Roemer had gewoon beter moeten onderhandelen

Het was het grootste dieptepunt voor SP-leider Emile Roemer tijdens de afgelopen verkiezingscampagne. Bijna een half uur werd hij in De Wereld Draait Door (DWDD) afgemaakt door Peter R. de Vries. „Dit was karaktermoord”, zou Roemer na afloop zeggen.

Eigen schuld. Had Roemer maar beter moeten onderhandelen.

Vandaag verschijnt Gerepeteerde toneelstukjes of geïmproviseerde verkiezingsdebatten, een onderzoek van de vier hbo-journalistiekopleidingen. De onderzoekers liepen tijdens de afgelopen verkiezingen een maand mee met de belangrijkste nieuwsprogramma’s, kranten (behalve AD en de Telegraaf) en talkshows. Ook campagneteams werden geïnterviewd. Centrale vraag: hoe verlopen onderhandelingen tussen media en politici?

Vooral bij talkshows wordt onderhandeld, zo blijkt. Uit het onderzoek blijkt dat Roemer het interview met Peter R. de Vries vooraf al niet zag zitten. De SP stelde voor Jan Mulder tegenover Roemer te zetten. DWDD besliste anders, omdat de rol van de SP was uitgespeeld in de campagne nadat de strijd was toegespitst op Rutte en Samsom.

Had Emile Roemer Mark Rutte geheten, was het anders gegaan. Rutte wist in zijn interview bij DWDD met succes een combinatie Felix Rottenberg-Peter R. de Vries te voorkomen. De VVD wilde liever een econoom, meldde ze aan de redactie. Rottenberg werd vervangen.

Want, zo is de praktijk: hoe belangrijker de gast, hoe meer ruimte voor onderhandeling. Neemt de politicus (op verzoek) een nieuwtje mee, staat daar iets tegenover. Als het CDA bezuinigingen op de kinderopvang wil terugdraaien, belt ze de Volkskrant. De krant plaatst, ondanks bedenkingen dat het ‘geen reclameplek wil zijn’, een interview met lijsttrekker Buma. Vanwege het nieuwtje.

Nee, politici bepalen niet de vragen die journalisten stellen. Ze hebben, voor zover de onderzoekers konden ontdekken, ook niet de macht een interview achteraf te censureren of invloed op de montage van een uitzending. Zo ver reikt de macht van de politicus niet.

Maar er wordt wel onderling overlegd, afgesproken en onderhandeld.

Lijsttrekkers krijgen vooraf de stellingen in de verkiezingsdebatten medegedeeld. Dat levert meer discussie en dus ‘betere televisie’ op, zeggen politici en media. Want een slecht voorbereide politicus, dat is voor niemand leuk.

Politici hebben ook inspraak in de samenstelling van een talkshowtafel. DWDD probeert er „altijd in goed overleg met de politici uit te komen”, schrijven de onderzoekers. Wat Kiest Nederland (RTL) zegt Jan Marijnissen af, als de relatie met de VVD onder druk komt te staan. Minister Schippers weigert een debat bij Nieuwsuur, „omdat ze al bij Knevel & van den Brink in debat zou moeten” en mag alleen aan tafel. Ook Rutte krijgt zijn zin, na een felle strijd met de redactie van Pauw&Witteman: hij hoeft niet bij Freek de Jonge aan tafel.

„De meeste betrokkenen zien de relatie tussen journalist en politicus als prettig en zakelijk”, concluderen de onderzoekers. „Iedereen heeft er belang bij dat de onderlinge verhoudingen goed blijven.”

Redacteur Media

    • Stijn Bronzwaer