Opinie

    • Hans Beerekamp

Zeno en het buskruit

Valerio Zeno en Patrick Lodiers in ‘Nationale IQ test’ (BNN)

Of het waar is, dat weet je nooit, maar ik hoorde eens uit de mond van een arts dat in ziekenhuizen op een status regelmatig een patiënt wordt aangeduid als „BKmin”. Daarmee waarschuwen de behandelaren elkaar dat meneer of mevrouw het buskruit niet heeft uitgevonden.

Studentikoos snobisme natuurlijk, maar tegelijkertijd best nuttig, als je tevoren weet of je nadruk en extra aandacht moet investeren in iemand of dat patiënt aan een half woord genoeg heeft. Het vervelende is dat aan intelligentie zo idioot veel maatschappelijk belang wordt toegekend, zeg maar: status.

Dat is wellicht ook het geheim van het internationale succes van Eyeworks’ De Nationale IQ Test. BNN zond gisteren de dertiende editie uit van een collectief afgenomen intelligentietest. Maar liefst 250.000 mensen vulden de antwoorden thuis is in via een zogeheten ‘Tweede scherm’.

Zo digitaal verzamelde gegevens kun je weer uitsplitsen naar deelgroepen. Na afloop wisten presentatoren Valerio Zeno en Patrick Lodiers dan ook te melden dat het gemiddelde IQ op het Tweede Scherm 110 bedroeg en dat daar de score onder autorijders 109 was en bij gebruikers van het openbaar vervoer 106.

Ik had al eerder het gevoel, door de manier waarop sommige vragen en antwoorden werden voorgelezen, dat Zeno en Lodiers zelf tot de categorie BKmin behoorden. In ieder geval kan bovenstaande conclusie niet kloppen, als autorijders en ov’ers elkaar uitsluitende categorieën zijn. Het kan alleen correct wezen als er een derde, ongeveer even grote categorie zou zijn (thuiswerkers?) die 115 scoorde: precies het soort redeneersommen en syllogismen die in de test voorkomen.

Dan wantrouw je ook de uitslag dat in de studio de dertigers het hoogste IQ haalden en de groep 60+ het laagst. Is die uitslag gecorrigeerd voor het feit dat 50+ met hetzelfde aantal juiste antwoorden een hoger IQ wordt toegekend dan jongeren?

Ik scoorde dit jaar zonder duidelijke redenen tien IQ-punten hoger dan de laatste jaren gebruikelijk. Er zaten wel erg gemakkelijke opgaven tussen, die wellicht ook weinig met intelligentie te maken hebben. De betekenis van het woord ‘swaffelen’ bijvoorbeeld, leek meer aanleiding tot het eindeloos doorzeuren over dubbelzinnigheden.

Het gemiddelde IQ hoort per definitie 100 te zijn. Daar lijkt het programma zich ook op te richten, op mensen die zo’n test een hele opgave vinden. Maar waarom doen ze dan wel mee?

    • Hans Beerekamp