Angstbeeld in Canada

Wat kunnen die Britten zich aanstellen, dachten velen in Canada deze week na het zien van televisiebeelden van premier David Cameron. Niet klagen, maar stug doorbijten, zoals in Canada: dat zou het Verenigd Koninkrijk beter staan.

Nee, dit had niets te maken met de rede van Cameron over Europa. De premier was te zien bij het verlaten van Downing Street 10. Natte sneeuw daalde neer, bij een graad of twee vorst. Bloody cold vonden ze dat in Londen. Geestig. Het overgrote deel van Canada was in de greep van een koudegolf, met maxima – ja, maxima – van -20 en uitschieters tot -40 in sommige steden.

De Europaspeech van Cameron liet veel Canadezen dan ook koud. Het extreme weer was het gesprek van de week, mede door een onhandig getimed onderzoek naar „dramatische stijgingen in temperaturen” en de gevolgen voor de gezondheid.

Canada mag zichzelf graag zien als een vriendelijker, socialer, Europeser land dan de Verenigde Staten. En dat komt deels door het vaak meedogenloze klimaat. Iedereen kan stranden in ijzige omstandigheden, en moet dan aankloppen bij een vreemdeling. Dat historische feit ligt volgens sommigen aan de basis van een sterkere nadruk op een sociaal vangnet in Canada. Ondanks die Europese oriëntatie is Canadezen fikse Euroscepsis niet vreemd. Zeker in Engelstalig Canada.

Maar net op het moment dat de positie van Cameron sympathie kon wekken, gebruikte hij een woord waarvan het land heviger rilt dan van een Arctische rukwind: referendum. Dat is in Canada synoniem met het separatisme in de overwegend Franstalige provincie Québec, waar twee maal (in 1980 en 1995) een volksraadpleging werd gehouden over onafhankelijkheid. Omdat de bevolking volgens separatisten beide keren de verkeerde keuze maakte , hoopt de regerende Parti Québécois het nog eens over te doen met een goede uitkomst. Canadezen noemen dat ‘neverendum’. Alleen fanatici geloven daar in.

De premier van Québec, Pauline Marois, is nu in Europa. Dinsdag arriveert ze in Schotland, om met ambtsgenoot Alex Salmond van de Scottish National Party te praten. De SNP wil najaar 2014 in Schotland een referendum houden over afscheiding. „Ze hebben de ervaringen van Québec gevolgd, dus Salmond zal wel wat vragen voor me hebben”, zei Marois.

Het is de eerste keer dat leiders van deze partijen elkaar ontmoeten terwijl ze aan de macht zijn. Veel reden tot ongerustheid is er niet. Volgens peilingen in Schotland is steun voor onafhankelijkheid beperkt. In Québec ontbreekt het zelfs aan steun voor een referendum. Referenda moeten ze in Groot-Brittannië maar houden – bonne chance ermee. Hier lijdt men liever extreme kou.