Oosterwolde siddert; het lijkt Amerika wel

In Oosterwolde werden in korte tijd twee mensen vermoord en vonden drie gewelddadige overvallen plaats. Wat is er aan de hand in het Friese dorp?

Aan de Hooge Esch in het Friese Oosterwolde zijn veel bewoners nog in shock. Op 9 januari werd hier in een achtertuin de 51-jarige dorpsgenoot Henk Eker doodgeschoten. In een schuur achter de woning werden pakken wiet aangetroffen. Of er een verband is tussen de wiet en de moord is niet bekend.

Appie Betten woont ook aan de Hooge Esch. Hij werd door een van de vluchtauto’s op zijn fiets aangereden. „Ik kwam net aanfietsen en kon die auto niet ontwijken. Ik stond helemaal te shaken”, vertelt hij in de gang van zijn woning. Eker was een kennis van hem. Bang is Betten niet. „Ik woon hier graag. Het is een gezellig volksbuurtje.”

Vier maanden voor Ekers gewelddadige dood werd Oosterwolde (10.000 inwoners) opgeschrikt door de moord op weduwe Maria Heijltjes (67). Zij werd dood gevonden in haar afgelegen woning aan de Klazingaweg.

Voor de moord op Heijltjes zit een 37-jarige man uit Appelscha vast; voor die op Eker een man van 29 jaar uit Smilde.

Na de moorden vonden drie gewelddadige overvallen plaats: op een schoen- annex kledingwinkel en tweemaal op het Esso-station. De misdrijven brachten het oude veendorp, hoofdplaats van de Friese gemeente Ooststellingwerf, landelijk in de publiciteit.

In Oosterwolde zit de schrik er goed in. „Daar is het gebeurd”, wijst burgemeester Harry Oosterman (CDA) vanuit zijn werkkamer in het gemeentehuis in de richting van de Hooge Esch. „Een arbeidersbuurt, vrij gesloten.”

De impact van het misdrijf is groot, vertelt hij. Er landde een traumahelikopter op het grasveldje van het verzorgingshuis, nabij een basisschool, om de zwaargewonde Eker weg te brengen. Politie zette de straat af. „Het was wildwest. Mensen schrokken zich lam.”

Oosterwolde is „zand en veen”, beschrijft Oosterman het dorp. Armoe troef, van oudsher. Ook nu ligt het gemiddeld inkomen per inwoner er met 17.300 euro onder het Fries gemiddelde van 18.700 euro. In het dorp leeft 10 procent van de huishoudens onder of rond het sociaal minimum. Ook zijn er relatief veel bijstandsgerechtigden en Wajongers.

Het dorp telt veel hennepkwekerijen. In 2011 en 2012 werden er 33 respectievelijk 22 opgerold. Ter vergelijking: in buurgemeente Weststellingwerf waren dat dertien respectievelijk zes.

Frappant dat het drugsgebruik in Ooststellingwerf onder het Fries gemiddelde ligt, vindt Oosterman, maar het aantal hennepplantages er ver boven. In augustus vorig jaar werden op zeventien plaatsen in de gemeente hennepplanten aangetroffen in maisvelden. „Hennep is een probleem”, zegt hij.

De burgemeester ziet een verband met de relatief lage inkomens. „In deze tijden van crisis kun je met wietteelt gemakkelijk en snel een paar centjes bijverdienen.” En wat het verder is? „Daar kom ik niet achter.”

De politie is onlangs begonnen met een onderzoek hoe het kan dat de hennep in het dorp welig tiert. „We moeten die analyse afwachten en dan actie ondernemen.”

Oosterman vindt het vooral zorgelijk dat thuiskwekers van hennep in aanraking kunnen komen met de georganiseerde criminaliteit. „Je komt in een levensgevaarlijk circuit terecht, waar intimidatie, chantage en mishandeling voorkomen, en dat overigens buitengewoon moeilijk is aan te pakken.”

Teamchef Marja Doosje van de Politie Zuidoost Fryslân kan zich voorstellen dat bewoners zich onveilig voelen. „Binnen een half jaar twee moorden is verschrikkelijk. En zorgelijk. Alle misdrijven lijken samen te vallen, terwijl Oosterwolde normaal gesproken een rustig dorp is.”

Twee rechercheteams zijn druk bezig met een onderzoek. Dat er twee verdachten vastzitten, vindt Doosje een opsteker.

Een bewoonster die zo’n twintig jaar aan de Hooge Esch woont, zegt: „Het wordt hier steeds gekker. Eerst had je die drugstoestanden in Amsterdam, maar nu staat Friesland bovenaan.” Voor geen goud wil ze met haar naam in de krant. „Straks krijg ik een steen door mijn raam.”

In het dorp gaat het gerucht dat Eker slachtoffer was van een afrekening in het drugscircuit. „Geruchten komen ergens vandaan”, zegt ze. „Er lopen hier gasten met pistolen rond. Het lijkt Amerika wel. Als ik nu thuis ben doe ik de voordeur op slot.”

    • Karin de Mik