Criminelen kloppen soms letterlijk bij de sportschool aan

Het lukt het kickboksen maar niet om een gewone sport te worden, zo bleek deze week uit onderzoek. De nationale overheid moet regels opstellen.

Foto’s Roger Cremers

Op blote voeten beginnen de mannen te rennen in de gym. Rondjes en slalommen tussen de stootkussens door. Touwtjespringen, opdrukken en weer touwtjespringen. Een boksklok gaat elke drie minuten af. Tijd voor iets anders. Een uur lang. Na tien minuten zijn de mannen helemaal bezweet. Druppels spatten op de blauwe en rode matten.

Iedere ochtend om tien uur traint Thom Harinck een team professionele kickboksers in sportschool Chakuriki in Amsterdam Noord. Een enkele Nederlander zoals Hesdy Gerges, veel Oost-Europeanen, zoals de Oekraïense Sergei Laschenko. Ook bad boy Badr Hari, die wordt verdacht van poging tot doodslag, begon bij Harinck. Ze leven van het prijzengeld dat ze verdienen op vechtsportgala’s waarvoor ze de hele wereld overvliegen.

Met zwart lint zwachtelen de mannen hun handen en polsen in na de warming-up. De bokshandschoenen erover. Been- en voetbeschermers aan. In de ring treffen ze elkaar voor gevechten van drie minuten.

Ze houden zich in, is de bedoeling. Maar Harinck moet vandaag tussenbeide komen, als de woede bezit lijkt te nemen van Raul Catinas. Harinck roept dat hij moet stoppen, maar Raul lijkt hem niet te horen. Met een glazige blik stoot, incasseert en schopt hij zijn tegenstander. Harinck manoeuvreert zichzelf tussen de twee vechters in, die elkaar nog steeds proberen te raken. Dan laten ze hun armen zakken en lopen ieder naar achteren. Raul zal achteraf zeggen dat hij Harinck niet had horen roepen.

Kickboksen en andere full body contact vechtsporten zijn populair onder jongeren, maar het imago is slecht. Er vielen doden en zwaargewonden bij kickboksgala’s. De Amsterdamse burgemeester Van der Laan maakte gisteren bekend dat de helft van de 600 gewelddadige veelplegers in de stad aan vechtsport doet. Hij zei: „Vechtsport kan positieve effecten hebben op jongeren. Maar als het mis gaat, hebben ze wel iets geleerd dat ze heel gevaarlijk maakt op straat.”

Van der Laan deed zijn uitspraak bij de presentatie van een onderzoek van de Universiteit Utrecht waaruit bleek dat de vechtsportwereld te versnipperd is om gezamenlijk regels in te voeren. Er is geen enkel toezicht op de lessen die kinderen in het hele land krijgen – iedereen kan zich trainer noemen.

Harinck is een pure sportman. Dat hij deugt, weet iedereen in de kickbokswereld. Maar de criminelen kloppen soms letterlijk bij de sportschool aan. Volgens Harinck zijn alle profs die hij traint wel eens benaderd door foute lui. „Die willen graag een kickbokser om zich heen.” Een wapen dragen is verboden, een kickbokser bij je hebben niet. Volgens Harinck pakken ze het subtiel aan. Ze komen naar een training of een wedstrijd, tonen interesse, doen eens een horloge cadeau na een gewonnen gevecht en zeggen dat ze willen sponsoren. „Dat ze in de drugs zitten en wel eens bescherming nodig hebben, blijkt vaak pas later.”

In de gemeente Amsterdam zijn grote kickboksgala’s, met meer dan vijfhonderd bezoekers, niet meer welkom besloot de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan in 2010. Hij noemde deze gala’s „netwerkbijeenkomsten van de georganiseerde criminaliteit”. De grote vechtgala’s werden tot dan toe gehouden op locaties die deels of helemaal in handen waren van de gemeente, zoals de Amsterdam Arena, Sporthallen Zuid en de Passenger Terminal. De divisie zware criminaliteit van de Amsterdamse politie constateerde „vergaande verwevenheid” tussen kickboksen en de georganiseerde criminaliteit.

Het politieonderzoek richtte zich onder meer op twee grote organisatoren van gala’s: ‘It’s showtime’ en ‘Golden Glory’. Op enkele uitzonderingen na, constateerde ze, hadden de organisatoren van de vechtsportgala’s „recente criminele antecedenten” dan wel „veroordelingen wegens misdrijven op hun naam”. De oprichter van Golden Glory, Ron Nyqfist, ontplooide „onverhuld organisatie-activiteiten” vanuit de gevangenis, waar hij een celstraf van twintig jaar uitzit voor een dubbele moord, schreef de politie. Simon Rutz, voormalig eigenaar van It’s Showtime, nam vechter Badr Hari mee om een burenruzie van een kennis te beslechten. Hari werd veroordeeld voor mishandeling. Rutz kreeg een taakstraf.

De politie vermoedt dat op grote schaal geld werd witgewassen op de gala’s. Onder meer via de verhuur van vip-tafels. De prijs van zo’n tafel, inclusief champagne en hapjes, varieerde van 1.250 tot 6.500 euro, afhankelijk van de afstand tot de ring. Het merendeel van deze tafels, schrijft de politie, werd contant betaald. De administratie was „zeer beperkt”. De organisatie gaf soms tafels weg „om onduidelijke redenen”. Bij één van de gala’s bleken tien tafels te zijn gekocht door één persoon. Wie dat was, kon niet worden achterhaald. De politie vermoedt dat er een bedrag tussen de 30.000 en 50.000 euro mee gemoeid was. Al met al vormen de vip-tafels een „uitgelezen kans” om zwart geld uit te kunnen geven, concludeert de politie.

Wie zijn de bezoekers van deze grote kickboksgala’s? Uit een verkeerscontrole bij een gala in de Amsterdam Arena in 2009 bleek dat 60 procent van de bezoekers aan een vip-tafel criminele antecedenten had. Het ging voornamelijk om drugs- en wapendelicten, vermogens- en geweldsmisdrijven. Aan de vip-tafels waren bij een aantal gala’s leden van de Hells Angels prominent aanwezig. Het viel de politie op dat een aantal bekende „Amsterdamse beroepscriminelen” vooral geïnteresseerd leek in elkaar en minder in de gevochten partijen. Tijdens de gevechten liepen zij heen en weer en stelden mensen aan elkaar voor.

Het ontmoedigingsbeleid van de gemeente Amsterdam had vrijwel direct effect. Sinds de afkondiging van Van der Laan zijn er nog één of twee gala’s in de stad geweest, die al gepland waren. Het financiële risico is te groot geworden, zei Simon Rutz toen. „Wat als je alles in de steigers zet en je krijgt geen vergunning?”

Op verzoek van de gemeente Amsterdam maakte staatssecretaris Teeven (Justitie, VVD) het mogelijk kickboksgala’s met de Wet bibop te toetsen. Dat betekent dat een evenement geweigerd kan worden als één van de sponsors ooit veroordeeld is.

De gala’s werden gesponsord door bonafide bedrijven, constateert de politie, maar ook door bedrijven die veel diensten verlenen aan criminelen. Zoals de spy-shop, waar legaal afluister- en spionageapparatuur wordt verkocht, die populair is bij criminelen. Andere veel voorkomende sponsors zijn handelaren in ( gebruikte) exclusieve horloges, schrijft de politie. Die gelden in het criminele milieu als statussymbool en worden vaak gebruikt als ruilmiddel.

Simon Rutz heeft zijn bedrijf inmiddels verkocht, de meeste activiteiten van It’s showtime zijn naar het buitenland verplaatst. Een groot deel van de inkomsten komen overigens uit de verkoop van de uitzendrechten van de gevechten. Die worden verkocht aan betaalzenders, in 98 landen. Het maakt niet veel uit, wáár de gevechten worden opgenomen. Hongarije, Japan, of Rusland.

Het verdwijnen van de gala’s betekent niet dat er in Amsterdam geen kickbokswedstrijden meer zijn. Er worden nog altijd kleinere gala’s gehouden, met minder dan vijfhonderd bezoekers.

„Het was nooit de bedoeling dat álle kickbokswedstrijden uit de stad zouden verdwijnen”, zegt een woordvoerder van de burgemeester. „We willen het niet onmogelijk maken dat een moeder haar zoon een wedstrijd ziet vechten.” Het doel van de maatregelen was volgens Boer het terugdringen van de vermenging tussen onder- en bovenwereld in de sport. Op gala’s van minder dan vijfhonderd bezoekers worden volgens hem geen grote bedragen witgewassen. „Die zijn voor de zware jongens niet interessant.”

Dat kickboksen voortdurend in verband wordt gebracht met criminaliteit, doet de populariteit onder jongeren niet afnemen. Vooral Marokkanen doen het graag en in mindere mate Turken, zowel jongens als meisjes. Judoscholen zijn doorgaans een stuk witter. „Kickboksen past beter bij een wat hardere cultuur dan de Nederlandse”, denkt Thom Harinck. „Als je mee wil tellen op straat, moet je kunnen kickboksen.” Ook in Oost-Europa zijn de full body vechtsporten populair. Vechters worden er behandeld als popsterren.

De Oekraïense Sergei Laschenko meldde zich bij Thom Harinck nadat hij een wedstrijd van diens pupil Hesdy Gerges had verloren. Om van Gerges te winnen, moet ik bij zijn trainer zijn, dacht hij.

Vandaag krijgt Laschenko in het eerste gevecht een bloedneus. Hij voelt een paar keer aan zijn neusbotje en traint verder. Hij is bleek en te dik. Harinck: „Hij heeft gedoe met het visum van z’n vriendin. Nu zit hij hier alleen. En” –, hij knijpt in het vet op Laschenko’s buik – „hij eet verkeerd”. Daar moet je allemaal op letten als trainer, zegt Harinck. „Zit ie lekker in z’n vel, gaat het thuis goed?”

De drie kinderen uit het tweede huwelijk van Harinck zitten niet op kickboksen, maar op hockey. Zijn jongste heeft hij van voetbal gehaald nadat ouders met elkaar op de vuist gingen langs de lijn. „Bij hockey heb je dat niet, dat fysieke.”