Een uitgelokte klopjacht

Als een officier van justitie op televisie ongerust zegt dat het „niet de bedoeling is” dat het publiek het recht in eigen hand neemt, dan is er wat aan de hand. Deze week gleden politie en justitie in Brabant hard uit met de onverwachte publicatie op de regionale tv van een gewelddadige video van een ernstig misdrijf.

In Bureau Brabant, het eigen programma van de politie, werd de kijker vergast op „schokkende beelden” van acht jongens die „wel op oorlogspad lijken” en die „gepakt móéten worden”. Dat laatste was geen woord te veel gezegd.

Maar was hier echt voldaan aan de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit uit de richtlijn van het Openbaar Ministerie? En heeft het parket wel het effect van de verdere verspreiding van de beelden voldoende meegewogen, zoals voorgeschreven?

Aan de eis van proportionaliteit lijkt wel te zijn voldaan. De ernst van het misdrijf rechtvaardigde de publicatie van deze beelden. Te zien was hoe een man tegen de grond werd geduwd en genadeloos meerdere malen tegen het hoofd werd getrapt. De verdachten konden kennelijk in de weken na het misdrijf niet worden gepakt.

Maar bij de eis van subsidiariteit en de taxatie van media-effecten heeft justitie steken laten vallen. Het Openbaar Ministerie had met de beelden ook voorzichtiger kunnen omgaan. Na de rellen in 2011 met dolgedraaide hooligans voor het Rotterdamse Maasgebouw voerde de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb bijvoorbeeld de druk geleidelijk op. Hij kondigde eerst publicatie van de gezichten van de verdachten aan, zodat zij de schandpaal konden voorkomen door zich aan te geven.

Dat had hier ook gekund. Niemand heeft de politie verplicht om in één keer het vrij gruwelijke misdrijf en de perfect herkenbare tv-beelden van de verdachten tegelijk te laten zien. Er waren ook tussenwegen denkbaar geweest. De autoriteiten gingen echter voor het maximale effect en ontketenden zo een klopjacht op internet.

Hadden zij dat kunnen voorzien? Website GeenStijl ontwikkelt zich steeds meer tot de burgerwacht van Nederland, op de voet gevolgd door het publieke tv-programma PowNews en het dagblad De Telegraaf. Deze media leggen aan niemand verantwoording af, weigeren iedere toelichting en binden alleen in na vonnissen van de rechter. Zij delen straffen liever zelf uit.

De onschuldige naamgenoot van een van de verdachten kreeg deze week de bagger over zich heen die deze media met opzet losmaakten. Losgeslagen media die dito jongeren trachtten in te rekenen. Het is wachten op onschuldige slachtoffers na een verbale lynchpartij in deze media. De burger heeft er dan een probleem bij.