Echt nieuws komt van Al Jazeera

Zender Al Jazeera kreeg lang geen voet aan de grond in de VS maar heeft nu een plaats gekocht op de Amerikaanse markt. De vraag is: gaan de Amerikanen kijken?

De aankondiging leek uit een ander tijdperk te komen. In een sector waar het sinds tien jaar bijna uitsluitend ontslagen regent, is Al Jazeera America op zoek naar meer dan honderd journalisten, producers en technici. Het is wellicht maar een begin, want Al Jazeera heeft grote plannen voor de Amerikaanse markt. De vacatures volgen op het nieuws dat Al Jazeera 500 miljoen dollar heeft neergeteld voor Current TV, de kabelzender van oud-vice-president Al Gore. Al Jazeera America moet een nieuwe zender worden met 60 procent eigen aanbod en 40 procent overgenomen van het huidige AL Jazeera English.

Current TV heeft in heel Amerika niet meer dan 40.000 kijkers per avond. Maar Al Jazeera is niet geïnteresseerd in het huidige bereik van Current TV: wel in het feit dat Current TV in het aanbod van veel kabelmaatschappijen zit. Allemaal samen goed voor 40 à 50 miljoen huiskamers. Vandaag hebben slechts 4,7 miljoen Amerikaanse huiskamers toegang tot de Engelstalige versie van Al Jazeera.

De eerste Amerikaanse kabelmaatschappij die Al Jazeera aan zijn aanbod toevoegde was het kleine BT in Burlington, Vermont. Dat was in 2007 en de beslissing was destijds nationaal nieuws. BT is eigendom van de stad Burlington, die een reeks publieke hoorzittingen hield. Er was verzet gekomen van groepen die stelden dat Al Jazeera anti-Amerikaans en anti-Israël is. Het ja-kamp kreeg uiteindelijk de bovenhand maar sindsdien hebben nog maar zes andere – veelal kleine – kabelmaatschappijen het voorbeeld van BT gevolgd.

Nochtans heeft de Engelstalige Al Jazeera, die in 2006 werd gelanceerd, weinig gemeen met de Arabische zusterzender. Het is een ietwat linksere versie van de BBC, met als voornaamste kenmerk dat het aandacht besteedt aan thema’s en regio’s die de meeste nieuwszenders al lang hebben laten vallen. Al Jazeera heeft ook geweldig veel middelen dankzij de olie van Qatar. Het heeft wereldwijd 67 bureaus. Ter vergelijking: in 2003 (de laatste betrouwbare cijfers) hadden alle Amerikaanse zenders samen nog 42 buitenlandse bureaus.

Hillary Clinton zei vorig jaar dat de kijkcijfers voor Al Jazeera in de Verenigde Staten stijgen omdat zij tenminste „echt nieuws” brengen in plaats van „de miljoenen reclamespots, de ruzies tussen ‘talking heads’ en de rest dat ons wordt voorgeschoteld als nieuws.”

Na het een decennium lang via de geijkte kanalen te hebben geprobeerd, heeft Al Jazeera nu een plaats in het Amerikaanse medialandschap gekocht. De strijd is nog niet gestreden. Time Warner, een van de grootste spelers op de kabelmarkt en eigenaar van CNN, maakte onmiddellijk bekend dat het Current TV uit zijn aanbod gaat schrappen.

Het is verleidelijk om te denken dat de Amerikaanse media bang zijn dat Al Jazeera hen gaat dwingen om meer aandacht te besteden aan duur buitenlands nieuws. Maar pogingen van BBC America om een plaats te veroveren op de Amerikaanse markt zijn jammerlijk mislukt, en CNN is veel kijkers verloren aan Fox News en MSNBC: twee zenders die aan verschillende uiteinden van het politieke spectrum gespecialiseerd zijn in het soort ‘nieuws’ waartegen Clinton fulmineerde.

De volgende uitdaging voor Al Jazeera is dan ook: gaan de Amerikanen kijken? Al Jazeera is in die zin zoals de fictieve zender uit de HBO-reeks The Newsroom die op een dag beslist de kijkcijfers te negeren en opnieuw het nieuws te gaan brengen zoals het moet.

    • Gert Van Langendonck