Van schoonmaker tot een Chipolopolo

Bondscoach Renard won met Zambia de Afrika Cup. Vanavond kan hij zich met de Chipolopolo plaatsen bij de beste acht. Hij houdt van Afrikanen.

Zambia's coach (2nd L) shouts during the Africa Cup of Nations Zambia vs Ethiopia group C football match at Mbombela Stadium in Nelspruit on January 21, 2013. AFP PHOTO/ FRANCISCO LEONG AFP

Hij denkt nog weleens terug aan zijn dagen als schoonmaker, bekende de Zambiaanse bondscoach Hervé Renard vorig jaar voor de Afrika-Cupfinale.

De toen 29-jarige Fransman was in 1998 een beginnend trainer, op zoek naar een club. Hij begon een schoonmaakbedrijf om in zijn onderhoud te voorzien. Vijf dagen in de week om drie uur ’s nachts zijn bed uit. Jarenlang. „De vuilnis buitenzetten hoorde erbij”, vertelde hij.

Anno 2013 is Renard een gevierd trainer, die Zambia vorig jaar voor het eerst aan de Afrika Cup hielp. Op de weg naar titelprolongatie moet Zambia vanavond winnen van Burkina Faso voor een kwartfinaleplek.

Met zijn blonde haar, gebruinde huid en frequente woede-uitbarstingen is Renard een opvallende verschijning in Zambia. Het land ook dat hem vaak tot wanhoop drijft, als zijn spelers via een hobbelige commerciële lijnvlucht naar Soedan moeten vliegen voor een kwalificatieduel of als hij zijn salaris weer eens niet heeft ontvangen. Dan moppert hij over het amateurisme van de bond, en gaat hij klagend weer aan het werk. Wetend dat hij veel aan Zambia te danken heeft. Het land dat hem redde uit de anonimiteit van het trainersbestaan.

Renard haalde zelf nooit de top. Op 15-jarige leeftijd zat hij op de voetbalacademie in Cannes, waar ook latere topspelers als Vieira en Zidane werden opgeleid. Wenger, coach van Arsenal, was de baas van de academie. „Ik was daar een van de besten”, vertelde Renard vorig jaar. „Tot ik met andere toppers werd geconfronteerd. Toen besefte ik dat ik niet zo goed was als ik zelf dacht.”

Renard speelde nog wel 87 duels voor Cannes, maar kwam nooit hogerop. Hij speelde nog zes jaar voor Stade de Vallauris, in de derde Franse divisie, en besloot zijn carrière bij de amateurs van Draguignan. Daar begon ook zijn trainersloopbaan, in 1999. De doorbraak kwam drie jaar later toen hij in contact kwam met landgenoot Claude le Roy. Deze ex-bondscoach van Syrië en Oman besloot hem mee te nemen als assistent naar Shanghai Cosco.

Na een jaar China ging Renard terug naar Frankrijk, en coachte weer een amateurploeg. Maar het buitenland was hem bevallen. Lang hoefde hij niet na te denken toen Le Roy in 2006 vroeg of Renard zijn assistent wilde worden in Ghana.

„Na een trainingskamp ter voorbereiding op de Afrika Cup kwamen we met het team terug in Ghana”, vertelde Renard. „Zesduizend Ghanezen stonden ons op te wachten. Ongelofelijk, nog nooit gezien. Toen wist ik dat ik Afrikaanse landen wilde coachen en zo vaak mogelijk de Afrika Cup wilde meemaken.”

Die kans kreeg hij bij Zambia, de Chipolopolo, zoals de bijnaam luidt. Een voetbalgek land, nog altijd getraumatiseerd door de ramp in 1993, waarbij het vliegtuig met de hele Zambiaanse selectie en trainersstaf in Gabon in zee stortte. Er waren geen overlevenden.

De tweede Afrika Cup die Zambia onder leiding van Renard speelde was vorig jaar in Gabon. Tegen alle verwachtingen in bereikte hij de finale, die gespeeld zou worden in Libreville, waar destijds de selectie was neergestort. Twee dagen voor de finale tegen Ivoorkust bezocht Renard met zijn spelers de gedenkplaats voor de omgekomenen van 1993.

„We wilden de finale halen om langs te kunnen gaan bij de gedenkplaats”, vertelde Renard. „Nog steeds is de ramp onderwerp van gesprek bij elke wedstrijd in Zambia. Het beste wat we konden doen is winnen om de omgekomen spelers te eren.”

Zambia won, na strafschoppen van Ivoorkust. Het beeld van Renard die de geblesseerde Joseph Musonda optilde en het veld overdroeg naar de rest van de feestvierende spelers, ging de hele wereld rond. Renard moest op de schouders en was in één klap volksheld in Zambia.

Aanbiedingen kreeg Renard na de Afrika-Cupzege genoeg. Vooral uit het Midden-Oosten en van andere Afrikaanse landen. Maar niet uit zijn thuisland, Frankrijk. Het heeft hem niet verrast, vertelde Renard tegen Fifa.com. „Als coach in Afrika word je in Europa niet helemaal serieus genomen. Europese clubs hebben vaak geen idee hebben wat er op voetbalgebied gebeurt in Afrika.”

In Zambia kan Renard doen wat hij wil. „ In het Midden-Oosten kan ik misschien meer geld verdienen, maar we zijn met een project bezig in Zambia. We willen volgend jaar naar het WK. Daar wil ik bij zijn.”

    • Arman Avsaroglu