'NAVO schoot toestel met 81 mensen neer'

Een vliegramp bij het Italiaanse eilandje Ustica die in 1980 81 levens eiste, is veroorzaakt door een raket die was afgevuurd door een NAVO-toestel. Dat is vastgesteld door het Italiaanse Hof van Cassatie, dat gisteren bepaalde dat de Italiaanse staat een schadevergoeding moet betalen aan de nabestaanden.

Dit is een definitief vonnis in de civiele zaak rondom ‘Ustica’. Strafzaken hebben geen eenduidige verklaring gegeven voor de ramp. Een DC-9 van de nu niet meer bestaande maatschappij Itavia stortte op 27 juni 1980 in zee, met 81 inzittenden aan boord.

Volgens sommige reconstructies zou de ramp zijn veroorzaakt door een bom aan boord. Het Hof van Cassatie acht een andere reconstructie bewezen: in de radarschaduw van het passagiersvliegtuig zou een Libisch gevechtsvliegtuig hebben gevlogen, dat in een luchtgevecht met zes NAVO-gevechtsvliegtuigen was verwikkeld en vanuit die NAVO-toestellen met raketten zou zijn beschoten. Een raket zou de DC-9 hebben geraakt. Drie weken na de ramp werd het wrak van een Libische MiG-23 gevonden in een afgelegen berggebied in Zuid-Italië.

Volgens het Hof van Cassatie is de Italiaanse staat mede-aansprakelijk voor de ramp omdat de radarcontrole ontoereikend was en de staat daardoor niet de veiligheid van het luchtruim heeft weten te garanderen. Een exact bedrag voor de schadeloosstelling moet nog worden vastgesteld.

Italië heeft bij herhaling de VS en Frankrijk in NAVO-verband gevraagd om volledige medewerking bij de vele onderzoeken naar de ramp. De NAVO bestempelt een aantal gegevens uit die tijd nog steeds als geheim.

Het is nog onduidelijk of deze uitspraak leidt tot heropening van strafzaken. In 2007 zijn twee voormalige luchtmachtgeneraals vrijgesproken van de beschuldiging dat ze essentiële informatie over de ramp geheim hebben gehouden. In datzelfde jaar zei oud-president Cossiga, die eerder het bestaan van het geheime Navo-netwerk Gladio heeft onthuld, dat het toestel is getroffen door een Franse raket, zonder daar nadere bewijzen voor aan te voeren. De vermoedens van een massale doofpotaffaire zijn versterkt door het gegeven dat vier betrokkenen bij de zaak zelfmoord hebben gepleegd.