Magnus de onstuitbare

Hoe worden de topschakers zo sterk? Havermout, zei Viktor Kortchnoi toen hij 52 was en nog een kandidatenmatch om het wereldkampioenschap speelde. Iedere ochtend bij het ontbijt een groot bord havermout, dat was het geheim van zijn kracht. Je moet er dus wel wat voor over hebben.

Een journalist van de Financial Times die in december van vorig jaar met Magnus Carlsen wilde praten, kreeg van diens manager te horen dat goede voeding voor Magnus heel belangrijk was en dat hij daarom in Londen met hem moest afspreken in een Libanees restaurant. Hummus op zijn Beiroets, met extra peper, noteerde de krant.

Je gaat het wel in zulke dingen zoeken, want het is erg moeilijk om de vinger te leggen op de ware grond van Carlsens overweldigende prestaties. Zijn concurrenten, als je dat woord nog kunt gebruiken, vechten in het Tatatoernooi in Wijk aan Zee alleen nog om de tweede plaats; Carlsen is een categorie apart.

Gisteren leek het in de elfde ronde toch alsof hij een keer geveld zou worden. Wang Hao had een solide eindspelvoordeel dat alleen maar groter kon worden. Zo leek het, maar binnen de kortste keren had Carlsen met schijnbare huis-tuin-en-keukenzetten een remisestelling op het bord. Wang moet iets verkeerd gedaan hebben, maar wat precies, dat was onduidelijk. Net zo onduidelijk als het vaak is wat de mensen die tegen Carlsen verliezen precies fout hebben gedaan.

Hij stond gisteren aan het begin van de ronde anderhalve punt voor op Anand, Aronian en Nakamura. Aronian haalde een half punt in door een overwinning op Nakamura, die een onverbeterlijke optimist is en in een slechtere stelling onbekommerd en zorgeloos speelde, tot de bijl viel.

Na de partij zei Aronian dat het punt dat hem nog van Carlsen scheidde niet onoverbrugbaar was, alsof hij zich verplicht voelde om te blijven dromen van de toernooioverwinning. Met nog maar twee ronden te gaan, vandaag en zondag, zal het wel een droom blijven.

Anand had met Aronian in de pas kunnen blijven, maar deed tegen Hou Yifan iets wat een wereldkampioen eigenlijk niet mag overkomen: in een waarschijnlijk gewonnen paardeindspel wikkelde hij af naar een pionneneindspel dat remise was. Als een leerling dat zou doen, zou hij door de meester met een bamboeriet worden getuchtigd.

Anish Giri behaalde zijn eerste overwinning door Fabiano Caruana in slechts 28 zetten te overweldigen, zo soepel alsof Caruana niet de rijzende ster van de schaakwereld is, maar een amateur.

Doordat Loek van Wely verloor van Peter Leko, staan hij en Giri nu gelijk. Van Wely stookt het vuurtje van hun onderlinge rivaliteit graag op, maar Giri doet alsof hij daar geen weet van heeft.

Hier is een typische Carlsenpartij uit de eerste helft van het toernooi. Op het eerste gezicht lijkt hij niets bijzonders te doen, en Sokolov maakt ook geen duidelijke fouten. Toch oefent Carlsen na 35 zetten onaangename druk uit, en zoals dat gaat als iemand in moeilijkheden is, maakt Sokolov dan wel een aanwijsbare fout.

Magnus Carlsen - Ivan Sokolov, Wijk aan Zee 2013

1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 a6 4. La4 Pf6 5. 0-0 b5 6. Lb3 Lb7 7. d3 Lc5 8. a4 0-0 9. Lg5 h6 10. Lh4 d6 11. c3 De7 12. Pa3 Pa5 13. Lc2 b4 14. Pb1 Het paard is weer terug. Voorlopig maakt Carlsens openingsbehandeling geen grote indruk. 14...g5 15. Lg3 Ph5 16. Pbd2 La7 17. Te1 bxc3 18. bxc3 Pxg3 19. hxg3 Df6 20. De2 Tfb8 21. Tab1 Lc8 22. Pf1 Zwart lijkt niets verkeerds te hebben gedaan, maar hij heeft toch een klein probleem: zijn paard aan de rand. Carlsen vond na de partij dat Sokolov er verkeerd aan deed om nu alle torens te ruilen. 22...Txb1 23. Txb1 Tb8 24. Txb8 Lxb8 25. Pe3 La7 26. d4 g4 Misschien niet goed, want het jaagt wits paard in de richting van het veld f5. 27. Pd5 Dd8 28. Ph4 c6 29. Pe3 h5 30. Phf5 Df6 31. Dd3 Lb6 32. Lb1 Kf8 33. La2 Lc7 34. Db1 Ke8 35. Db4 Langzamerhand heeft wit druk op de zwarte stelling gekregen. 35...d5 Deze poging tot activiteit maakt het erger voor zwart. Hij had af moeten wachten. 36. Lb1 exd4 37. cxd4 dxe4 38. Lxe4 Le6 39. Dc5 Kd7 40. d5 cxd5 41. Pxd5 Lxd5 Hij moet wits paard wel elimineren, maar daarmee doet hij afstand van zijn sterkste lichte stuk. 42. Dxd5+ Kc8 43. Pe3

Zie diagram rechtsboven.

In onopvallende sluipgang is wit vrijwel gewonnen komen te staan. Zijn stukken domineren en zwart heeft zwakke pionnen op a6, f7 en h5. Zijn stelling is nauwelijks verdedigbaar. 43...Da1+ 44. Kh2 Dxa4 45. Da8+ Kd7 46. Pd5 Deze zet deed Carlsen snel, maar het is niet de beste. 46. Lf5+ Ke7 47. Da7 had tot een rechtlijnige overwinning geleid. 46...Ld8 Een fout waarna het meteen afgelopen is. Met 46...Dd4 of 46...Dc6 kon zwart zich nog verdedigen, hoewel het water hem aan de lippen blijft staan. 47. Lf5+ Ke8 48. Dc8 Zwart gaf op. Wit dreigt 49. Ld7+ Dxd7 50. Pf6+ en daartegen is niets te doen.

    • Hans Ree