Niet opnieuw gaan praten

Cameron zet Europa op ‘on-Britse’ wijze voor het blok. Het zal niet meer werken, stelt Guy Verhofstadt.

GB. Isle of Wight. The Northbank Hotel. The view from the window. 2010. Contact email: New York : photography@magnumphotos.com Paris : magnum@magnumphotos.fr London : magnum@magnumphotos.co.uk Tokyo : tokyo@magnumphotos.co.jp Contact phones: New York : +1 212 929 6000 Paris: + 33 1 53 42 50 00 London: + 44 20 7490 1771 Tokyo: + 81 3 3219 0771 Image URL: http://www.magnumphotos.com/Archive/C.aspx?VP3=ViewBox_VPage&IID=29YL53FYLI4V&CT=Image&IT=ZoomImage01_VForm ©Martin Parr / Magnum Photos

De relatie tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie is altijd al gekenmerkt door haat en liefde. Toenmalig premier Churchill was de eerste om op te roepen tot een Verenigde Staten van Europa, maar zowel Churchill als vele van zijn opvolgers zagen het Groot-Brittannië that rules the waves letterlijk en figuurlijk als een eiland ten opzichte van het Europese continent. De idee dat het op zichzelf kan staan, is met de tijd afgebrokkeld, door de sociaal-economische en geopolitieke realiteit. Een toenadering werd wenselijk, voor het Europese continent en voor het Verenigd Koninkrijk zelf.

Europa is zich er door dit verleden terdege van bewust dat het tegengewicht kan verwachten van het eiland. De manier waarop premier Cameron van het Verenigd Koninkrijk ervoor kiest om Europa voor het blok te zetten, is evenwel zelfs voor het Verenigd Koninkrijk ‘on-Brits’. Deze tactiek zal bovendien geen vruchten afwerpen. Europa kan het zich niet veroorloven met elke lidstaat individueel te onderhandelen over zijn status binnen de Europese Unie. Dat zou simpelweg het einde van het Europese project zelf betekenen. De keuze voor een Europa met verschillende snelheden is niet langer aan de orde, integendeel. Alle lidstaten moeten collectief verdere stappen zetten naar een federaal Europa. Alleen op deze manier kan het oude continent nog een rol van betekenis spelen in de mondiale wereld van morgen.

Zich afwenden van Europa is evenmin in het belang van de burgers van het Verenigd Koninkrijk zelf. Sociaal-economisch betekent het een nachtmerrie, aangezien meer dan de helft van de export van het Verenigd Koninkrijk naar Europa gaat. Ook geopolitiek zal de positie tanen. Enkel een Europa met één stem kan nog wegen op mondiaal gebied. De luide stem waarmee de Verenigde Staten aan Cameron laten weten dat ze een sterk Verenigd Koninkrijk binnen een sterk Europa wensen, telt als duidelijk signaal. De strijd tegen terrorisme en georganiseerde misdaad, die dankzij de globalisering heviger woedt dan ooit, is evenmin op te lossen door terug te plooien op zichzelf.

Cameron heeft zich in zijn gehypete speech uitgesproken voorsamenwerking van de lidstaten in de strijd tegen terrorisme en georganiseerde misdaad en lijkt het belang van Europese samenwerking op dit gebied te beseffen. Líjkt – hij ijvert voor terugtrekking uit de Europese politiesamenwerking.

Er is volgens hem een democratisch deficit in Europa. De bezuinigingsmaatregelen die door het ‘ver van mijn bed’-Europa aan de Britse burgers worden opgelegd, zouden leiden tot frustratie. Tegelijk stelt hij dat de Griekse premier Samaris via het Griekse parlement de nodige besparingen moet doorvoeren. Zijn hele discours werd met andere woorden gekenmerkt door tegenstrijdigheden. De eengemaakte markt heeft nu eens nood aan gemeenschappelijke regels, maar we mogen dan weer niet de idee hebben dat een eengemaakte markt slechts functioneert als er doorgedreven harmonisering is. Als hij zich de vraag stelt waarom er voor de eengemaakte markt geen raad is, slaat hij de bal pas echt mis. Zo’n raad bestaat immers al. Dit bewijst dat Cameron bijkomende kennis over Europa nodig heeft.

Ook over het referendum zelf is Cameron inconsistent. Hij benadrukt dat het referendum zich zal uitspreken over het lidmaatschap van het Verenigd Koninkrijk in de EU, hoewel hij eerder duidelijk had gemaakt dat men geen overhaaste beslissingen mag nemen waar dit Europa heengaat ten tijde van een Europese crisis en onduidelijkheid.

Het moge duidelijk zijn dat eerste minister Cameron niet spreekt in het belang van het Verenigd Koninkrijk of zijn burgers. Zijn uitspraken zijn puur politiek-strategisch van aard. De Conservatieve partij is verdeeld over de kwestie-Europa en wordt bovendien onder druk gezet door het succes van de populistische UKIP. Populisme is evenwel niet het kompas dat een staatsman bezigt in het uitstippelen van de koers van zijn land. Ik heb als voormalig eerste minister geleerd mij niet te laten leiden door de mensen aan de zijlijn, maar beslissingen te nemen die het beste zijn voor de burgers.

Ik hoop dat ook de huisbaas van Downing Street 10 zeer snel tot dit inzicht komt.

Guy Verhofstadt (België, Open VLD) is voorzitter van de liberale fractie in het Europees Parlement.