Cito-toets 2013 te koop via Marktplaats

Opgaven van de Cito-toets van dit jaar, die volgende week dinsdag begint, zijn uitgelekt en worden te koop aangeboden via Marktplaats.nl. Deze krant heeft een aantal vragen ingezien en voorgelegd aan het Cito. Een woordvoerder van de toetsontwikkelaar bevestigt dat het gaat om opgaven uit de test van dit jaar.

Het Cito beraadt zich op maatregelen, zegt een woordvoerder. „We weten nog niet of we de toets gaan terughalen. We wijzen leraren en ouders erop dat leerlingen er niets aan hebben om de vragen van tevoren te bekijken en op deze wijze een hoge score voor hun toets te halen.”

De vragen die deze krant heeft ingezien, zijn afkomstig uit het opgavenboekje van dag 1. Het betreft de test van het niveau basis, de eindtoets voor scholieren die waarschijnlijk een schooladvies voor vmbo-theoretische leerweg, havo of vwo krijgen. Dat is 75 procent van de in totaal 165.000 leerlingen uit groep acht die dit jaar de Cito-toets gaan maken. De overige deelnemers maken een toets op een lager niveau. Het is dit jaar voor het eerst dat het Cito testen op twee niveaus aanbiedt.

De opgaven kwamen in handen van deze krant dankzij een gebruiker van Marktplaats. Deze persoon had vorig jaar oefenopgaven gekocht voor een familielid en werd dit jaar benaderd door de verkoper met wie hij toen zaken had gedaan. De vraag was of hij geïnteresseerd was in de opgaven van de Cito-toets van dit jaar. De vragen voor alle drie de dagen van de toets waren te koop voor 450 euro. Om er zeker van te zijn dat hij niet te maken had met een oplichter, vroeg hij om enkele opgaven als bewijs. Die kreeg hij, en hij stuurde ze vervolgens door naar deze krant.

In het omslag van de te koop aangeboden toets zijn nietjes te zien. De verkoper lijkt dus de beschikking te hebben over een fysiek exemplaar van de test. De woordvoerder van het Cito kan nog niet zeggen waar het lek zit. „Dat kan op een school zijn, maar bijvoorbeeld ook op de drukkerij. Wij houden sites als Markplaats in de aanloop naar de toetsweek goed in de gaten om te zien of er er geen testen te koop worden aangeboden. Dat gebeurt wel eens, maar tot op heden ging het altijd om oplichters. Dit is de eerste keer dat de echte Cito-toets op deze manier wordt aangeboden.”

De Cito-toets is de afgelopen jaren steeds belangrijker geworden voor de schoolloopbaan van een leerling. De meeste gymnasia laten bijvoorbeeld geen leerlingen toe die niet minstens een score van 545 voor hun toets hebben gehaald. Ouders doen hun kinderen op speciale cursussen ter voorbereiding op de test.

De maximale score die gehaald kan worden, is 550. In 2012 lag de gemiddelde score op 535,5. Er zijn de laatste twee jaren aanwijzingen dat de prestaties op de onderdelen taal en rekenen licht stijgen.

Een woordvoerder van de PO-Raad, de koepel van schoolbesturen in het basisonderwijs, reageert „geschokt” op het nieuws van het uitlekken van de toets. „Dit is niet in het belang van de leerlingen. Die hebben recht op een onafhankelijk advies. Als een deel van hen de toets heeft kunnen inzien voordat hij gemaakt wordt, is er natuurlijk geen sprake meer van dat de school hun een eerlijk, onafhankelijk advies voor de vervolgopleiding kan geven.”

De PO-Raad wil dat het Cito de zaak „tot op de bodem uitzoekt”, zegt de woordvoerder. „We vinden niet dat de toets nu al moet worden teruggeroepen. Eerst moet duidelijk worden hoe breed de vragen al zijn uitgelekt. Hopelijk valt het mee, maar het kan snel gaan met internet.”

Een woordvoerder van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) zegt in een reactie: „We volgen deze zaak op de voet. Over de betrouwbaarheid van zo’n belangrijke toets mag natuurlijk geen enkele twijfel bestaan.”

    • Bart Funnekotter