BRIEVEN

Zoete Aardappelen

Dirk Vlasblom schreef een lezenswaardig artikel (wetenschapspagina, 22 januari) over de drie verspreidingsroutes van de Zuid-Amerikaanse bataat, de zoete aardappel (Ipomoea batatas), te weten een Polynesische (pre-Columbiaans), een Spaanse en een Portugese route (post-Columbiaans). Verondersteld wordt dat de vroege introductie van de zoete aardappel in grote delen van Nieuw-Guinea, dat wil zeggen voordat dit gebied door Europeanen gekoloniseerd werd, vanuit de Molukken plaatshad. Daardoor zou dit een onderdeel zijn van de Portugese route. Het is echter waarschijnlijker dat de introductie op Nieuw-Guinea ook het resultaat was van de Spaanse route over de Stille Oceaan van Mexico naar de Filippijnen. De Portugese route ging helemaal over de Atlantische en de Indische Oceaan en was daardoor in etappes verdeeld. Het kostte jaren om zo in de Molukken te geraken. In dit kader is het veel betekenend dat de geleerde VOC-dienaar Georgius Everhardus Rumphius opmerkte dat de zoete aardappel in zeventiende-eeuws Ambon ‘ubi kastela’ werd genoemd, dat wil zeggen ‘Kastiliaanse knol’. Bovendien waren de Portugezen in de vroegmoderne tijd niet de enige Iberiërs in de Molukken. Ook de Spanjaarden hebben zich daar gemanifesteerd.

Gerrit Knaap

Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis,

Den Haag

Zeldzame ziekten

In reactie op het artikel De markt van 7.000 zeldzame ziekten (wetenschapsbijlage, 18/19 januari) het volgende. Het bedrijf Prosensa werkt aan een medicijn dat bij Duchenne-patiënten de fout in het DNA die de oorzaak is van hun ziekte, gedeeltelijk opheft. Er gaan enorme kosten mee gepaard, wat de prijs van het geneesmiddel extreem hoog maakt. De te dure medische zorg ligt volgens Termeer niet aan te dure medicijnen, maar aan de hoeveelheid zorg die gegeven wordt die mensen niet geneest, maar die handjes vasthoudt en mensen aan het werk houdt. Hij pleit voor minder zorg en meer genezing. In dat geval zou hij zich op de hoogte kunnen stellen van andere genezingsmethoden en zich in geweten af kunnen vragen of de biotechnologische benadering wel de meest juiste is. Genen worden gezien als veroorzakers van allerlei ziektes. Genen zouden ziektes bepalen. Dit genetisch determinisme roept slachtofferhouding op. Iemand kan zijn ziekte toeschrijven aan zijn/haar DNA en hoeft dan niet meer de verantwoordelijkheid te nemen voor zijn/haar leven. Het is evenwel niet het DNA zelf die de genactiviteit beheerst, maar de voortdurende veranderende omgeving, die van invloed is op ons DNA. Signalen uit de omgeving leiden tot genexpressie in de cel. Lichaamscellen kunnen in antwoord op signalen uit de omgeving hun DNA muteren om nieuwe genen te creëren. Mutaties, veranderingen in het DNA, die ziektes veroorzaken, ontstaan dus niet zomaar toevallig, maar zijn een reactie op een signaal uit de omgeving. Iemand die constant stress ervaart heeft een verhoogde kans een ziekte te ontwikkelen. Omgekeerd kan een verandering van perceptie leiden tot spontane genezing. Omdat wij met onze psyche in staat zijn ons DNA gericht te muteren, dus ook de fout in het DNA op te heffen die de oorzaak is van de ziekte, is het herstellen van het verloren psychische evenwicht dat de fout in het DNA heeft veroorzaakt, de meest efficiënte manier om iemand te genezen.

Claudia Valk

Zoetermeer

Methylkwik

In Europeanen dommer door vervuilde vis (wetenschapsbijlage, 12/13 januari) bespreekt Marcel aan de Brugh een artikel over regionale verschillen in blootstelling aan methylkwik door visconsumptie. In dit artikel wordt tevens het effect berekend van een te hoge blootstelling op het IQ en de hieraan gerelateerde negatieve economische impact. Uit de studie blijkt dat m.n. inwoners van landen die aan zee grenzen het hoogste risico lopen en dat dit waarschijnlijk komt door vervuilde visconsumptie. Nergens in het artikel worden uitspraken gedaan over domheid in landen met hoger risico en de titel is alleen daarom al misplaatst. In de wetenschap bijlage zou je anders verwachten!

Dr F.M.F. van Dissel-Emiliani

Amsterdam