'Automobilisten met winterbanden maken net zo vaak brokken als chauffeurs zonder'

NOVUM141:SNEEUWALARM IN NEDERLAND:KAMERIK;20JAN2013-Het KNMI waarschuwt zondagmiddag voor extreem weer in grote delen van het land. Het trein-, lucht- en autoverkeer ondervindt veel hinder door de sneeuw en ijzel. Op de foto; Hevige sneeuwval op de snelweg A2 rond UtrechtNovum/ks/str.Kees Spruijt Novum KEES SPRUIJT

De aanleiding

„Automobilisten met winterbanden maken net zo vaak brokken als bestuurders zonder zo’n setje”, berichtte het WNL-programma Vandaag de dag gisteren, met verwijzing naar autoleasebedrijf LeasePlan als bron. Dat bedrijf had eerder deze week tegen nu.nl gezegd dat het geen significant verschil zag tussen de schadegevallen van auto’s met en auto’s zonder winterbanden.

Waar is het op gebaseerd?

Marketingdirecteur Erik Staat van LeasePlan: „We hebben gekeken naar het schadebeeld van auto’s met en auto’s zonder winterbanden, over de afgelopen drie winters, steeds voor de periode november tot en met februari.” In totaal gaat het om schadecijfers van in totaal 120.000 auto’s, waarvan 65 procent is uitgerust met winterbanden. „Uit de cijfers komt naar voren dat er een erg klein verschil is tussen die twee groepen wat betreft de schadelast.” Dat verklaart LeasePlan uit het valse gevoel van veiligheid dat de automobilist met winterbanden kan ervaren.

En, klopt het?

Dit onderzoek gaat alleen over leaseautorijders; niet over de automobilist in het algemeen. Dat kun je niet zomaar extrapoleren naar alle automobilisten. Bovendien is de vraag: zijn er misschien andere verschillen tussen de twee groepen auto’s? Gaat het bijvoorbeeld om gele of grijze kentekens; om veelrijders of incidentele rijders; om grote of kleine auto’s? De cijfers van LeasePlan kunnen we niet inzien (de betreffende schade-expert is niet aanwezig; bovendien zou de informatie deels concurrentiegevoelig zijn).

Er is ook geen ander, meer algemeen onderzoek dat de stelling kan bevestigen. De ANWB doet weliswaar elk jaar een winterbandentest. Maar die gaat alleen over de technische kant van de banden, niet over bijvoorbeeld psychologische factoren. Markus van Tol van de ANWB: „Daar kunnen we geen wetenschappelijk verantwoorde uitspraken over doen.”

Autoverzekeraar Allsecur deed vorig jaar een onderzoek onder 5000 automobilisten naar veiligheid in de winter. Daaruit bleek dat autorijders met winterbanden vaker aangeven „altijd zeker te zijn in de auto (ook bij winters weer)”. Die ‘overmoed’ zou verklaren waarom Allsecur, ondanks de populariteit van winterbanden „vooralsnog geen reductie” ziet in de schadegevallen”, zegt Ron Adams van Allsecur. Maar wetenschappelijk bewijs voor de stelling is het niet.

Er bestaat sowieso „opvallend weinig” onafhankelijk onderzoek naar winterbanden, zegt verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen van adviesbureau XTNT. En dat terwijl ongeveer eenderde van de automobilisten ze gebruikt. Een „collectieve gekte”, noemt Tertoolen het, veroorzaakt door een slimme lobby. Winterbanden, zegt hij, zijn nuttig onder extreme omstandigheden, maar die zijn er maar een paar weken per winter. Daarom heetten ze vroeger ook ‘sneeuwbanden’. Winterbanden is marketing.

Ook het Verbond van Verzekeraars (VvV) heeft geen specifieke cijfers. Wel meldt het op de site allesoververzekeren.nl dat het „weinige onderzoek” dat er is, uitwijst „dat automobilisten met winterbanden minder schade veroorzaken”.

„Het onderzoek waar wij hier aan refereren”, zegt Geertje Janssen van het VvV, „ is van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV)”.

Volgens Patrick Rugebregt, persvoorlichter van de SWOV, is er echter te weinig onderzoek om uitsluitsel te kunnen geven. Wel zijn er de cijfers van leasemaatschappijen en verzekeraars. Daaruit zou blijken – in tegenstelling tot de ervaring van LeasePlan – dat winterbanden zorgen voor minder schade.

Die cijfers staan in het SWOV-rapport Risicoverhogende factoren voor verkeersonveiligheid (2012). Daarin staan gegevens van ING Car Lease en verzekeraar Centraal Beheer Achmea.

Bij ING hadden gebruikers van winterbanden 2 procent minder schade en lag hun gemiddelde schadebedrag ongeveer tien procent lager. Centraal Beheer Achmea onderzocht 25.000 schadegevallen. Daaruit volgde dat de kans op schade in de wintermaanden voor auto’s op zomerbanden met 32 procent stijgt, vergeleken bij slechts 12 procent voor auto’s met winterbanden.

Maar die getallen zijn problematisch. Het gaat niet om wetenschappelijk onderzoek. Bovendien gaan ook deze cijfers niet over doorsnee-automobilisten, maar over een specifieke groep, en ontbreekt belangrijke context.

Conclusie

Er bestaat niet of nauwelijks wetenschappelijk onderzoek naar het effect van winterbanden in Nederland. De bewering dat automobilisten met winterbanden net zo veel brokken maken als automobilisten zonder winterbanden komt van autoleasebedrijf LeasePlan, dat zich baseert op eigen schadecijfers. Maar andere leasebedrijven verzamelden ook gegevens, die een uiteenlopend beeld laten zien. Hoe dan ook zijn geen van deze cijfers te extrapoleren naar alle automobilisten. Wij beoordelen de uitspraak daarom als niet te checken.