‘Trix’ en de eilanden

Nergens lagen bezoeken van de koningin zo gevoelig als in (voormalige) overzeese gebiedsdelen. Ook hier toonde Beatrix balanceerkunst, áls ze er was.

Bezoek aan een natuurpark op Aruba, 2011. Foto WFA

Koningin Beatrix draagt de voormalige Nederlandse Antillen een warm hart toe. In perioden van politieke spanningen streek zij de plooien glad. Dat zeggen twee invloedrijke Curaçaoënaars die haar van dichtbij meemaakten. De populariteit van ‘Trix’, zoals zij op de eilanden wordt genoemd, „is niet stuk te krijgen”, zegt Miguel Pourier, tussen 1994 en 1998 en tussen 1999 en 2002 minister-president van de Nederlandse Antillen. Volgens Jaime Saleh „is er geen koning of koningin die betere relaties met de eilanden onderhield dan Beatrix”. Saleh was president van het Gemeenschappelijk Hof van Justitie van de Nederlandse Antillen en Aruba, van 1980 tot 1990. Van 1990 tot 2002 was hij gouverneur van de Antillen.

Pourier vertelt over een voorval dat wereldwijd aandacht kreeg: het bezoek van Beatrix aan de wijk Boca Sami, in 1994, op het moment dat de orkaan Lenny er woedde. „Boca Sami ligt dicht bij de kust. De koningin wilde incognito poolshoogte nemen. Mijn veiligheidsmensen waarschuwden mij: ‘Kom niet te dichtbij, want de hoge golven sleuren enorme rotsblokken mee.’ Het bezoek van Hare Majesteit was als een lopend vuurtje over het eiland gegaan: er stond een lange file voor Boca Sami, een grote menigte had zich ter plekke verzameld. De zee ging inderdaad hevig tekeer, maar de veiligheidsmensen wilden dat de koningin goed zag wat zich onder haar afspeelde. Net toen ik haar wilde waarschuwen, werden wij verrast door een golf die mij een nat pak bezorgde en het kapsel van de koningin totaal ontregelde. Iedereen schrok, maar de koningin schudde handen alsof er niets gebeurd was.” Het publiek was volgens Pourier „met stomheid geslagen”. Spontaan hieven omstanders het Curaçaose volkslied aan. „Ik heb de indruk dat de populariteit van koningin Beatrix sinds die gebeurtenis op Curaçao niet meer stuk te krijgen is.”

Achter de schermen kwam Beatrix vaak op voor de eilandbewoners, zeggen Pourier en Saleh. Nadat orkaan Luis de Bovenwindse Eilanden in 1995 had getroffen, trok de Nederlandse regering miljoenen guldens uit voor noodhulp. Saleh: „Dat was voor een groot deel aan de inmenging van Beatrix te danken.” Bij de staatkundige hervormingen pleitte zij ervoor rekening te houden met de gevoelens van de eilandbewoners. Die wilden bijvoorbeeld voor elk eiland een gouverneur, waar Nederland aanvankelijk één gouverneur voor alle eilanden wilde. „Beatrix kon zich voorstellen dat de eilanden hun vrijheid wilden behouden”, zegt Saleh.

De koningin schrok er niet voor terug haar invloed aan te wenden als zij het gevoel had dat de eilandbewoners in het verdomhoekje zaten. Haagse politici keken er niet van op als in zo’n geval de telefoon ging. Saleh: „Zoals in de jaren negentig, toen er voor de noodlijdende Antillen en Aruba een financieel programma werd opgesteld om de overheidsuitgaven te saneren. Volgens het IMF voldeden de eilanden voor 90 procent aan de voorwaarden, maar Nederland eiste 100 procent. De koningin heeft stellig haar best gedaan om via toenmalig premier Kok staatssecretaris Gijs de Vries van Koninkrijkszaken tot een coulantere opstelling te bewegen. ‘De eilanden hebben hun best gedaan’, zei zij. ‘Waarom zouden wij ze in de steek laten?’”

    • Danielle Pinedo