat hebben wij ook gehad. Dan moet je maar zien uit te leggen dat de kinderen op deze school vaak met wat minder bagage binnenkomen en dat wij dus veel aan een kind toevoegen.”

De Cito-gekte was Anne-Marie de Ruiter uit Utrecht wel opgevallen. Ze hoorde over kinderen die heel goed zijn op school, maar tóch op Cito-training gaan. „Sommige ouders willen hun kinderen zo graag op het gymnasium.” Ze heeft er niet over gepiekerd om haar zoon die in groep acht zit, buiten school te laten oefenen voor de toets. „Ik ga er eigenlijk vanuit dat hij de toets gewoon goed maakt.”

Ze zou nooit geld neerleggen voor een toets. Het idee. „Maar als-ie overal op internet te koop blijkt, is het wel een raar idee als mijn zoon straks de enige in de klas is, die de vragen niet van te voren heeft gezien.”

    • Sheila Kamerman