Verkiezingsnederlaag GroenLinks door gebrek aan regie - ‘fractie losgezongen van partij’

Foto ANP / Ilvy Njiokiktjien Foto ANP / Ilvy Njiokiktjien

Aan de verkiezingsnederlaag van GroenLinks lagen structurele fouten ten grondslag. Die fouten kwamen pas aan het licht na het vertrek van Femke Halsema als leider - door haar populariteit “bleven structurele problemen onaangepakt”, schrijft de evaluatiecommissie van GroenLinks in haar conclusies (pdf).

De uitgangspositie van Jolande Sap was hierdoor al ongunstig in 2010, bij haar aantreden. Het partijbestuur kon niet voldoende tegenwicht bieden aan de Tweede Kamerfractie. Dat bestuur heeft te weinig politiek gewicht en “kan niet als volwaardig sparringspartner opereren”.

Verder vindt de commissie dat het niet meer van deze tijd is om een geschiktheidsoordeel te vellen over een kandidaat voor het leiderschap van de partij - zoals bij Tofik Dibi gebeurde na de val van het kabinet. “We kunnen erop vertrouwen dat de leden uitstekend in staat zijn een politiek leider te kiezen”.

‘Dedain van de fractie ten opzichte van partij onacceptabel’

Voorzitter van de commissie, Nel van Dijk:

“Er was een gebrek aan regie bij de fractie en de partij, waar de politieke strategie onder geleden heeft. [...] De incidenten stapelden zich op na het vertrek van Halsema. GroenLinks moet de schuld voor de nederlaag dan ook helemaal bij zichzelf zoeken. [...] De Tweede Kamerfractie raakte losgezongen van de partij. Het aan de dag gelegde dedain ten opzichte van de partij was onacceptabel.”

‘Halsema liet fractie verdeeld achter’

Van Dijk benadrukt de betekenis van Halsema voor de partij, maar zegt tegelijkertijd dat zij een verdeelde fractie achterliet:

“Bij het vertrek van Halsema was een verwijdering ontstaan tussen partij en Kamerfractie.”

Eduard van Zuijlen, interim-partijvoorzitter:

“Wat in dit rapport staat, willen we nooit meer meemaken. Dat gaan we ook niet meer meemaken.”

Van Ojik: hard en eerlijk rapport

GroenLinks-fractievoorzitter Bram van Ojik noemt het rapport hard en eerlijk. Het is niet leuk om te lezen, zo reageert hij. Maar “we hebben hier zelf om gevraagd”.

Commissie sprak met ruim vijftig betrokkenen

De commissie sprak met ruim vijftig betrokkenen: van het opgestapte partijbestuur tot de fractieleden en lokale GroenLinks-bestuurders. Het interim-partijbestuur heeft al gezegd dat het de conclusies van de commissie-Van Dijk onderschrijft, en komt vanmiddag met voorstellen waarover leden kunnen stemmen tijdens hun ledencongres, op 3 maart. Tot die tijd organiseert de partij ledenbijeenkomsten door het hele land, om “een open discussie te voeren” over de voorstellen.

2012 was dramatisch jaar voor GroenLinks

Voor GroenLinks was 2012 een dramatisch jaar. De strijd om het lijsttrekkerschap van de partij kende een tumultueuze aanloop. Tofik Dibi werd door de kandidatencommissie niet geschikt geacht om het op te nemen tegen Jolande Sap, maar mocht na bemoeienis van partijprominenten als Femke Halsema toch meedoen.

Sap won de interne verkiezingen met overmacht, maar toen stond de partij in de peilingen al op fors verlies. Tijdens de campagne in aanloop naar de Kamerverkiezingen kon Sap het tij niet keren, en GroenLinks verloor op 12 september zes van de tien zetels. Daags na de verkiezingen zei Sap dat ze aanbleef als leider, maar enkele weken later zegde het partijbestuur het vertrouwen in haar op. Sap stapte op en ook het partijbestuur, onder aanvoering van partijvoorzitter Heleen Weening, pakte zijn biezen.

Huidig fractievoorzitter in de Tweede Kamer Bram van Ojik heeft de afgelopen maanden meermaals gezegd dat hij GroenLinks een nieuwe koers wil laten varen. De partij moet volgens hem concreter zijn in het uitdragen van standpunten.

    • Annemarie Kas