Column

Presentatie is alles

Michael Schaap op de Veluwe als ‘De hokjesman’ (VPRO).

Soms is het nieuws dat je iets niet ziet op televisie. Vergeefs zocht ik naar het dagelijkse festivaljournaal uit Rotterdam van VPRO en Cinema.nl. Het dook op bij Uitzendinggemist.nl met een banner ‘web only’. Het bevat onder meer een spannend interview met de regisseur van de openingsfilm, Guido van Driel. Verbanning van de ouderwetse televisiekanalen heeft als voordeel dat je geen rekening meer hoeft te houden met kijkcijfers, maar het International Film Festival Rotterdam (IFFR) lijkt de slag om de media-aandacht definitief te gaan verliezen van het Nederlands Filmfestival.

Wie je ook niet meer ziet, is Matthijs van Nieuwkerk als presentator van De wereld leert door (VARA). Hij deed de eerste vier afleveringen van de dagelijkse wetenschappelijke afsplitsing van De wereld draait door en liet zich toen vervangen door de jonge natuurkundige en wetenschapsjournalist Diederik Jekel. Die presenteerde nu vier keer, Matthijs vijf keer: voor het laatst afgelopen maandag.

In haar column in de VARA Gids schrijft eindredacteur van beide, Dieuwke Wynia, over de logistieke problemen van twee dagelijkse programma’s. Menselijkerwijs is dat ook bijna niet te doen. Kennelijk is er nu voor gekozen om de classic uit de wind te houden. Met succes, want DWDD heeft een sterke week, met originele gasten en spannende gesprekken. Het experiment DWLD haalt slechte kijkcijfers en boeit nauwelijks, al doet Jekel, geen professionele presentator, het helemaal niet zo slecht.

Op televisie draait alles om de performance van de ster die het programma moet dragen. Dat werkt erg goed bij De hokjesman (VPRO), waarin Michael Schaap als een klassieke volkenkundige, met vest, vlinderdas, baard en verrekijker, op zoek gaat naar Nederland als „tombola van culturen, groepen en clubs”. In de hand draagt hij het handboek van Meertens en De Vries Nederlandsche volkskarakters uit 1938, met gemeenplaatsen als: „Ook al is de Veluwenaar conservatief, hij is niet dom.”

Bij de eerste twee in vrijwillig isolement verkerende groepen, Volendammers en Molukkers, voelde Schaap zich zichtbaar meer op zijn gemak dan bij de bewoners van de Gelderse Vallei, die hij bij aanvang bespiedt „vanaf het Wekeromgebergte”. De onderzoeker wordt aangeraden niet over het geloof te spreken, maar in bijna elke ontmoeting komt het calvinisme toch ter sprake. In een drankkeet, pratend met behoudende doch alcohol minnende jongeren, werkt de vervreemdende formule het best.