Meer gas, zwaardere bevingen

Schade aan flats, omvallend meubilair. Als de winning van Groninger gas niet drastisch afneemt, staan de provincie flinke aardbevingen te wachten.

Veel alarmerender dan de rapporten over aardbevingen in Groningen kun je het niet krijgen. Er is een kans van één op veertien dat zich de komende twaalf maanden in de directe omgeving van de gasbel van Slochteren een aardbeving voordoet met een kracht tussen de 4 en 5 op de schaal van Richter.

Ter vergelijking: de kans dat in het westen van Nederland een dijk doorbreekt, mag volgens de wet niet groter zijn dan één op tienduizend. De gevolgen van zo’n dijkdoorbraak zijn vermoedelijk vele malen groter dan zo’n aardbeving. Maar toch.

Een aardbeving van 5 op de schaal van Richter moet volgens het Staatstoezicht op de Mijnen worden beschouwd als een „hoog risico”. Want wat zijn de gevolgen? „De meeste mensen zijn geschrokken en proberen naar buiten te rennen. Velen hebben moeite om zich staande te houden, met name op hoger gelegen verdiepingen.” Meubilair valt om en voorwerpen vallen van schappen. „Water spoelt over uit vaten, tanks en zwembaden.” En veel gebouwen lijden schade, „met name in de hoger gelegen delen”.

Over de relatie tussen de gaswinning en de aardbeving is geen discussie mogelijk. Hoe meer gaswinning, hoe meer aardbevingen, en hoe groter de kans op zwaardere aardbevingen.

De zwaarste was op 16 augustus vorig jaar bij Huizinge, gemeente Loppersum: die had een kracht van 3,6 op de schaal van Richter, en werd tot achthonderd kilometer in de omtrek geregistreerd. Er kwamen meer dan 2.500 schademeldingen binnen bij de exploitant van het gasveld, de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM).

Het omgekeerde is volgens de onderzoekers ook waar. Schroef de productie van gas terug en de kans op aardbevingen daalt. Dat is dan ook het advies van inspecteur-generaal der Mijnen Jan de Jong. In een brief aan verantwoordelijk minister Kamp (Economische Zaken, VVD) beveelt de Jong aan de gasproductie „zo snel mogelijk en zo veel als mogelijk en realistisch is” te reduceren. Immers: „Alleen door de gasproductie heel drastisch te reduceren of zelfs te stoppen is te verwachten dat er na enkele jaren vrijwel geen voelbare aardbevingen zullen optreden in het Groningen veld.”

De gasbel in Groningen is negenhonderd vierkante kilometer groot en een van de grootste gasvelden ter wereld. Er zit 2.800 miljard kubieke meter gas in de bodem, en sinds 1959 is daarvan 60 procent gewonnen. De staat verdiende vorig jaar 11,5 miljard euro aan de gaswinning.

Vanaf de oliecrisis begin jaren zeventig is het beleid om het Groninger gasveld te sparen door kleinere velden op te sporen en in productie te nemen. Daar zijn er inmiddels honderden in gebruik genomen. Sindsdien dient het veld in Groningen vooral als een „balansveld”: als de vraag naar gas groter is dan de kleinere velden kunnen leveren, komt er extra gas uit Groningen.