In China is oranje het nieuwe rood, dom varken!

Op het kruispunt van Hua Hai Lu en Xingguo Lu in de voormalige Franse Concessie van Shanghai kunnen twee agenten en drie verkeersassistenten de woedende taxichauffeur nauwelijks in bedwang houden. Woedend schreeuwt hij het wettig gezag toe dat zij zijn leven kapot maken als zij hem een verkeersboete geven waardoor hij zijn rijbewijs zal verliezen.

„Rood is rood en oranje is het nieuwe rood, dat had je kunnen weten, dom varken, iedereen weet dat er nieuwe verkeersregels zijn”, brult een van de agenten. „Ta ma de”, scheldt de chauffeur zeer grof terug: moederneukers! Dat pikken de agenten niet. De taxichauffeur wordt geboeid afgevoerd.

Honderden omstanders genieten van het tafereel. Uit hun opmerkingen blijkt dat de autoriteiten zich met de fors aangescherpte verkeersregels niet populair hebben gemaakt.

Misschien nog wel een grotere schok is – zo blijkt uit reacties op internet en in andere media – dat de overheid de regels opmerkelijk streng controleert. Iedereen had verwacht dat het met de nieuwe verkeersregels dezelfde kant zou opgaan als met de rook- en spuugverboden: met veel bombarie aangekondigd, in de praktijk snel vergeten.

Zo heftig als op het kruispunt vlakbij ons huis gaat het niet toe op een druk verkeersknooppunt tegenover een winkelcentrum in Shanghai-Hongqiao. Tientallen automobilisten rijden er de fuiken van de politie in, omdat de chauffeurs door rood of oranje reden, of rookten dan wel telefoneerden achter het stuur. Iedere aangehouden automobilist protesteert heftig.

Sommigen moeten ter plekke hun rijbewijs inleveren. Rijden door rood kost namelijk zes punten, oranje negeren drie, net als roken en telefoneren achter het stuur. Dat hakt er in, want iedere rijbewijshouder heeft elk jaar 12 punten te verliezen.

Zware overtredingen als rijden met drank op, het bezit van valse nummerplaten of het veroorzaken van een aanrijding staan elk alleen al op 12 punten.

Het werd hoog tijd dat de autoriteiten de verkeersregels ernstig nemen, want volgens de Wereldgezondheidsorganisatie sterven jaarlijks 250.000 Chinezen in verkeersongelukken. Op nationale feestdagen, zoals binnenkort het Chinese Nieuwjaarsfeest, kan het dagelijkse dodental oplopen tot meer dan 700. Iedere onervaren Wang, Zhang of Chen gaat er dan op uit met de familie in de nieuwe aanwinst, liefst van Duitse of Japanse makelij, en dat leidt regelmatig tot bloedbaden op het asfalt. Twintig miljoen auto’s kwamen erbij in China in 2012, er zijn meer dan 200 miljoen auto’s in gebruik. Dat leidt onvermijdelijk tot nog meer ongelukken.

Een zebra oversteken in Shanghai of Beijing was tot voor kort een vorm van Russische roulette. Tweederde van de Chinese automobilisten, blijkt uit onderzoek van de China Daily, rijdt regelmatig door rood.

Uit een onwetenschappelijke steekproef in zowel Shanghai als Beijing blijkt voorlopig dat de nieuwe maatregelen werken. Wat mij in vijf jaar nog nooit is voorgekomen, overkwam mij deze week: twee taxi’s, een busje en een Maserati stopten toen ik op het kruispunt van Hua Hai Lu en Maoming Lu een voet op de zebra zette. Maar de nieuwe aanpak is pas echt een succes als ook de grote, zwarte Audi’s 6 en Audi’s 8 met kentekenplaten van de Communistische Partij van China of de lichtgroene Toyota Landcruisers van hoge legerofficieren stoppen voor rood en oranje. En niet, rokend, telefonerend en luid claxonnerend, doorrijden – zelfs als duizenden mensen op de zebra ’s lopen.